اتحادیه قرآنی البرز در مسیر تقویت همکاری‌های مردمی
تقویت نقش مؤسسات قرآنی در عرصه‌های فرهنگی و اجتماعی و ایجاد زمینه برای مشارکت مؤثرتر تشکل‌های مردمی در تصمیم‌گیری‌های قرآنی، از محورهای فعالیت اتحادیه مؤسسات و تشکل‌های قرآن و عترت استان البرز است؛ رویکردی که در کنار برنامه‌های آموزشی و تبلیغی، با هدف انسجام‌بخشی به ظرفیت‌های مردمی این حوزه دنبال می‌شود.
فعالیت مؤسسات قرآنی در سال‌های اخیر، علاوه بر آموزش قرآن و تربیت قاریان و حافظان، در عرصه‌های متنوعی از زندگی اجتماعی نیز نمود پیدا کرده است؛ از حضور در اجتماعات مردمی و مناسبت‌های مذهبی تا مشارکت در برنامه‌های فرهنگی و فعالیت‌های حمایتی. با این‌حال، در کنار توسعه این فعالیت‌ها، چگونگی سازمان‌دهی ظرفیت مؤسسات، میزان مشارکت آن‌ها در تصمیم‌گیری‌های فرهنگی و امکان استمرار ارتباط مردم با فعالیت‌های قرآنی نیز اهمیت دارد.
اتحادیه مؤسسات و تشکل‌های قرآن و عترت استان البرز در شش ماهه نخست سال جاری، مجموعه‌ای از اقدامات را در حوزه‌های ساختاری، آموزشی، تبلیغی و اجتماعی دنبال کرده است. تشکیل دبیرخانه کارگروه تشکل‌های مردم‌نهاد شورای توسعه فرهنگ قرآنی، حضور در کارگروه‌های تخصصی، برگزاری کارگاه‌های تدبر در قرآن کریم، مشارکت در مسابقات قرآنی و برپایی موکب در اجتماعات و مناسبت‌های مذهبی، بخشی از این فعالیت‌هاست. این اتحادیه همچنین برای نیمه دوم سال، برنامه‌هایی از جمله تشکیل پایگاه خبری قرآنی استان، راه‌اندازی گروه جهادی قرآنی، ایجاد باشگاه جامع حافظان، قاریان و مربیان و مشارکت در برگزاری نمایشگاه قرآن کریم را پیش‌بینی کرده است.
جواد خلج مدیرعامل اتحادیه مؤسسات و تشکل‌های قرآن و عترت استان البرز در گفت‌وگو با ایکنا از البرز به بررسی این اقدامات، جایگاه تشکل‌های مردمی در مدیریت فعالیت‌های قرآنی و برنامه‌های پیش روی اتحادیه پرداخته است که در ادامه از نظر می‌گذرد.
ایکنا- اتحادیه مؤسسات قرآنی چه مسئله‌ای را در فضای فرهنگی استان دنبال می‌کند؟ آیا اولویت شما افزایش تعداد برنامه‌هاست یا ایجاد سازوکاری که مؤسسات قرآنی بتوانند نقش مؤثرتری در حیات فرهنگی جامعه ایفا کنند؟
رویکرد ما این است که فعالیت اتحادیه فقط به اجرای برنامه‌های مناسبتی یا آموزشی خلاصه نشود. اتحادیه باید بتواند میان مؤسسات قرآنی ارتباط برقرار کند، ظرفیت‌های آن‌ها را در کنار یکدیگر قرار دهد و زمینه مشارکت مؤثرترشان را در برنامه‌های قرآنی استان فراهم کند. به همین دلیل، در شش ماهه نخست سال ۱۴۰۵، هم به تقویت جایگاه اتحادیه در ساختارهای مرتبط با فعالیت‌های قرآنی توجه داشتیم و هم برنامه‌های اجرایی و میدانی را دنبال کردیم.
