قرآن معرّف حضرت زهرا(س) است

حجت‌الاسلام امین بهرامی، پژوهشگر و استاد حوزه علمیه در گفت‌وگو با ایکنا از خوزستان ضمن تسلیت ایام فاطمیه درباره جایگاه قرآن کریم در زندگی حضرت فاطمه(س) گفت: روایتی از حضرت زهرا(س) نقل شده است که می‌فرمایند: «از دنیای شما سه چیز را دوست دارم: تلاوت کتاب الله، نگاه به سیمای رسول الله(ص) و انفاق فی سبیل الله.» این روایت نکته‌ای دارد که ظرافتی در آن نهفته است. حضرت فرمودند «از دنیای شما»، نه «از دنیای خودم». دنیای خود حضرت زهرا(س) با دنیای ما متفاوت است؛ زیرا ایشان عالم دیگری داشتند که با عالم ما فرق می‌کند. پیامبر اکرم(ص) فرمودند: «انسیه حوراء.» البته این به آن معنا نیست که نتوانیم از ایشان الگوگیری کنیم. منتها عالم حضرت و دنیای ایشان با آنچه ما در آن هستیم متفاوت است؛ دلیلش هم این است که ما عینک ماده‌گرایی به چشم داریم.

همه ما این تجربه را داشته‌ایم که گاهی به محضر عالم بزرگی می‌رسیم، مثل مرحوم آیت الله بهجت؛ وقتی از محضرشان خارج می‌شویم، گویی در عالم دیگری هستیم. درباره علمای خودمان در خوزستان هم همین طور بود؛ مرحوم آیت الله سید طیب موسوی و مرحوم آیت الله سید خضر موسوی عالم دیگری داشتند. این بزرگان عالم بودند و مردم تحت تأثیر افعال و گفتارشان قرار می‌گرفتند.

حضرت زهرا(س) که به طریق اولی عالم بودند، فرمودند: «حُبّب اِلَیَّ مِنْ دنیاکُم ثلاثُ: تلاوة کتاب الله والنّظر فی وجه رسول الله والانفاق فی سبیل الله» حتماً می‌دانید که «تلاوت» با «قرائت» تفاوت دارد. قرائت همان روخوانی عادی است، اما تلاوت اشاره به تفسیر قرآن، ظرافت‌های آن، دقت در آیات و معانی کلمات دارد. آن عنایتی که حضرت زهرا(س) به قرآن دارند، عنایت سطحی نیست. ما گاهی در مساجد شبی فقط یک صفحه روخوانی داریم؛ این خوب است، اما جای تأسف دارد که آیات کمتر تبیین و تفسیر می‌شود.

مرحوم آیت الله شفیعی در اهواز، هشت سال هر شب بعد از نماز، تفسیر قرآن داشتند. تفسیر قرآن خیلی مهم است تا مردم آنچه را می‌خوانند متوجه شوند. ما گاهی روخوانی داریم اما تفسیر قرآن نداریم، از این رو مردم لذت نمی‌برند. ماه مبارک هم وقتی جزء‌خوانی قرآن صورت می‌گیرد، به همین صورت است، اما آنچه حضرت زهرا(س) بیان می‌کنند، چیزی فراتر از این است. سطحی‌نگری در سیره حضرت زهرا(س) نیست.

در احوالات امام خمینی(ره) خوانده‌ایم که ایشان سعی می‌کردند قرائت قرآن‌شان همراه با تدبر باشد. در ماه مبارک رمضان، امام سه روز یک بار ختم قرآن داشتند، اما کسانی که در دفتر حضرت امام بودند و در محضرشان حضور داشتند می‌گفتند ما می‌دیدیم در همان سه روز هم امام در برخی آیات تأمل و تدبر می‌کردند. 

در مورد «نظر فی وجه رسول الله(ص)»، اینکه نگاه کردن به سیمای مبارک پیامبر(ص) هم امری، سطحی و صرفا احساسی نیست. قطعاً نشست و برخاستی که حضرت زهرا(س) با پیامبر داشتند، یک امر معمولی نبود، سراسر جلسه درس بود. در دوران کنونی اگر بخواهیم این روایت را بفهمیم می‌توانیم به روایت «النظر الی وجه العالم عبادة» اشاره کنیم؛ اینکه فردی به صورت علمای ربانی؛ شخصیت‌هایی چون حضرت امام و امام شهیدمان نگاه کند چون سیمای آن‌ها مردم را به یاد خدا می‌اندازد، عبادت است. 

در روایت داریم نگاه کردن به درِ خانه عالم ربانی، عبادت است؛ چون آن خانه، آن سیما، آن جلسه و آن محضر انسان را به یاد خدا می‌اندازد.

