بازخوانی یک نقشه راه در کلام زهرای اطهر(س)

به قلم فاطمه شبانی‌آرانی فعال فرهنگی و رسانه‌ای

جهان امروز پر از امکانات است، ولی آرامش چیز کمیابی شده است. اضطراب مزمن روزگار ما ریشه در شلوغی جهان ندارد، حاصل دلی است که هزار تکیه‌گاه پیدا کرده و آرام نگرفته است. 

معمولاً وقتی کار گره می‌خورد، ما دنبال مقصر بیرونی می‌گردیم. می‌گوییم شرایط بد بود، فلانی زیر قولش زد، یا روزگار ساز ناسازگاری کوک کرد. اما اگر با خودمان روراست باشیم، آدم‌ها از جایی زمین می‌خورند که یک چیز کوچک و بی‌ارزش جای اصل کاری را می‌گیرد.

ریشه بیشتر گیجی‌ها، اضطراب‌ها و تصمیم‌های غلط ما، در یک شرک پنهان خوابیده است. ترسی که از فقر داریم، تکیه‌ای که به قدرت این و آن می‌کنیم و حساب ویژه‌ای که روی حرف مردم باز کرده‌ایم، آرام‌آرام گوهر باور درونی را کدر می‌کند. انسان وقتی قبله‌های متعدد برای خودش دست‌وپا کرد، اولین چیزی که از دست می‌دهد آرامش و شجاعت است. حالا سؤال این است که در این بازار شلوغ و پر از بت‌های ریز و درشت، چطور می‌شود قطب‌نما را دوباره درست تنظیم کرد؟

پاسخ این سرگردانی را باید در کلام دختر پیامبر جست‌وجو کرد. حضرت فاطمه زهرا(س) در خطبه فدکیه، ریشه تمام انحراف‌ها را نشانه می‌رود و می‌فرماید: «فَجَعَلَ اللَّهُ الْإِيمَانَ تَطْهِيراً لَكُمْ مِنَ الشِّرْكِ؛ خدا ایمان را قرار داد تا جان انسان از شرک پاک شود.» کلامی کوتاه که یک حقیقت بزرگ را پیش چشم می‌گذارد.

شرک فقط بت‌تراشی عهد جاهلیت نیست. شرک همین است که دل به صندلی‌ها ببندیم، حساب روزگار را به جیب این و آن حواله دهیم و از بیم قضاوت دیگران، حق را فراموش کنیم. خیلی وقت‌ها آدم‌ها برای رسیدن به سراب یک آینده خیالی، خودشان را به در و دیوار می‌زنند و وقتی درها بسته می‌شود تازه می‌فهمند چه چیزی را با چه بهایی معامله کرده‌اند.

هر وقت قلب پر از این وابستگی‌های ریز و درشت شد، ناامیدی و اضطراب هم پشت در صف می‌کشند. در مقابل، ایمانی که حضرت از آن می‌گوید، حکم زلال‌ترین چشمه را دارد. می‌آید و این غبارها را با خود می‌برد. وقتی دل از توهم قدرت‌های کوچک پاک شد، قامت روح دوباره راست می‌شود و راه درست را پیدا می‌کند.

این همان درسی است که نگاه ما را به زندگی عوض می‌کند. کلام مادر، خط پایانی است بر مرثیه‌خوانی‌های بی‌پایه. او به ما یاد می‌دهد که دینداری، منفعل نشستن و زانوی غم بغل کردن نیست. وقتی باور توحیدی درون انسان ریشه می‌زند، دل از سنگینی وابستگی‌ها سبک می‌شود. درست همان‌طور که سعدی می‌گوید «گرت از دست برآید، دستِ دل بردار از همگان/ که تا با همه‌گانت دل است، با یارت سر نیست»؛ شجاعت جای ترس را می‌گیرد و انسان حتی اگر تنها باشد، مصلحت‌اندیشی‌های پوچ را کنار می‌زند و دستش را به تکیه‌گاهی بی‌لغزش تکیه می‌دهد.

اگر این روزها آشفتگی، دل‌نگرانی و احساس ناتوانی آزارمان می‌دهد، وقتش رسیده نگاهی به تکیه‌گاه‌هایمان بیندازیم. کافی است دست از این بت‌های لرزان بکشیم و دلمان را به یک نقطه واحد بسپاریم. رهایی و آرامش واقعی، درست از همان ثانیه‌ای آغاز می‌شود که با هدایت کلام حضرت زهرا(س)، بند دل را فقط به خدا گره بزنیم و ترس‌ها و وابستگی‌ها را یک‌جا پشت سر بگذاریم.