توكل، تلقی حاكم علی الاطلاق خداوند بر امور بشری است

گروه اجتماعی: مدير حوزه علميه خرمشهر با بيان اين‌كه انسان در عين استفاده از عواملی كه در طبيعت وجود دارد نبايد آن‌ها را علت غايی تلقی كند، گفت: انسان با اعتماد به اينكه خداوند حاكم علی‌ الاطلاق در جهان است از چارچوب مادی خارج می‌شود و كنترل همه امور را به دست خداوند می‌بيند.

حجت‌الاسلام والمسلمين عبدالله بحرانی، مدير حوزه علميه خرمشهر در گفت‌وگو با خبرگزاری بين‌المللی قرآن(ايكنا) شعبه خوزستان، اظهار كرد: از جمله مواردی كه خداوند در قرآن به آن اشاره فرموده و انسان را تشويق به انجام آن می‌كند امر توكل است؛ «الَّذِينَ قَالَ لَهُمُ النَّاسُ إِنَّ النَّاسَ قَدْ جَمَعُواْ لَكُمْ فَاخْشَوْهُمْ فَزَادَهُمْ إِيمَانًا وَقَالُواْ حَسْبُنَا اللّهُ وَنِعْمَ الْوَكِيلُ؛ همان كسانى كه [برخى از] مردم به ايشان گفتند مردمان براى [جنگ با] شما گرد آمده‏‌اند پس از آن بترسيد و[لى اين سخن] بر ايمانشان افزود و گفتند خدا ما را بس است و نيكو حمايتگرى است»، آيه 173 سوره آل عمران.

وی ادامه داد: خداوند در اين آيات از زبان پيامبران و از سوی وجود مقدس تبارك و تعالی توكل را به ما می‌آموزد؛ در اين ميان توكل موردنظر خداوند را می‌توان از دو منظر لغوی و مصطلح معنا كرد.

حجت‌الاسلام بحرانی بيان كرد: توكل در معنای لغوی اظهار عجز و اعتماد به غير است. از لحاظ اصطلاح در كتاب منادی الساحرين آمده است كه توكل واگذار کردن تمام امور است به صاحب آن و اعتماد کردن به كسی كه به آن وكالت داديم.

مدير حوزه علميه خرمشهر گفت: پيامبر اسلام(ص) از جبرييل می‌پرسند توكل چيست؟ او می‌گويد: العلم فی ان المخلوق لا ينصر و لا ينفع و لا يعطی و لا ينمع و استعمال الياس؛ توكل اين است كه انسان علم پيدا كند كه مخلوق ضرر و نفعی به انسان نمی‌رساند، به او چيزی نمی‌دهد و از چيزی نمی‌تواند منع كند.

وی عنوان كرد: اين امر بدان منظور است كه انسان بايد به خداوند اعتماد بيشتری نسبت به بشر داشته باشد. البته اين امر به معنای نبود داد و ستد با ديگران نيست بلكه انسان بايد ميان مردم باشد اما قلب او متعلق به ذات احديت باشد.

حجت‌الاسلام بحرانی اضافه كرد: اگر انسان اين‌گونه شد برای كسی جز خدای تبارك و تعالی قدمی برنمی‌دارد. اميد، ترس، طمع و ... از بشريت قطع و همه برای خدا می‌شود. انسان در ترس و گرسنگی، زيان مالی و زيان جانی اگر اعتقاد داشته باشد كه خداوند توانايی دفع آن‌ها را از انسان دارد و اگر عنايت خداوند نباشد اين امر به سر انسان می‌آيد، خود را كامل به خداوند می‌سپارد كه خداوند متكفل امور او باشد.

مدير حوزه علميه خرمشهر گفت: البته توكل به معنای دست كشيدن از انسان‌های ديگر نيست در عين حال كه انسان اسباب عادی را ملاحظه می‌كند، اميد به خداوند داشته باشد.

مدير حوزه علميه خرمشهر گفت: انسان وقتی بداند كه نيرويی بالاتر از او وجود دارد كه در هر جا دچار مشكل شد آن نيرو حامی اوست دلش مطمئن می‌شود. انسان در توكل نيز اينگونه است؛ انسان مطمئن می‌شود كه در هنگام تنگی، خداوند حمايت خود را ناقص نمی‌گذارد و اگر اينگونه شد حاصل آن ايجاد آرامش، معنويت و اطمينان فوق‌العاده است.

وی عنوان كرد: انسان در عين استفاده از عواملی كه در طبيعت وجود دارد نبايد آن‌ها را علت غايی تلقی كند بلكه بايد همه امور را به خداوند بسپارد و خداوند را حاكم علی‌الاطلاق در جهان بداند. انسان با اعتماد به اينكه در صورت گرد آمدن همه عوامل اگر خدا نخواهد كسی نفع و ضرری به انسان نمی‌رساند از چارچوب مادی خارج می‌شود و در نتيجه قدرت و توانايی را در خود می‌بيند كه منبع اصلی آن، خداوند است.

حجت‌الاسلام بحرانی تصريح كرد: توكل ارتباط عميق با ايمان و توحيد در باب ربوبيت و پروردگار دارد و راهكار ماندگاری امر توكل در انسان با عمق ايمان در ارتباط است. پيامبر(ص) در شب معراج از خداوند می‌پرسد بهترين اعمال چيست؟ خداوند پاسخ می‌فرمايد: «لَیْسَ شَیْ‏ءٌ عِنْدِی أَفْضَلَ مِنَ التَّوَكُّلِ عَلَیَّ وَ الرِّضَا بِمَا قَسَمْتُ؛ پيش من هيچ عملی بهتر از «توكل» و «رضا» به آنچه قسمت بنده‌ام كرده‌ام، نيست».