فاطمیه باید از اشک و عزاداری به مسئولیت و تعهد برسد

به گزارش ایکنا از البرز؛ حجت‌الاسلام والمسلمین محمدعلی شریعت‌پناهی، امام جمعه چهارباغ، 22 آبان در خطبه‌های نماز جمعه با اشاره به حال‌وهوای مجالس عزاداری امسال و جای خالی میزبان همیشگی عزاداران فاطمی اظهار کرد: در فاطمیه‌ای که هر سال سفره‌های محبت مادری و معرفت فاطمی گسترده می‌شد، جای خالی آن شهیدی که همواره میزبان و مهماندار عزاداران فاطمی بود، بیش از گذشته احساس می‌شود؛ شخصیتی که با بیان معارف روشن فاطمی، جان عزاداران را سیراب می‌کرد.

 

وی با طرح این پرسش که فاطمیه مورد نظر امام شهید چه ویژگی‌هایی داشت و چه شاخصه‌هایی باید در برگزاری مراسم امسال مورد توجه قرار گیرد، گفت: پاسخ این پرسش را باید در ماهیت و کارکرد فاطمیه جست‌وجو کرد. فاطمیه‌ای که مورد نظر امام شهید بود، انسان را از حاشیه به متن، از دیروز به امروز و فردا و از اشک و عزاداری صرف به مسئولیت و تعهد می‌رساند.

 

امام جمعه شهرستان چهارباغ با بیان اینکه فاطمیه نباید به بازخوانی مصائب و مرور حوادث تاریخی محدود شود، افزود: فاطمیه مطلوب، فاطمیه‌ای است که انسان را نسبت به زمانه خود حساس کند و اجازه ندهد در حسرت اتفاقات گذشته متوقف بماند. اگر فاطمیه امسال بتواند چنین ویژگی‌هایی را در جامعه عزادار ایجاد کند، می‌توان گفت به فاطمیه مورد نظر امام شهید نزدیک شده‌ایم.

 

شریعت‌پناهی با برشمردن دو ویژگی اساسی برای فاطمیه مطلوب، نخستین ویژگی را مسئولیت‌آفرینی دانست و تصریح کرد: عزاداری باید نتیجه و خروجی داشته باشد و تنها به تولید اشک و هیجان محدود نشود؛ بلکه باید به تصمیم، اقدام و احساس تکلیف منجر شود. انسان باید در برابر تاریخ، مسئولیت‌های امروز و آینده خود احساس تعهد کند و بداند انجام دادن یا ترک کردن یک وظیفه چه پیامدهایی برای او و جامعه‌اش خواهد داشت.

 

این مسئول با تشریح ابعاد مسئولیت‌پذیری اظهار کرد: مسئولیت‌پذیری سه مرحله اساسی دارد که نخستین مرحله آن شناخت تکلیف است. هر فرد باید در هر لحظه، زمان، مکان و در مواجهه با هر اتفاقی از خود بپرسد وظیفه من چیست و در این موقعیت چه مسئولیتی بر عهده دارم؟ تا زمانی که انسان تکلیف خود را نشناسد، نمی‌تواند در مسیر انجام آن گام بردارد.

 

وی دومین مرحله را تعهد قلبی به مسئولیت دانست و افزود: پس از شناخت وظیفه، باید نسبت به انجام آن متعهد بود و مسئولیت را به دیگران واگذار نکرد. اینکه فرد تصور کند دیگران هستند و وظیفه را انجام می‌دهند، با روح مسئولیت‌پذیری سازگار نیست. هرکس باید سهم خود را در انجام تکلیف بپذیرد و منتظر اقدام دیگران نماند.

 

امام جمعه شهرستان چهارباغ سومین مرحله مسئولیت‌پذیری را اقدام و استمرار عنوان کرد و گفت: انجام یک‌باره یا دو و سه‌باره یک وظیفه کافی نیست؛ بلکه باید در مسیر انجام تکلیف استمرار داشت و آن را پیگیری کرد. اگر این سه مؤلفه، یعنی شناخت تکلیف، تعهد به انجام آن و اقدام مستمر، در فرهنگ فاطمی جامعه نهادینه شود، عزاداری‌ها از یک مراسم احساسی به حرکتی اثرگذار و مسئولیت‌آفرین تبدیل خواهد شد.