در حوزه ساختاری، انتصاب اینجانب از سوی نماینده ولی فقیه در استان و رئیس شورای توسعه و هماهنگی فعالیت‌های قرآنی استان البرز به‌عنوان رئیس کارگروه تشکل‌های مردم‌نهاد شورای توسعه فرهنگ قرآنی، فرصت تازه‌ای برای پیگیری مسائل تشکل‌های مردمی فراهم کرد. در ادامه، دبیرخانه این کارگروه تشکیل شد، شرح وظایف اعضا مورد توجه قرار گرفت و جلسات فصلی در بهار و تابستان برگزار شد. صورت‌جلسات و مصوبات نیز برای دبیرخانه مرکزی شورا و نهادهای مرتبط ارسال شد. در کنار این اقدامات، حضور در کارگروه‌های تخصصی، مشارکت در مسابقات و محافل قرآنی و برپایی برنامه‌های مردمی را دنبال کردیم. از نظر ما، این حوزه‌ها از یکدیگر جدا نیستند. حضور در ساختارهای تصمیم‌گیری باید با فعالیت میدانی همراه باشد و تجربه فعالیت میدانی نیز باید بتواند در برنامه‌ریزی‌های آینده مورد استفاده قرار گیرد. تلاش ما این است که اتحادیه در هر دو زمینه نقش فعال‌تری ایفا کند.
ایکنا- انتصاب مدیرعامل اتحادیه به ریاست کارگروه تشکل‌های مردم‌نهاد شورای توسعه فرهنگ قرآنی، از نظر سازمانی اهمیت دارد؛ اما جایگاه رسمی زمانی ارزشمند است که به افزایش قدرت پیگیری مطالبات مؤسسات منجر شود. این مسئولیت جدید چه امکانی برای نمایندگی مؤسسات قرآنی ایجاد می‌کند؟
یکی از موضوعات مهم در فعالیت‌های قرآنی، ارتباط میان تشکل‌های مردمی و نهادهای تصمیم‌گیر است. مؤسسات قرآنی در سطح جامعه فعالیت می‌کنند و تجربه مستقیم آن‌ها می‌تواند در شناخت ظرفیت‌ها و مسائل این حوزه مؤثر باشد. بنابراین، لازم است زمینه‌ای فراهم شود تا ارتباط میان این مؤسسات و ساختارهای مرتبط با سیاست‌گذاری و هماهنگی فعالیت‌های قرآنی منظم‌تر باشد.
تشکیل دبیرخانه کارگروه تشکل‌های مردم‌نهاد، مشخص شدن وظایف اعضا و برگزاری جلسات فصلی را باید در همین چارچوب ارزیابی کرد. این اقدامات امکان پیگیری منظم‌تر امور و ثبت و انتقال مصوبات را فراهم می‌کند. در کنار آن، حضور در جلسات کارگروه آموزش عمومی قرآن کریم، کارگروه حفظ و تدبر و کارگروه تبلیغ و ترویج نیز به ما امکان می‌دهد در حوزه‌های تخصصی مرتبط با فعالیت مؤسسات حضور داشته باشیم.
البته اعتقاد دارم که صرف داشتن عنوان یا حضور در جلسات برای تحقق اهداف کافی نیست. مهم آن است که ارتباطات شکل‌گرفته استمرار پیدا کند و ظرفیت مؤسسات در اجرای برنامه‌های قرآنی مورد استفاده قرار گیرد. ما این مسئولیت‌ها را فرصتی برای تقویت هماهنگی و پیگیری امور مرتبط با تشکل‌های مردمی می‌دانیم و تلاش می‌کنیم از این ظرفیت در جهت ارتقای فعالیت‌های قرآنی استان استفاده کنیم.
