كوشش بینتيجه موجب زيانكاری و مانع از «سعی مشكور» است
با توجه به اينكه عقل و هوش و نيروهای خداد، عمر، جوانی و سلامت، برترين سرمايههای انسان است كه او را به سعادت و كمال رهنمون میسازند، از دست دادن آنها خسران بزرگی است كه انسان را از عمل و تلاش مشكور باز میدارد.
گروه اجتماعي: با توجه به اينكه عقل و هوش و نيروهای خداد، عمر، جوانی و سلامت، برترين سرمايههای انسان است كه او را به سعادت و كمال رهنمون میسازند، از دست دادن آنها خسران بزرگی است كه انسان را از عمل و تلاش مشكور باز میدارد.
در دعاي روز بيست و ششم ماه مبارك رمضان توفيق عمل مشكور را از خداوند سبحان طلب ميكنيم: «اللهمّ اجْعَل سَعْیی فیهِ مَشْكوراً وذَنْبی فیهِ مَغْفوراً وعَملی فیهِ مَقْبولاً وعَیْبی فیهِ مَسْتوراً یا أسْمَعِ السّامعین؛ خدایا قرار بده كوشش مرا در این ماه قدردانـى شده و گناه مرا در این ماه آمرزیده و كردارم را در آن مورد قبول و عیب مرا در آن پوشیدهاى شنواترین شنوایان».
با شناخت تلاش و عمل زيانآور، انسان به سمت انجام عمل و تلاشي میرود كه در درگاه خداوند و مقبول و مورد تقدير باشد. قرآن در اين باره ميفرمايد: «قُلْ هَلْ نُنَبِّئُكُمْ بِالْأَخْسَرِينَ أَعْمَالًا ﴿۱۰۳﴾ الَّذِينَ ضَلَّ سَعْيُهُمْ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَهُمْ يَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ يُحْسِنُونَ صُنْعًا ﴿۱۰۴﴾؛ بگو آيا شما را از زيانكارترين مردم آگاه گردانم (۱۰۳) [آنان] كسانىاند كه كوشششان در زندگى دنيا به هدر رفته و خود مىپندارند كه كار خوب انجام مىدهند (۱۰۴)»، (سوره كهف، آيات 103 و 104).
از نظر قرآن كريم زيانكارترين انسانها افرادى هستند كه كوششهايشان در زندگى دنيا گم و نابود شده است ولی با اين حال گمان مىكنند كار نيك انجام مىدهند!
مسلماً مفهوم خسران تنها اين نيست كه انسان منافعى را از دست بدهد بلكه خسران واقعى آن است كه اصل سرمايه را نيز از كف دهد، چه سرمايهاى برتر و بالاتر از عقل و هوش و نيروهاى خـداداد و عمر و جوانى و سلامت است!؟
هنگامى كه اين نيروها تبديل به اعمال ويرانگر يا بيهوده شود، مانند اين است كه همه آنها گم و نابود شدهاند، درست بـه اين مىماند كه انسان سرمايه عظيمى همراه خود به بازار ببرد اما در وسط راه آن را گم كند و دست خالى برگردد.
البته در صورتى كه انسان بداند سرمايه خويش را از دست داده گر چه خسران كرده، امـا خسران خطرناكى نيست؛ چرا كه اين زيان درسهايى براى آينده به او مىآموزد كه گاهى اين درسها معادل آن سرمايه يا بيشتر از آن است و به اين ترتيب در واقع چيزى را از دست نداده است.
اما زيان واقعى و خسران مضاعف آنجا است كه انسان سرمايههاى مادى و معنوى خويش را در یك مسیـر غلط و انحرافى از دسـت دهد و گمان كند كار خوبى كرده است، نه از اين كوششها نتيجهاى برده، نه از زيانش درسى آموخته و نه از تكرار اين كار در امان است.
در اينجا تعبير به «اخسرين اعمالا» شده در حالى كه بايد «اخسرين عملا» باشد، اين تعبير ممكن است اشاره به اين باشد كه آنها فقط در يك بازار عمل گرفتار زیان و خسران نشدهاند بلكـه جهل مركبشان، سبب خسران در همه برنامههاى زندگى و تمام اعمال و كارهايشان شده است.
درست مانند اينكه گاه انسان در يك رشته تجارت زيان مىكند، و در يك رشته ديگر سود و در پایان سال آنها را روى هم مـحاسبه كرده مىبيند چندان زيانى نكرده است، ولى بدبختى آن است كه انسان در تمام رشتههایى كه سرمايهگذاری كرده زيان كند.
و در ادامه آيه بيانگر اين واقعيت است كه آن گروه زيانكار، كسانى هستند كه به آيات پروردگارشان كافر شدند، بعد از فراموش كردن خدا به معاد و لقاء الله نيز كافر گشتند و به خاطر همين كفر به مبدأ و معاد، اعمالشان نابود شده است و در قيامت اعمال آنها وزن و ميزانی ندارند. (تفسيرنمونه، سوره كهف آيات 103 و 104).
