فراهم شدن زمينه نظريه‌پردازی با روانشناسی در قرآن و روانشناسی در حديث

گروه سلامت: رئيس پژوهشكده علوم رفتاری پژوهشگاه حوزه و دانشگاه با اشاره به ارائه دروس روانشناسی در قرآن و روانشناسی در حديث تا شهريورماه جاری، گفت: با اين شناخت نسبت به قرآن و حديث، مفاهيم و نظريه‌های رايج در روانشناسی را بر اساس روش‌های فنی و اجتهادی می‌توان به دست آورد.

حجت‌الاسلام والمسلمين سيد محمد غروی، رئيس پژوهشكده علوم رفتاری پژوهشگاه حوزه و دانشگاه و عضو كارگروه روانشناسی، پيش از ظهر امروز 29 خردادماه در دانشكده روانشناسی و علوم تربيتی دانشگاه تهران در رابطه با تبيين و تشريح دروس با مبانی دينی با اشاره به اينكه حركت در دانشگاه‌ها بايد در مسير بومی سازی و اسلامی سازی باشد، گفت: برای دستيابی به اين منظور در روانشناسی بايد از يك سو وضعيت موجود در كشور خودمان نقد و بررسی و از سوی ديگر وضعيت روانشناسی در ديگر كشورها مطالعه و بررسی شود.

وی با اشاره به ضرورت هماهنگی برنامه‌های دروس و رشته‌های مختلف در دانشگاه‌ها با شرايط بومی و فرهنگی، گفت: بر همين اساس برای تهيه برنامه جديد كارشناسی در رشته روانشناسی، چندين درس جديد كه تا كنون در برنامه دانشگاهی وجود نداشت پيشنهاد و تلاش شد اهداف دانشی و بينشی و بومی در آنها مورد توجه قرار گيرد.

حجت‌الاسلام غروی با اشاره به اينكه اقدامات انجام شده، مقدمه تحول هستند، افزود: دروس عمومی اين رشته، دارای زمينه‌های اسلامی هستند و بايد تكميل شوند به طوری كه اين برنامه هر 5 سال يك بار بايد مورد تجديد نظر و بررسی قرار گيرد در غير اين صورت آنچه مطلوب است به دست نمی‌آيد.

وی خاطر نشان كرد: اين برنامه بايد در يكی، دو دانشگاه به صورت آزمايشی اجرا شود و پس از فراهم شدن ظرفيت‌های لازم، امكان فراگير شدن در اجرا فراهم شود در غير اين صورت هر مشكلی ناشی از نحوه اجرا است و نبايد آن را به حساب اصل برنامه بگذاريم.

غروی با اشاره به جزئيات بيشتر اين برنامه جديد، گفت: در اين برنامه تعدادی از دروس متداول روانشناسی با تغييرات جزئی ارائه شده اما دروسی نيز به عنوان درس‌های جديد كه به تعبير ما دروس اسلامی هستند ارائه شده است كه به نظر می‌رسد همه دروس علوم انسانی بايد آنها را دارا باشند.

وی ادامه داد: يك سری از دروس تخصصی روانشناسی نيز در اين برنامه ارائه شده‌اند كه زمينه لازم برای نظريه پردازی اسلامی را فراهم می‌كنند و شامل معرفت شناسی، فلسفه اسلامی، انسان از ديدگاه اسلام و.. هستند.

حجت‌الاسلام غروی افزود: معرفت شناسی دروازه ورود به علوم است كه ما را به حقايق می‌رساند و زيربنای فكری ما را ترسيم می‌كند و فلسفه اسلامی نيز به عنوان يكی از رشته‌هايی كه لازم است دانشجويان آن را فرا بگيرند در اين برنامه مورد توجه قرار گرفته و انسان از ديدگاه اسلام نيز با بررسی ظرفيت‌های انسانی ديدگاه كلی نسبت به انسان را ارائه می‌دهد و در اين برنامه به عنوان درسی جديد گنجانده شده است.

