ريسكپذيری و امكان بازدهی بالا؛ از علل جذابيت صكوك مشاركت
بازدهی و سود دستهای از صكوك نظير صكوك مشاركت در پروسه توليد مشخص میشود و در اين صكوك كه از ريسك بالايی برخوردار است، خريدار در سود و زيان فروشنده صكوك سهيم است؛ به همين جهت در برخی موارد شاهديم كه اين صكوك بازدهی بالاتری نسبت به صكوك مرابحه و اجاره دارند.
گروه اقتصاد: بازدهی و سود دستهای از صكوك نظير صكوك مشاركت در پروسه توليد مشخص میشود و در اين صكوك كه از ريسك بالايی برخوردار است، خريدار در سود و زيان فروشنده صكوك سهيم است؛ به همين جهت در برخی موارد شاهديم كه اين صكوك بازدهی بالاتری نسبت به صكوك مرابحه و اجاره دارند.
حجت الاسلام والمسلمين سعيد فراهانیفرد، عضو هيئت علمی دانشگاه علوم اقتصادی در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن (ايكنا)، در رابطه با بازار سرمايه در كشور و ابزارهای اسلامی بازار سرمايه، اظهار كرد: كارويژه بازارهای پولی و سرمايه در هر نظام سياسی، تامين مالی جهت تكميل پروژههای توليدی و خدماتی است. به طور كلی در بازار سرمايه دو دسته عرضهكنندگان و دريافتكنندگان تسهيلات داريم. عموما عرضهكنندگان سرمايه به دلايل مختلفی اعم از نداشتن تجربه و مهارت لازم يا زمان، توان استفاده از سرمايه در جهت توليد را ندارند و از جهتی عده ديگر در جايگاه كارآفرينان و توليد كنندگان به عنوان دسته دوم، به دليل نبود سرمايه، توان توليد و ارائه خدمات را ندارند، از اين رو بازار سرمايه حلقه وصل اين دو دسته خواهدبود.
وی افزود: نظامهای سياسی در پی اين هستند كه با حمايت از بازار سرمايه ارتباط ميان دريافت كنندگان و ارائه كنندگان سرمايه را بيشتر و مستحكمتر كنند. چنانچه ارتباط صحيح و كاملی بين اين دو بخش حاصل نشود، عرضهكنندگان سرمايه، منابع خود را در بازارهای سفتهبازی و سياه نظير ارز سرمايهگذاری میكنند و توليدكنندگان و كارآفرينان با مشكل كمبود منابع روبرو میشوند و نه تنها مشكلی را از اقتصاد حل نمیكند كه بر معضل سفتهبازی نيز دامن میزند.
مولف كتاب اقتصاد و منابع طبيعی گفت: در كشورهايی كه از اقتصاد متعارف پيروی میكنند، ساز و كار تعريف شده به منظور تامين سرمايه استفاده از اوراق قرضه است. اوراق قرضه در واقع يك قرض ربوی است. بنگاهی كه اين اوراق را به منظور فروش و جذب سرمايه منتشر میكند، پس از سررسيد، اوراق منتشره را به همراه پرداخت زياده يا سود از پيش در نظر گرفته شده، از خريداران اوراق كه همان تامين كنندگان سرمايه هستند، خريداری میكند.
استاد اقتصاد دانشكده اقتصاد افزود: در نظام اسلامی به واسطه حرمت بهره و مذموم انگاشتن ربا در اسلام، كارشناسان اقتصاد اسلامی نظم و ابزار جديدی را به منظور تامين سرمايه طراحی كردهاند. اين ابزار كه صكوك نام داشت، مشتمل بر چند مدل اوراق اعم از اجاره، سلف، مشاركت و ... میباشد. اين صكوك هم در طرحهای خصوصی و هم دولتی قابل انتشار و خريداری است.
وی افزود: اولين صكوك منتشر شده در بازار سرمايه اسلامی كشور ما صكوك مشاركت بود. تقسيمبندی صكوك نيز بر دو پايه شكل میگيرد. يك دسته صكوكی است كه بازدهی آن از قبل مشخص و قابل پيشبينی است. مثل صكوك مرابحه و صكوك اجاره كه خريدار صكوك در ريسك فروشنده صكوك كه همان دريافتكننده تسهيلات است، مشاركت ندارد. دسته دوم صكوكی هستند كه در پروسه توليد، بازدهی و سود آن مشخص میشود. دسته دوم صكوك مشاركت است كه چنانچه به شكل واقعی مورد استفاده واقع شود، خريدار صكوك در سود و زيان فروشنده صكوك سهيم است و در برخی موارد ما شاهد آن هستيم كه اين صكوك بازدهی بالاتری نسبت به صكوك مرابحه و اجاره دارند.
فراهانی فرد در رابطه با چرايی عدم رونق بازار سرمايه در برابر پايه بانك در كشور گفت: يك بخش قابل توجه اين است كه چون بازار بورس سابقه مطلوبی را نشان نداد و در سالهای 82 تا 83 وضعيت حباب پيدا كرد و بعدا دچار افت شديد شد، اعتماد عمومی را تا حد زيادی از دست داد و اين يكی از دلايل مهمی بود كه اقبال عمومی به سمت پايه بانكی سوق پيدا كند. نكته بعدی بورس بازی دلالان سهام است كه باعث شده تا سرمايهگذاران خرد نسبت به سرمايهگذاری در برخی صنايع و كالاها با ترديد روبرو شوند.
وی خروج از اين وضعيت را منوط به رونق توليد داخلی و اعتماد سازی از سوی واحدهای توليدی عنوان كرد و افزود: اگر مردم به اين نتيجه برسند كه واحد توليدی كه سهام خود را در بورس ارائه كرده توان واقعی در ارائه سود و بازگشت سرمايه را دارد، مطمئنا وضعيت سفتهبازی و دلالی در بورس تاثير كمتری بر تصميم آنها خواهد داشت. نكته بعدی اين است كه بازار هم بايد به سمت شفافيت و ارائه اطلاعات روشن از شركتها و بنگاهها حركت كند.
وی در پايان خاطرنشان كرد: در حال حاضر جذابيت و اعتماد به فعاليتهای سفتهبازی، به واسطه سود بالا و ريسك پايين در بين مردم افزايش پيدا كرده و سرمايهها در جای ديگری غير از توليد مورد استفاده قرار میگيرند. گاهی بازار ارز مورد توجه سرمايهگذاران و است و گاهی بازار سكه و گاه مسكن، اما در اين بين سود واقعی نصيب سفته بازان و دلالان و مطمئنا زيان اصلی متوجه بخش توليد و در نهايت خود مردم خواهد بود. لذا بايد توجه ويژهای به بخش توليد داشت تا سرمايههای سرگردان در بازارهای سياه و سوداگری به بخش واقعی اقتصاد وارد و منجر به حركت در جهت توسعه و رشد اقتصادی شود.
