Dəyişimin başlanğıcı insan özüdür
Mütəal Allah bəşəri hidayət etmək üçün səmavi kitablar göndərib. Onların sonuncusu Qurandır. Allah-taala digər səmavi kitablarda olduğu kimi Quranda da bəndələrinə bir çox mesajlar verir. Bizim vəzifəmiz odur ki, ayələrdəki bu ilahi mesajları anlayıb və həyatımızda icra edək.
O ilahi mesajlardan biri də budur ki, dəyişimin başlanğıcı insan özüdür. Necə ki, “Rəd” surəsinin 11-ci ayəsində oxuyuruq:
« إِنَّ اللَّهَ لَا يُغَيِّرُ مَا بِقَوْمٍ حَتَّىٰ يُغَيِّرُوا مَا بِأَنْفُسِهِمْ»
"Həqiqətən, Allah bir qövmün halını onlar özlərində olanı dəyişməyincə dəyişməz."
Bu ayə insanın həyatı, cəmiyyətin inkişafı və ilahi qanunlar haqqında dərin həqiqəti bəyan edir. O göstərir ki, Allah insana seçim iradəsi vermiş, onu məsuliyyət sahibi etmişdir. Buna görə də həyatdakı həqiqi dəyişiklik əvvəlcə insanın daxilində başlayır.
İnsan çox vaxt həyatındakı çətinliklərin dəyişməsini, şəraitin yaxşılaşmasını və uğurun gəlməsini arzulayır. Lakin ilahi qanun bizə öyrədir ki, xarici dəyişiklik daxili dəyişiklikdən ayrılmazdır. Niyyət saflaşmadan, düşüncə yenilənmədən, davranış düzəlmədən və əməl islah olunmadan davamlı müsbət nəticələr gözləmək doğru olmaz.
Bu ayə insanı ümidsizliyə deyil, məsuliyyətə və ümidə çağırır. Çünki Allah dəyişimin qapısını bağlamır; əksinə, onun açarını insanın öz əlinə verir. İnsan səhvini etiraf edib tövbə etdikdə, elm öyrəndikdə, zəhmət çəkdikdə, ədalətli davrandıqda və gözəl əxlaqla yaşadıqda, Allahın köməyi və bərəkəti onun yolunu işıqlandırar.
Bu həqiqət yalnız fərdlərə deyil, cəmiyyətlərə də aiddir. Bir cəmiyyət dürüstlüyü, ədaləti, mərhəməti və məsuliyyəti həyatının əsası etdikdə inkişaf edər. Əksinə, zülm, laqeydlik, rüşvət, tənbəllik və mənəvi aşınma yayıldıqda, bunun nəticələri də cəmiyyətin həyatında özünü göstərər. İlahi qanun hər kəs üçün eynidir və heç kim bu qanundan kənarda deyil.
Bu ayənin verdiyi əsas mesaj budur: Allah insanın səyini, niyyətini və əməlini qiymətləndirir. O, çalışanı mükafatsız qoymur, səmimi şəkildə Ona yönələn bəndəsini yardımsız buraxmır. Dəyişimin ilk addımı insanın öz qəlbində atılır, sonra isə bu dəyişiklik həyatına, ailəsinə və cəmiyyətinə təsir göstərir.
Beləliklə, bu ayə hər bir insana səslənən ilahi çağırışdır: “Özünü dəyiş, qəlbini islah et, niyyətini saflaşdır, əməlini gözəlləşdir. Mənim qoyduğum qanuna uyğun hərəkət etdikdə, Mən də sənə Öz lütfüm, rəhmətim və bərəkətimlə yollar açaram.”