ایکنا- شما از یک سو در شوراها و کارگروه‌های رسمی حضور دارید و از سوی دیگر، فعالیت‌های میدانی مانند موکب‌های قرآنی و حضور در اجتماعات مردمی را دنبال می‌کنید. این دو سطح از فعالیت چگونه می‌توانند به یکدیگر متصل شوند تا نتیجه آن تنها برگزاری مجموعه‌ای از برنامه‌های پراکنده نباشد؟
فعالیت‌های ساختاری و میدانی را باید مکمل یکدیگر دانست. از یک طرف، برای هماهنگی میان مؤسسات و نهادهای مسئول به ارتباطات سازمان‌یافته نیاز داریم و از طرف دیگر، فعالیت قرآنی باید در فضای واقعی جامعه حضور داشته باشد. اگر برنامه‌ریزی از فعالیت‌های میدانی فاصله بگیرد، ممکن است ظرفیت‌های موجود به‌درستی مورد استفاده قرار نگیرد؛ همان‌طور که فعالیت‌های اجرایی نیز بدون هماهنگی و برنامه‌ریزی منسجم، امکان استمرار و توسعه کمتری خواهند داشت. در شش ماهه نخست سال جاری، هماهنگی مستمر با قرارگاه مرکزی اجتماع مردمی انجام شد و اتحادیه هر شب قاری قرآن به این اجتماع اعزام کرد. همچنین در ۱۰۰ شب نخست این اجتماع، موکب قرآنی برپا شد. در جشن ۱۰ کیلومتری عید سعید غدیر خم، موکب ویژه قرآنی همراه با عینک واقعیت مجازی داشتیم. حضور در موکب روز تاسوعا و مشارکت در برپایی موکب قرآنی اربعین در مسیر نجف به کربلا، عمود ۸۰۴، نیز بخشی از این فعالیت‌ها بود. این برنامه‌ها برای ما فرصتی فراهم می‌کنند تا فعالیت‌های قرآنی در متن اجتماعات مردم حضور داشته باشد. در عین حال، معتقدیم که چنین حضوری باید در کنار برنامه‌های آموزشی و فرهنگی مستمر قرار گیرد. هدف استفاده از ظرفیت این اجتماعات برای معرفی فعالیت‌های قرآنی و تقویت ارتباط جامعه با قرآن کریم است.
ایکنا- برپایی موکب در یک اجتماع مذهبی، با آموزش مستمر قرآن یا ایجاد ارتباط ماندگار میان مخاطب و یک مؤسسه قرآنی تفاوت دارد. اتحادیه برای پیوند دادن این حضورهای مقطعی با فعالیت‌های بلندمدت چه برنامه‌ای دارد؟
این موضوع از جمله مسائلی است که باید در برنامه‌ریزی فعالیت‌های قرآنی مورد توجه قرار گیرد. اجتماعات مردمی و مناسبت‌های مذهبی، فرصت مناسبی برای حضور فعالان قرآنی و معرفی ظرفیت‌های این حوزه هستند؛ اما فعالیت‌های آموزشی و تربیتی نیز جایگاه مستقل و ضروری خود را دارند و نمی‌توان یکی را جایگزین دیگری کرد.
در برنامه‌های نیمه دوم سال، تشکیل پایگاه خبری قرآنی استان و باشگاه جامع حافظان، قاریان و مربیان را پیش‌بینی کرده‌ایم. این برنامه‌ها می‌توانند به تقویت ارتباط میان مؤسسات و فعالان قرآنی کمک کنند. همچنین تشکیل گروه جهادی قرآنی را در دستور کار داریم تا ظرفیت‌های موجود برای اجرای فعالیت‌های مشترک بیشتر مورد استفاده قرار گیرد. در کنار این برنامه‌ها، برگزاری مجمع عمومی عادی سالیانه اتحادیه، مشارکت در آزمون سراسری قرآن و عترت و مدیریت اجرایی برگزاری نمایشگاه قرآن کریم نیز از اولویت‌های نیمه دوم سال است. تلاش ما این است که فعالیت‌های اتحادیه در حوزه‌های مختلف به شکل هماهنگ دنبال شود و زمینه مشارکت بیشتر مؤسسات فراهم آید.