و اما «الانفاق فی سبیل الله» مرحوم استاد آیت الله سید طیب موسوی می‌فرمودند چون ذات حضرت زهرا سلام الله علیها قرآنی است و خودشان قرآن ناطق هستند، نمی‌توانند خلاف این آیه عمل کنند: «لَنْ تَنَالُوا الْبِرَّ حَتَّىٰ تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ ۚ وَمَا تُنْفِقُوا مِنْ شَيْءٍ فَإِنَّ اللَّهَ بِهِ عَلِيمٌ» (آل عمران، 92) بعد این مثال را می‌زدند که ایشان در شب ازدواج، لباس خود را به آن فقیر دادند.

پس انفاق حضرت زهرا(س) از بهترین‌ داشته‌هایی بود که خود استفاده می‌کردند؛ در عین اینکه در زهد و تقوا بودند، اما وقتی می‌خواستند انفاق کنند، بهترین‌ها را انفاق می‌کردند.

حضرت زهرا(س) در بخشی از خطبه فدکیه خود قرآن را این گونه معرفی می‌فرمایند: «وكِتابُ اللّه النّاطِقُ وَالْقُرْانُ الصّادِقُ وَالنُّورُ السّاطِعُ» این کلمات حضرت زهرا(س) در معرفی قرآن بسیار عظیم است. وقتی حضرت می‌خواهند صحبت کنند، می‌فرمایند «کتاب الله الناطق»؛ کتابی که گویاست. البته گویا بودنش به این است که ما به تفسیر آن مراجعه کنیم، به اهل ذکر مراجعه کنیم. متأسفانه گاهی می‌بینیم برخی از فِرَق که در غیر مکتب اهل بیت(ع) حرکت می‌کنند، حقیقت قرآن و ظرایفش را متوجه نمی‌شوند و فقط طبق ظاهر آیات، دست به تفسیر می‌زنند.

لذا قرآن گویا هست، اما بدون راهنما و معلم که اهل بیت باشند نمی‌شود حرکت کرد. در ادامه حضرت زهرا(س) می‌فرمایند «و القرآن الصادق»؛ کلام قرآن عین راستی است و خلافی در آن نیست و «النور الساطع»؛ شعاع درخشندگی قرآن گسترده است. شما گاهی یک آیه را تفسیر می‌کنید، می‌بینید بر اثر آن یک جمعیتی بیدار می‌شود، یا یک فردی بیدار می‌شود و بیداری او سرمنشأ تحول جمعیت دیگری می‌شود.  

شیخ زکزاکی اوایل پیروزی انقلاب به خدمت حضرت امام آمد و به امام عرض کرد، مرا راهنمایی کنید که هم خودم هدایت شوم و هم مردم. امام، قرآن را به او نشان دادند و گفتند ما بر اساس همین کتاب انقلاب کردیم؛ می‌خواهی امتت بیدار شود، راهی جز این کتاب نیست. شیخ زکزاکی گفت من رفتم و روی قرآن وقت گذاشتم و کار کردم و نیجریه را با قرآن بیدار کردم. این همان نور ساطعی است که حضرت زهرا(س) می‌فرمایند. اینکه انقلابی بر اساس منهج قرآن و اهل بیت(ع) شکل می‌گیرد و سبب بیداری امت اسلام و تمام دنیا می‌شود، مصداق این سخن است. 

حضرت زهرا(س) در همین خطبه می‌فرمایند اگر کسی می‌خواهد خدا از او خشنود شود، راهی جز عمل به قرآن نیست؛ یعنی خود اهل بیت(ع) پایه کار و عمل مؤمن را قرآن معرفی کرده‌اند و قرآن هم اهل بیت(ع) را به عنوان معلم معرفی کرده است. این‌ها در کنار هم معنا پیدا می‌کنند نه جد از هم. در ایام شهادت حضرت زهرا(س) هستیم؛ اگر قرآن نباشد، چه منبعی برای شناخت حضرت زهرا(س) داریم؟ سوره کوثر، سوره مبارکه‌ای است که محوریتش حضرت زهرا (س) است، آیه مباهله، آیه تطهیر، آیات سوره انسان. بر این اساس، قرآن معرّف حضرت زهرا (س) است و اهل بیت(س) هم معرّف قرآن. 

از حضرت زهرا(س) ادعیه گران‌بهایی برجای مانده است و اگر کسی بخواهد به طور خاص این دعاها را بر روی منبر شرح کند، 12 سال طول می‌کشد تا بتواند مطالب آن را بازگو کند. حضرت برای اوقات مختلف روز دعاهای جداگانه‌ای دارند. متأسفانه بسیاری از مردم از وجود این دعاها بی اطلاع هستند. همین دعاها برای نشان دادن عظمت حضرت زهرا(س) کافی است. 

در این باره کتاب خوبی به اسم «صحیفه فاطمیه» توسط سید جعفر رفیعی گردآوری شده است. آثار خوب دیگری هم درباره حضرت زهرا(س) نوشته شده از جمله کتاب «تنها یادگار» آیت‌الله نظری منفرد و کتاب «مهدی موعود(عج) و فدک» نوشته آیت‌الله سید محمدباقر صدر.