وی با اشاره به برخی دروس كه جای آنها در رشته روانشناسی خالی بود، گفت: فلسفه روانشناسی كه در دنيا مطرح است و كتاب‌هايی در اين زمينه نگاشته شده و ترجمه‌هايی در اين زمينه نيز انجام شده از رشته‌هايی است كه جای خالی آن احساس می‌شد زير ا فلسفه‌های روانشناسی تا كنون بر مبنای ديدگاه‌های خاص غربی ارائه می‌شده است.

وی با اشاره به ضرورت ارائه درسی تحت عنوان فلسفه روانشناسی، گفت: جای نقد بسياری از مسايل و نظريه‌ها از جمله نظريه‌های شخصيت، يادگيری، رشد، روان درمانی و مشاوره كه بر اساس ديدگاه و تفكر خاصی ارائه می‌شوند در همين جا است اما اين به آن معنا نيست كه اگر اين ديدگاه‌ها نقد شوند به معنای خوابيدن و كنار گذاشتن آنها است بلكه اين نظريات پس از بررسی و نقد، كارايی خود را آنچنان كه هست از دست می‌دهد و به همين جهت بسياری از نظريه‌ها آنگونه كه در رشته‌های مختلف داريم ديگر كارايی نخواهند داشت.

حجت‌الاسلام غروی با اشاره به اهميت روانشناسی دين، گفت: اين درس با روانشناسی دينی تفاوت دارد و كارهای روانشناسی را بر روی مفاهيم دينی انجام می‌دهد و امروزه كارهای خوبی در اين زمينه انجام شده است ولی كارهای انحرافی نير وجود دارد.

وی با اشاره به اينكه قسمت‌هايی از مغر انسان مربوط به امور معنوی است، خاطر نشان كرد: كنش‌های قسمت‌هايی از مغز انسان مربوط به مسايل معنوی است و می‌شود اين بخش‌ها را با استفاده از دارو تحريك كرد ولی چنين امری كاذب است و حالت‌های معنوی كاذب با استفاده از دارو برای انسان ايجاد می‌شود كه موجب رشد نخواهد شد و اين موارد بايد در روانسناسی دين مورد بحث قرار گيرد.

حجت‌الاسلام غروی با اشاره به دروس ديگری در اين برنامه، گفت: روانشناسی از ديدگاه انديشمندان اسلامی نيز از دروسی است كه مورد توجه قرار می‌گيرد و از گذشته تحت عنوان علم‌النفس بوده و البته آن‌طور كه بايد و شايد ارائه نمی‌شده كه به دليل بی‌بهره بودن از استاد متبحر در ارائه و آگاه به آن از دست يافتن به توفيق باز مانده بوده است و بايد ظرفيت‌های لازم برای دستابی به اهداف و توفيقات در اين زمينه فراهم شود.

وی با اشاره به دروس ديگری كه جای آنها در برنامه روانشناسی خالی بوده است، گفت: دروس روانشناسی در قرآن و روانشناسی در حديث از جمله مهم‌ترين دروسی بوده زمينه نظريه پردازی در روانشناسی را فراهم می‌كنند و مفاهيم رايج در روانشناسی عمومی را با اين شناخت و ذهنيت نسبت به قرآن و حديث بر اساس روش‌های فنی و اجتهادی می‌توان به دست آورد.

حجت‌الاسلام غروی با اشاره به اينكه 2 سال است برای تهيه اين دروس فعاليت می‌شود، افزود: نتيجه كار در مورد روانشناسی در قرآن تا پايان شهريور ماه ارائه می‌‌شود و روانشناسی حديث نيز در دست تهيه است.

وی تاكيد كرد: روانشناسی نهج‌البلاغه نيز در دست انجام است و تا اواخر سال جاری يا نيمه دوم سال به دست ما می‌رسد و متخصصان بسياری مدت دو سال است كه در اين زمينه فعاليت می‌كنند چرا كه درك مفاهيم بلند نهج‌البلاغه و ترجمه آن، نيازمند تخصص، كار و مهارت بسيار است.

حجت‌الاسلام غروی با اشاره به اينكه روانشناسی علمی ارزشمند است، افزود: 60، 70 درصد روانشناسی علمی ارزشمند است ولی نقدهايی دارد كه بايد پس از تكميل و بومی‌سازی و اسلامی‌سازی مطرح و رائه شود تا به صورت كارآمدتر مورد استفاده قرار گيرد.