ایکنا- در برنامه‌های شما هم فعالیت‌های عمومی و مناسبتی دیده می‌شود و هم آموزش تخصصی. اتحادیه چگونه میان گسترش دسترسی عمومی به فعالیت‌های قرآنی و تعمیق فهم قرآن توازن برقرار می‌کند؟
فعالیت قرآنی ابعاد مختلفی دارد و برای تقویت آن باید به این ابعاد در کنار یکدیگر توجه کرد. آموزش، حفظ، تلاوت، تدبر، برگزاری محافل انس با قرآن و حضور در برنامه‌های عمومی، هرکدام می‌توانند بخشی از نیازهای مخاطبان را پوشش دهند. از این رو، برنامه‌های اتحادیه نیز در حوزه‌های مختلف تعریف شده است. در تیرماه چهار کارگاه نیم‌روزه تدبر در قرآن کریم برگزار کردیم. در کنار آن، در برگزاری محافل انس با قرآن مشارکت داشتیم و در تهیه و اهدای صحف قرآن کریم به مساجدی که در دی‌ماه سال گذشته در جریان اغتشاشات دچار آتش‌سوزی شده بودند، مشارکت کردیم.
از سوی دیگر، حضور در اجتماعات مردمی و برگزاری موکب‌های قرآنی، امکان حضور فعالیت‌های قرآنی در فضاهای عمومی را فراهم می‌کند. ما این برنامه‌ها را در امتداد یکدیگر می‌بینیم. فعالیت عمومی می‌تواند زمینه آشنایی مردم با ظرفیت‌های قرآنی را فراهم کند و برنامه‌های آموزشی و تخصصی نیز فرصت بیشتری برای تعمیق این ارتباط به وجود می‌آورند. مهم آن است که مؤسسات و مجموعه‌های مرتبط بتوانند از ظرفیت‌های مختلف برای توسعه فعالیت‌های خود استفاده کنند.
ایکنا- مسابقات قرآنی و آزمون‌های سراسری بخش مهمی از فعالیت‌های قرآنی کشور را تشکیل می‌دهند. اتحادیه البرز در این حوزه چه نقشی بر عهده دارد و مشارکت مؤسسات در این رویدادها چگونه تقویت خواهد شد؟
مسابقات و آزمون‌های قرآنی از ظرفیت‌های مهم برای ایجاد انگیزه و فراهم کردن زمینه حضور علاقه‌مندان در فعالیت‌های قرآنی هستند. البته برگزاری مطلوب این برنامه‌ها به هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول، برگزارکنندگان و مجموعه‌های مردمی نیاز دارد.
اتحادیه در برگزاری چهل‌ونهمین دوره مسابقات قرآنی سازمان اوقاف و امور خیریه در سطح شهرستان‌ها و استان مشارکت داشت. همچنین مدیرعامل اتحادیه به‌عنوان رئیس تشکل‌ها و مؤسسات و عضو شورای سیاست‌گذاری برگزاری آزمون سراسری قرآن و عترت استان منصوب شد و عضویت در شورای سیاست‌گذاری مسابقات «مدهامتان» استان را نیز بر عهده گرفت.
برای نیمه دوم سال، مشارکت جدی در برگزاری و ثبت‌نام آزمون سراسری قرآن و عترت را در برنامه داریم. یکی از زمینه‌های مهم همکاری در این حوزه، استفاده از ظرفیت مؤسسات برای اطلاع‌رسانی و تشویق علاقه‌مندان به حضور در این رویدادهاست. امیدواریم با هماهنگی بیشتر، زمینه مشارکت فعال‌تر مجموعه‌های قرآنی استان فراهم شود.
