مدیریت خشم در تعامل با نوجوانان + فیلم

شناخت نسل زد و چگونگی تعامل با آنها، از مهم‌ترین و ضروری‌ترین مباحث امروز در حوزه تربیت است. این نسل در بستری رشد کرده که فضای مجازی، رسانه و داده‌های متنوع، بخش جدایی‌ناپذیر زندگی او شده است؛ از این رو سبک ارتباطی و الگو‌های رفتاری نوجوانان با نسل‌های پیشین تفاوت‌های چشمگیری دارد. توجه به این تفاوت‌ها و اتخاذ شیوه‌های مناسب مواجهه، می‌تواند به بهبود تعامل، کاهش آسیب‌های احتمالی و هدایت صحیح این گروه سنی در فرایند هویت‌یابی کمک کند.

ایکنا در راستای رسالت آگاهی‌بخشی خود به مناسبت هفته نوجوان، اقدام به تهیه سلسله درس‌گفتار‌هایی با تدریس سیده معصومه طباطبایی، روانشناس و استاد حوزه و دانشگاه با موضوع «تکنیک‌های تعامل با نسل زد» کرده است. در ششمین درس‌گفتار این مجموعه به موضوع «تنظیم هیجانات» پرداخته شده است که در ادامه با هم می‌بینیم و می‌خوانیم.

گاهی اوقات به دلیل تفاوت نسل‌ها و تفاوت شناختی میان ما و فرزندانمان، شیوه مواجهه‌مان به‌گونه‌ای می‌شود که نمی‌توانیم با فرزندانمان به‌راحتی و آرام صحبت کنیم. پس از چند جمله متوالی، معمولاً با آنها درگیر می‌شویم یا صدایمان بلندتر و صدای فرزندانمان نیز بلندتر می‌شود و در نهایت به نتیجه مطلوبی نمی‌رسیم.

نکته مهم و اساسی این است که تفاوت نسل‌ها گاهی باعث تضارب آرا، اختلاف در نظرها، اختلاف در تصمیم‌گیری‌ها و اختلاف در عملکردها می‌شود که بخشی از آن طبیعی است. در چنین شرایطی، ما والدین باید دقت کنیم وقتی عصبانی هستیم یا از اشتباهات فرزندانمان و شیوه رفتاری آنها در انتخاب‌هایشان ناراحت هستیم، تعامل‌مان با آنها تعاملی بالغانه باشد.

به چه صورت؟ بسیاری از مواقع، مهم‌ترین مشکل در مواجهه با فردی که با او در حالت عصبانیت و هیجان خشم قرار داریم، این است که ممکن است در فضایی که هر دو عصبانی هستیم، حرفی بزنیم که بعداً قابل جبران نباشد. باید به این مسئله دقت کنیم که وقتی با فرزندمان که عصبانی است مواجه می‌شویم و طبیعتاً ما هم به دلیل مشکلی که پیش آمده ناراحت هستیم، از او فرصت بگیریم و با هم گفت‌وگو کنیم که «الان هر دوی ما عصبانی هستیم؛ بهتر است چند دقیقه دیگر یا در وقت دیگری با هم صحبت کنیم.» 

دقت کنید، این تکنیک به ما کمک می‌کند حتی در مواجهه با دیگران از جمله همسرمان، همکارمان یا دوستمان نیز از آن استفاده کنیم، این تکنیک یک تلنگر ویژه دارد. برخی افراد ممکن است این فرصت‌سازی را با قهر کردن اشتباه بگیرند؛ یعنی فاصله‌ای که ایجاد می‌شود، گاهی این سوءتفاهم را به وجود آورد که ما قهر کرده‌ایم و فضای پرتنشی را که هر دو در آن هستیم ترک کرده‌ایم. این فاصله‌گذاری بالغانه و سالم با توافق هر دو طرف اتفاق می‌افتد. برخلاف قهر که یعنی ترک آن فضا برای اعلام رأی منفی، خشم و ناراحتی، در این شیوه مواجهه، فاصله‌گذاری سالم را با توافق طرف مقابل انتخاب می‌کنیم و هدفمان حل مسئله در یک فضای آرام‌تر است.

دقت داشته باشیم به مسئله در فضای آرام توجه کنیم و پس از آن درباره‌اش بررسی و گفت‌وگو کنیم. مسئله را رها نکنیم و فضایی را که در آن هر دو عصبانی بودیم، چه ما و چه فرزندمان، رها نکنیم؛ بلکه با همدلی، احساسات و خشم را بپذیریم. ما به‌عنوان پدر و مادر، درست است که خودمان ناراحت هستیم یا گاهی توقع داریم، دیگران یا حتی فرزندمان با ما همدلی کنند، اما رفتار والدین باید بالغانه باشد و به حل مسئله کمک کند. بیاییم همدلی کنیم و بگوییم: «می‌دانم که الان ناراحتی؛ هر دوی ما الان حال خوبی نداریم. پس بهتر است الان دیگر به این مسئله نپردازیم تا کمی حالمان بهتر شود؛ بعداً درباره‌اش حرف می‌زنیم تا با هم ببینیم چه راهکار درستی برای حل این مسئله داریم و چه راهی درست‌تر است تا آن را انتخاب کنیم و مسئله‌مان حل شود.»

این تکنیک به ما کمک می‌کند مهارت کنترل خشم را کم‌کم با هم تمرین کنیم و از سوی دیگر، برای حل مسئله در جای خود و در زمان مناسب آماده شویم. امیدوارم همه ما به‌موقع و به‌جا بتوانیم تصمیم درستی برای حل مسائل خود بگیریم و مواجهه درستی با فرزندانمان داشته باشیم.