بررسی رابطه ميان اخلاق بندگی و اقتصاد با محوريت آثار دعا

گروه اقتصاد: يكی از مباحث اخلاق كه در واقع دست نامرئی تدبير اقتصادی است و انگيزه‌ها و رفتارها را در جامعه شكل می‌دهد، اخلاق بندگی است كه دعا يكی از مصاديق آن است؛ دعا و طلب خير كردن از خداوند متعال يكی از موارد اخلاق بندگی است كه اهميت و آثار آن در تحليل اقتصادی حايز اهميت است.

به گزارش خبرگزاری بين‌المللی قرآن (ايكنا)، پانزدهمين نشست از سلسله جلسات نظريه‌پردازی در حوزه اقتصاد اسلامی در ادامه بحث از «اخلاق اقتصادی اسلام» با حضور حجت‌الاسلام والمسلمين سيد‌حسين ميرمعزی، عضو شورای عالی الگوی اسلامی ـ ايرانی پيشرفت و عضو هيئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامی، در خبرگزاری ايكنا برگزار شد.

بر اساس اين گزارش، ميرمعزی ضمن اشاره به نام‌گذاری سال 92 با عنوان «حماسه سياسی و حماسه اقتصادی»، اظهار كرد: انشاء الله خداوند توفيق بدهد كه بتوانيم به امر مقام معظم رهبری در سال جاری در اين حماسه شركت داشته باشيم.

وی افزود: همان‌طور كه گفتيم، دو دست تدبير، دست تدبير مرئی و نامرئی وجود دارد كه دست مرئی دولت است كه اقتصاد را تبيين می‌كند و دست نامرئی هم اخلاق حاكم بر جامعه است كه در حقيقت انگيزه‌ها و رفتارها را در جامعه شكل می‌دهد. گفته شد كه اخلاق حاكم بر نظام اقتصادی سرمايه‌‌داری، اخلاق نفع‌پرستی و لذت‌جويی است، اما اخلاق اسلامی كه حاكم بر نظام اقتصادی است، اخلاق ديگری است كه در مقام توضيح اخلاق و ارتباط آن با مباحث اقتصادی و نظام اقتصادی مطالبی بيان شد. در جلسه گذشته از اخلاق بندگی بحث كرديم كه اين اخلاق چه تاثيری در اقتصاد دارد. در اين جلسه دو بحث در اخلاق بندگی را دنبال می‌كنيم و در جلسه آينده وارد مباحث مربوط به اخلاق اجتماعی می‌شويم.

عضو شورای عالی الگوی اسلامی ـ ايرانی پيشرفت با بيان اين‌كه انسان بايد حالت دعا داشته باشد و اين صفت در نفس باشد كه هميشه با خدای خودش در راز و نياز باشد، گفت: دعا و طلب خير كردن از خداوند متعال يكی از موارد اخلاق بندگی است كه اهميت و آثار آن در تحليل اقتصادی حايز اهميت است؛ چنان‌كه قرآن كريم در آيات متعددی به دعا سفارش كرده‌ است. در آيه شريفه «قُلْ مَا یَعْبَأُ بِكُمْ رَبِّی لَوْلَا دُعَاؤُكُمْ ...؛ بگو اگر دعاى شما نباشد، پروردگارم هيچ اعتنایى به شما نمى‏كند»(فرقان/۷۷)، تأكيد شده است كه اگر دعای شما نباشد، خداوندی كه به هر حال خالق، رب، حافظ و مالك اين جهان است، بدون دعا به آدم اعتناء نمی‌كند.

وی ادامه داد: خداوند می‌فرمايد كه اگر می‌خواهيد به شما اعتناء بكنم، دعا كنيد. خداوند در جای ديگری از قرآن كريم فرموده است كه اگر دعا كنيد، استجابت می‌كنم؛ فقط فرمان به دعا نبوده است، وعده به استجابت هم در قرآن آمده است: «وَقَالَ رَبُّكُمُ ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَكُمْ إِنَّ الَّذِينَ یَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبَادَتِی سَیَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ دَاخِرِينَ؛ پروردگارتان فرمود مرا بخوانيد تا شما را اجابت كنم در حقيقت كسانى كه از پرستش من كبر مى‏ورزند به زودى خوار در دوزخ درمى‏آيند»(غافر/۶۰). انسان وقتی می‌خواهد دعا بكند، در قبلش به هر حال نسبت به يك قدرت تام احساس نياز می‌‌كند و بر همين اساس، تواضع و خشوع در خودش احساس می‌كند، در غير اين‌صورت دعا نمی‌كند. در مقابل، كسانی كه دعا نمی‌كنند، تكبر نفس دارند و به همين دليل سر سفره دعا نمی‌آيند، لذا فرمود كه كسانی كه دعا كنند، من آنها را استجابت می‌كنم و كسانی كه از عبادت من استكبار بورزند، با ذلت وارد جهنم می‌شوند.

عضو هيئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامی ضمن اشاره به روايتی از امام صادق(ع)، گفت: كسی می‌خواست به تجارت برود و به نزد امام صادق(ع) آمد و امام صادق(ع) به او فرمودند كه در سفری كه می‌خواهی برای تجارت بروی، بسيار دعا كن، چون اگر دعا كنی، روزی تو زياد می‌شود. ار خداوند طلب خير كن تا روزی تو زياد شود. امام صادق(ع) در ادامه فرمودند كه پدرم از جدم نقل فرمود كه پيامبر(ص) همان طور كه سوره‌های قرآن را آموزش می‌داد، طلب خيير كردن را هم به اصحابش آموزش می‌داد. پيامبر اكرم با همان اهميتی كه سوره‌های قرآن را به اصحابش می‌آموخت، همان‌طور سفارش می‌كرد كه طلب خير كنند.

وی افزود: به هر حال دعا اهميت زيادی دارد و اگر بخواهيم وارد بحث دعا بشويم، مباحث گسترده‌ای نظير شرايط دعا كردن، شرايط استجابت دعا، آداب دعا و ... بايد مورد بحث قرار بگيرد. فعلا از كنار اين مباحث جزئی‌تر می‌گذريم و در حقيقت می‌خواهيم وارد آثار دعا بشويم. كلامی از امام علی(ع) در وصيت به امام حسن(ع) است كه می‌فرمايند: بدان! آن كسی كه ملكوت خزائن دنيا و آخرت در دست او است، به تو اجازه داده است كه او را بخوانی و استجابت دعای تو را ضمانت كرده و به تو فرمان داده است كه از او بخواهی تا به تو عطاء كند و او مهربان و بخشنده است. او ميان تو و خودش حجابی ننهاده و تو را به آوردن واسطه و ميانجی وا‌دار نكرده است.

وی همچنين خاطرنشان كرد: می‌توانی مستقيماً در خانه كسی بروی كه همه چيز در دست او است و دعا كنی و او هم بخشنده و مهربان و استجابت می‌كند. كليدهای گنج‌هايش را كه همان دعا كردن است، به دست تو داده است. همه چيز در اين دنيا دارای خزائن الهی و خزائن بی‌نهايت و مجرد و عندالله است. خزائن زيادی در نزد خداوند است كه دعا را به عنوان كليد آن به دست ما داده‌اند. با دعا كردن می‌توان باب خزائن الهی و درهای گنجينه‌های او را گشود.

ادامه دارد...