ایکنا- در میان برنامه‌های نیمه دوم سال، تشکیل پایگاه خبری قرآنی استان و باشگاه جامع حافظان، قاریان و مربیان نیز مطرح شده است. این دو برنامه قرار است کدام خلأ را در فضای فعالیت‌های قرآنی استان پوشش دهند؟
تشکیل پایگاه خبری قرآنی را با هدف تقویت اطلاع‌رسانی و معرفی فعالیت‌های قرآنی استان در نظر گرفته‌ایم. مؤسسات و تشکل‌های قرآنی در حوزه‌های مختلف فعالیت می‌کنند و لازم است اخبار، برنامه‌ها و ظرفیت‌های آن‌ها به شکل منظم‌تری منعکس شود. یک پایگاه خبری تخصصی می‌تواند بستری برای اطلاع‌رسانی درباره فعالیت مؤسسات و معرفی برنامه‌های پیش رو باشد. در کنار آن، تشکیل باشگاه جامع حافظان، قاریان و مربیان قرآن کریم را پیش‌بینی کرده‌ایم. این برنامه می‌تواند زمینه ارتباط بیشتر میان فعالان این حوزه را فراهم کند و به استفاده بهتر از توانمندی‌های آنان در فعالیت‌های قرآنی استان کمک کند.
البته تحقق این برنامه‌ها به طراحی سازوکار اجرایی و مشارکت فعالان قرآنی نیاز دارد. آنچه برای ما اهمیت دارد، تقویت ارتباط میان مؤسسات و فراهم کردن زمینه همکاری بیشتر است. امیدواریم با همراهی مجموعه قرآنی استان بتوانیم این برنامه‌ها را به مرحله اجرا برسانیم.
ایکنا- اتحادیه در کنار برنامه‌های آموزشی و تبلیغی، در برخی فعالیت‌های حمایتی نیز مشارکت داشته است؛ از اهدای قرآن به مساجد آسیب‌دیده تا دیدار با خانواده مرحوم استاد یحیایی و خانواده‌های شهدای قرآنی جنگ رمضان. این اقدامات چه جایگاهی در تعریف شما از مسئولیت یک تشکل قرآنی دارند؟
فعالیت قرآنی در بستر جامعه شکل می‌گیرد و نمی‌توان آن را به آموزش یا برگزاری مراسم محدود کرد. توجه به خانواده‌های فعالان قرآنی، تکریم چهره‌های این حوزه و همراهی با مجموعه‌هایی که برای استمرار فعالیت‌های دینی و فرهنگی تلاش می‌کنند نیز اهمیت دارد. در همین چارچوب، به همراه مدیران کل سازمان تبلیغات اسلامی و سازمان اوقاف و امور خیریه استان با خانواده مرحوم استاد یحیایی دیدار کردیم و امور مربوط به تشییع و تدفین ایشان در قطعه هنرمندان و مسائل خانواده را پیگیری کردیم. همچنین به همراه مدیر دارالقرآن بسیج استان با خانواده‌های شهدای قرآنی جنگ رمضان دیدار داشتیم.
مشارکت در تهیه و اهدای صحف قرآن کریم به مساجد آسیب‌دیده نیز در همین چارچوب قابل بررسی است. این اقدامات، در کنار برنامه‌های آموزشی و فرهنگی، بخشی از تلاش اتحادیه برای حضور در عرصه‌های مختلف مرتبط با فعالیت‌های قرآنی است. اعتقاد داریم که ارتباط با جامعه و توجه به مسائل انسانی و اجتماعی، از موضوعاتی است که در کنار فعالیت‌های تخصصی باید مورد توجه قرار گیرد.
ایکنا- مدیریت اجرایی برگزاری نمایشگاه قرآن کریم استان را پیش‌بینی کرده‌اید. با توجه به تعدد برنامه‌های قرآنی، نمایشگاه قرار است چه کارکرد متمایزی داشته باشد؟
نمایشگاه قرآن کریم می‌تواند فرصتی برای معرفی فعالیت‌ها و ظرفیت‌های مؤسسات، آشنایی مردم با برنامه‌های قرآنی و ایجاد ارتباط میان مجموعه‌های فعال این حوزه باشد. از این نظر، نمایشگاه صرفاً یک رویداد مناسبتی نیست، بلکه می‌تواند زمینه‌ای برای ارائه مجموعه‌ای از فعالیت‌ها و توانمندی‌های قرآنی استان فراهم کند.
