شبهای قدر؛ فرصتی برای تربيت معنوی انسان و تهذيب نفس
با توجه به اينكه عبادت در شب و بهويژه هنگام سحر و نزديك طلوع فجر، اثر فوقالعادهای در صفاى روح، تهذيب نفوس، تربيت معنوى انسان و ... دارد، در اين شبهای قدر سعی كنيم حتى با يك مرتبه آزمايش آثار آن را در خود احساس كنيم.
گروه اجتماعی: با توجه به اينكه عبادت در شب و بهويژه هنگام سحر و نزديك طلوع فجر، اثر فوقالعادهای در صفاى روح، تهذيب نفوس، تربيت معنوى انسان و ... دارد، در اين شبهای قدر سعی كنيم حتى با يك مرتبه آزمايش آثار آن را در خود احساس كنيم.
دعای روز هجدهم ماه رمضان به اهميت شب زندهداری پرداخته است: «اللّهمّ نَبّهْنی فيهِ لِبَرَكاتِ أسْحارِهِ و نوّرْ فيهِ قلبی بِضِياءِ أنْوارِهِ وخُذْ بِكُلّ أعْضائی الی اتّباعِ آثارِهِ بِنورِكَ يا مُنَوّرَ قُلوبِ العارفين؛ خدايا آگاهم نما در آن برای بركات سحرهايش و روشن كن در آن دلم را به پرتو انوارش و به همه اعضايم به پيروی آثارش به نور خودت ای روشنی بخش دلهای حق شناسان».
شب زنده داری ويژگی مؤمنان پرهيزگار است
قرآن كريم در توصيف حال مؤمنان پرهيزگار میگويد: «كانُوا قَلِيلاً مِنَ اللَّیْلِ ما یَهْجَعُونَ وَ بِالْأَسْحارِ هُمْ یَسْتَغْفِرُونَ؛ آنها كمی از شب را ميخوابيدند و در سحرگاهان استغفار میكردند»، (ذاريات آيات 17-18).
مؤمنان مقدار كمی از شب را میخوابيدند، يعنی منظور اين است كه كمتر اتفاق میافتد تمام شب را بخوابند؛ بنابراين در همه شب بخشى را بيدار بودند و به عبادت و نماز شب ميپرداختند و شبهایى را كه تماماً در خواب باشند و عبادت شبانه از آنها به كلى فوت شود كم بوده است.
مؤمنان پيوسته در سحرگاهان استغفار میكردند. در آخر شب كه چشم غافلان در خواب است، و محيط از هر نظر آرام، قال و غوغاى زندگى مادى فرو نشسته و عواملى كه فكر انسان را به خود مشغول دارد خاموش است برمیخيزند، و به درگاه خدا میروند، در پيشگاه معبود به راز و نياز ميپردازند، نماز میخوانند و از گناهان خود استغفار میكنند.
در روايات اسلامى نيز فوقالعاده روى اين راز و نياز شبانه و بيدارى در سحرگاهان تكيه شده است:
پيامبر(ص) فرمود: ان آخر الليل فى التهجد احب الى من اوله، لان اللَّه يقول و بالاسحار هم يستغفرون؛ آخر شب براى تهجد (نماز شب) نزد من محبوبتر است از آغاز آن، زيرا خداوند میفرمايد: پرهيزگاران در سحرگاهان استغفار میكنند.
همچنين میفرمايد: ثلاث كفارات، منها التهجد بالليل و الناس نيام؛ سه چيز است كه كفاره گناهان است يكى از آنها تهجد در شب است در حالى كه مردم در خوابند. و نيز فرمودهاند: اشراف امتى حملة القرآن و اصحاب الليل؛ شريفان امت من حاملان قرآنند و اصحاب عبادتهاى شبانه، و فرمود: الركعتان فى جوف الليل احب الى من الدنيا و ما فيها؛ دو ركعت نماز در دل شب از دنيا و آنچه در آن است نزد من محبوبتر است.
در وصاياى آن حضرت به على(ع) آمده است كه چهار مرتبه تكرار فرمود: عليك بصلاة الليل: نماز شب را هرگز ترك مكن و امام صادق(ع) میفرمايد: لا تدع قيام الليل فان المغبون من حرم قيام الليل؛ قيام شب را براى عبادت فراموش مكن، مغبون است كسى كه از قيام شبانه محروم شود.
با اينكه نماز شب از نمازهاى نافله و مستحبّ است، ولى كرارا در قرآن مجيد به آن اشاره شده، و اين نشانه اهميت فوقالعاده آن است تا آنجا كه قرآن آن را وسيله وصول به «مقام محمود» (سوره اسراء- 79) و «مايه روشنى چشم» ( آيه 17 سوره سجده) شمرده است.( تفسير نمونه، آيات 17- 18 سوره ذاريات).