 

شریعت‌پناهی با اشاره به اینکه اصل برگزاری مجالس عزا و اشک ریختن در مصائب اهل‌بیت(ع) ارزشمند و دارای اجر معنوی است، خاطرنشان کرد: اشک و عزاداری جایگاه خود را دارد و نباید ارزش آن نادیده گرفته شود، اما سخن این است که می‌توان در کنار این عزاداری، مسئولیت‌پذیری و تعهد را نیز تقویت کرد و به این ترتیب، جامعه عزادار به دستاوردهای بیشتری دست یابد.

 

وی با تعمیم مفهوم مسئولیت‌پذیری به عرصه‌های مختلف زندگی اجتماعی بیان کرد: هرکدام از ما که در مجالس عزاداری شرکت می‌کنیم، در هر جایگاهی که قرار داریم، از پدر و مادر گرفته تا معلم، استاد، مسئول، کارمند، مدیر و کارگر، در برابر جامعه، آینده، میهن، کشور، انقلاب، نظام و دستورات رهبری مسئول هستیم. هیچ‌کس نمی‌تواند خود را از دایره این مسئولیت خارج بداند.

 

این مسئول ابراز کرد: باید دستور و تکلیف را به‌درستی بشناسیم، نسبت به آن تعهد داشته باشیم و در انجام آن استمرار به خرج دهیم. مسئولیت با یک اقدام مقطعی به پایان نمی‌رسد و نباید میدان را خالی کرد؛ بلکه باید تا زمان ابلاغ دستور جدیدتر از سوی رهبری، پیگیر وظیفه‌ای بود که بر عهده داریم.

 

امام جمعه شهرستان چهارباغ در ادامه با تأکید بر ضرورت عبور از نگاه احساسی به عزاداری اظهار کرد: گریه و عزا خوب و ارزشمند است، اما کافی نیست. گریه در عزای اهل‌بیت(ع) مانند هوای تازه و اکسیژن است که به انسان حیات دوباره می‌بخشد؛ اما این حیات برای خوابیدن، استراحت کردن و عافیت‌طلبی نیست، بلکه باید انسان را برای برخاستن، مبارزه و جهاد آماده کند.

 

شریعت‌پناهی با بیان اینکه فلسفه این حیات دوباره، ورود انسان به عرصه عمل و مسئولیت است، تصریح کرد: اگر گریه روح تازه‌ای به انسان می‌دهد، این روح تازه باید در خدمت حرکت و انجام وظیفه قرار گیرد. گریه مقدمه است، مقصد نیست و مقصد آن حضور در میدان مبارزه با استکبار است. عزاداری زمانی می‌تواند چنین کارکردی داشته باشد که انسان را بیدار کند، نسبت به شرایط زمانه حساس سازد و او را به میدان مسئولیت بیاورد.

 

وی با اشاره به حضور اجتماعی عزاداران در مراسم و تجمعات گفت: اگر فاطمیه امسال همان ویژگی‌های مورد نظر امام شهید را داشته باشد، باید از همین امشب شاهد افزایش حضور عزاداران فاطمی در تجمعات باشیم؛ زیرا نمی‌توان از پیام فاطمی سخن گفت، اما نسبت به مسئولیت‌های امروز بی‌تفاوت ماند.

 

امام جمعه شهرستان چهارباغ برای تبیین مفهوم گریه مسئولیت‌آفرین، به سیره حضرت فاطمه زهرا(س) اشاره کرد و افزود: گریه‌های حضرت زهرا(س) به‌گونه‌ای بود که خواب را از چشم ظالمان می‌گرفت؛ به‌طوری‌که آنان از امیرالمؤمنین علی(ع) می‌خواستند به حضرت بگوید یا شب گریه کند یا روز، زیرا از صدای گریه ایشان خسته شده بودند. این گریه، یک واکنش عاطفی نبود، بلکه گریه‌ای فاطمی بود که جامعه را بیدار می‌کرد و نسبت به حقیقت و مسئولیت حساسیت ایجاد می‌کرد.