اتحادیه مدیریت اجرایی برگزاری این نمایشگاه را در برنامه دارد. تحقق این هدف به همکاری نهادهای مسئول و مشارکت مؤسسات قرآنی نیازمند است. امیدواریم با استفاده از ظرفیت مجموعه‌های فعال استان، امکان معرفی گسترده‌تر فعالیت‌های قرآنی و فراهم شدن زمینه تعامل میان مؤسسات و مخاطبان فراهم شود.
ایکنا- اگر بخواهید عملکرد اتحادیه را در پایان سال با یک معیار ارزیابی کنید، ترجیح می‌دهید کدام نتیجه بیش از همه محقق شده باشد: تقویت جایگاه تشکل‌ها در ساختارهای تصمیم‌گیری، افزایش حضور اجتماعی فعالیت‌های قرآنی یا گسترش همکاری میان مؤسسات؟
این حوزه‌ها از یکدیگر جدا نیستند و هرکدام می‌توانند به تقویت فعالیت‌های قرآنی کمک کنند. حضور در ساختارهای تصمیم‌گیری، زمینه پیگیری منظم‌تر امور را فراهم می‌کند؛ فعالیت‌های میدانی، امکان حضور مجموعه‌های قرآنی در اجتماعات مردم را افزایش می‌دهد؛ و همکاری میان مؤسسات نیز به استفاده بهتر از ظرفیت‌های موجود کمک خواهد کرد.
طی این مدت تلاش کردیم در هر سه زمینه فعالیت داشته باشیم و برای نیمه دوم سال نیز برنامه‌هایی در نظر گرفته‌ایم که با همین رویکرد دنبال می‌شوند. برگزاری مجمع عمومی عادی سالیانه، تشکیل پایگاه خبری قرآنی، ایجاد گروه جهادی، راه‌اندازی باشگاه جامع حافظان و قاریان و مشارکت در آزمون سراسری قرآن و عترت و نمایشگاه قرآن کریم، بخشی از این برنامه‌هاست.
آنچه در این مسیر اهمیت دارد، همراهی مؤسسات قرآنی استان است. اتحادیه به‌تنهایی نمی‌تواند همه ظرفیت‌های موجود را فعال کند و موفقیت برنامه‌ها به مشارکت مدیران مؤسسات، مربیان، حافظان، قاریان و همکاری نهادهای مرتبط بستگی دارد. امیدواریم با هم‌افزایی بیشتر بتوانیم فعالیت‌های قرآنی استان را منسجم‌تر و گسترده‌تر دنبال کنیم.
ایکنا- و سخن پایانی شما با مدیران مؤسسات و فعالان قرآنی استان البرز چیست؟
مؤسسات قرآنی بخش مهمی از ظرفیت مردمی فعالیت‌های قرآن و عترت هستند و همراهی آن‌ها برای پیشبرد برنامه‌های اتحادیه ضروری است. تلاش ما این است که با تقویت ارتباطات، حضور در ساختارهای مرتبط و طراحی برنامه‌های مشترک، زمینه فعالیت بیشتر این مجموعه‌ها فراهم شود. برنامه‌هایی را برای توسعه ارتباطات، اطلاع‌رسانی و مشارکت مؤسسات پیش‌بینی کرده‌ایم. امیدواریم مدیران مؤسسات و سایر فعالان قرآنی با همدلی و همکاری در اجرای این برنامه‌ها مشارکت کنند تا بتوانیم از ظرفیت‌های موجود به شکل مطلوب‌تری بهره ببریم.
انتهای پیام 