 

شریعت‌پناهی با استناد به فرمایش امام خمینی(ره) مبنی بر اینکه «ما امت گریه برای زهراییم، اما گریه ما یک گریه سیاسی و انقلابی است»، اظهار کرد: گریه فاطمی باید واجد پیام و جهت باشد و انسان را از احساس صرف به شناخت وظیفه و از شناخت وظیفه به اقدام برساند. چنین عزاداری‌ای است که می‌تواند در کنار حفظ پیوند عاطفی جامعه با اهل‌بیت(ع)، زمینه‌ساز مسئولیت‌پذیری اجتماعی نیز باشد.

 

این مسئول دومین ویژگی فاطمیه مورد نظر امام شهید را تبدیل حسرت گذشته به تکلیف امروز عنوان کرد و گفت: مفهوم «یا لیتنی کنا معکم» نباید انسان را در حسرت گذشته نگه دارد. نباید تنها افسوس بخوریم که ای‌کاش در کربلا بودیم یا در مدینه حضور داشتیم و حضرت زهرا(س) را یاری می‌کردیم؛ بلکه باید از خود بپرسیم اکنون که در این زمان و در این موقعیت قرار داریم، چه وظیفه‌ای بر عهده ماست و کدام مسئولیت را باید انجام دهیم.

 

امام جمعه شهرستان چهارباغ ادامه داد: فاطمیه‌ای که مورد نظر امام شهید بود، حسرت را به تکلیف تبدیل می‌کرد. مسئله این نیست که صرفاً درباره کسانی سخن بگوییم که در گذشته در موقعیت حساس تاریخ حضور لازم را نداشتند؛ مسئله اصلی این است که امروز جایگاه ما کجاست و در برابر اتفاقات زمانه چه وظیفه‌ای داریم.

 

وی با طرح این پرسش که اگر امروز ظلمی رخ دهد، جایگاه و مسئولیت هر فرد کجاست و اگر حقی پایمال شود، سهم او در دفاع از آن چیست، افزود: آیا وظیفه ما نسبت به حضرت فاطمه زهرا(س) فقط نقش‌خوانی و بازگویی حوادث تاریخی است یا باید به نقش‌یابی برسیم؟ اینکه صرفاً بگوییم مردم مدینه در آن روز در جایی که باید حضور می‌داشتند، حاضر نشدند، کافی نیست؛ بلکه باید از خود بپرسیم امروز در کجا باید بایستیم و چه مسئولیتی را بر عهده بگیریم.

 

شریعت‌پناهی با تأکید بر اینکه فاطمیه باید نسبت انسان را با زمان حال مشخص کند، خاطرنشان کرد: شاخصه اصلی فاطمیه مورد نظر امام شهید این است که تکلیف ما را با امروز و موقعیتی که در آن قرار داریم، روشن می‌کند؛ نه اینکه ما را در گذشته نگه دارد و از مسئولیت‌های امروز و آینده غافل سازد.

 

این مسئول در پایان با بیان اینکه فاطمیه عرصه سنجش میزان فهم و تعهد انسان‌ها نسبت به پیام و حقیقت این مکتب است، گفت: اگر عزاداری‌های ما به شناخت تکلیف، تعهد قلبی و اقدام مستمر منجر شود و بتواند حسرت دیروز را به مسئولیت امروز تبدیل کند، به یکی از مهم‌ترین دستاوردهای فاطمیه دست یافته‌ایم؛ چراکه فاطمیه تنها یادآوری یک واقعه تاریخی نیست، بلکه میدان آزمون انسان‌هایی است که پیام آن را درک کرده‌اند و می‌خواهند نسبت خود را با مسئولیت‌های زمانه مشخص کنند.