شرحی بر زندگی امامزاده قاسم(ع) مهديشهر

به گزارش خبرگزاری بين‌المللی قرآن(ايكنا) شعبه سمنان، در 19 كيلومتری شمال شهر سمنان و در قرية زيارت مهديشهر بقعه‌ای وجود دارد كه به امامزاده قاسم(ع) معروف است. امامزاده قاسم بن موسی بن جعفر‌(ع) از نوادگان امام جعفر صادق‌(ع) و فرزند امام موسی كاظم‌(ع) و از برادران امام رضا‌(ع) است.

صاحب اين بقعه مسافر بوده و در حدود 800 سال پيش از كربلا يا نجف عازم مشهد مقدس (طوس قديم) برای زيارت بارگاه برادرش امام رضا(ع) بوده است. در 800 سال پيش جاده ابريشم از مهديشهر می‌گذشت و به همراه امامزاده قاسم‌(ع) ساربان‌هايی نيز بوده‌اند.

وی در منطقه امام زينعلی مهديشهر بر اثر بيماری فوت می‌كند و در شب ساربان‌ها خواب می‌بينند كه بايد ايشان را روی شتر بگذارند و هر جا كه شتر به زمين نشست جنازه امامزاده قاسم بن موسی بن جعفر‌(ع) را غسل كنند و در آنجا دفن كنند. صبح ساربان‌ها به راه می‌افتند و جنازه امامزاده را بر روی شتر می‌گذارند و به راه می‌افتند و در منطقه زيارت مهديشهر شتر می‌ايستد، در آنجا جز نيزاری كوچك نبوده است و ساربان‌ها می‌بينند كه نمی‌توان جنازه را شست و غسل داد. ساربان‌ها در شب خواب می‌بينند كه اگر آن نيزار كوچك را با دست كنار بزنند آب بيرون می‌آيد و با آن آب می‌توانند امام را غسل داده و جنازه را سوار شتر كنند و هرجا كه شتر ايستاد او را دفن كنند.

در صبح روز بعد ساربان‌ها به مكان مورد نظر می‌رسند و می‌بينند كه فقط يك نيزار كوچك در آنجا هست و آن‌ها همان چيزی را كه در خواب ديده بودند را انجام می‌دهند، آبی از زمين می‌جوشد و با آن امامزاده قاسم بن موسی بن جعفر‌(ع) را غسل می‌دهند و دفن می‌كنند. آن آبی را كه توسط آن امامزاده را غسل دادند بعدها سرچشمه زيارت نام گرفت. در ماه محرم دسته‌های مذهبی نخل امام حسين‌(ع) را در آنجا به قول معروف حيدری می‌كنند و معتقد هستند كه اين آب حرمت دارد. در‌خصوص زمان فوت ايشان تاريخ دقيقی در دست نيست.

بنای امامزاده در سال 943 هجری شمسی در دوره صفويه به دست هنرمندان ماهر ايرانی ساخته شده است كه در تاريخ 25/12/76 طی شماره 3548 به ثبت آثار ملی سازمان ميراث فرهنگی در آمده است.

بنای آرامگاه حضرت قاسم بن موسی بن جعفر(ع) شامل گنبد، ايوان، صحن، حرم و دالان است؛ برای رسيدن به حرم مطهر بايستی از يك راهرو 16 متر و عرض 35/2 متر كه دارای ارتفاع حدود 4 متر است عبور كرد كه در مسير راهرو 10 طاقنما كه دارای ابعاد يكسان هستند (طول 2 متر ، عرض و عمق 90 و ارتفاع 35/3) تشكيل شده، به دليل وجود مقابر در داخل طاقنماها قبلاً به صورت قبور وجود داشته كه پس از بازسازی تغيير شكل داده شده و اخيراً نمای قبور از بين رفته و مسطح شده است. پس از عبور از راهروی اصلی راهروی ديگری در سمت چپ متصل به راهروی اصلی وجود دارد كه به اتاق جنب حرم كه دارای يك درب كنده كاری شده چوبی قديمی دو لنگه به ابعاد 105×175 متصل می شود. فضای داخلی دو راهروی مذكور با گچ سفيدكاری شده و فاقد هرگونه تزئين است. اتاق جنب حرم دارای ابعاد 490×470 متر كه در ضخامت ديوار غربی يك نمای كوچك محراب وجود دارد. در وسط اضلاع شمالی و جنوبی اتاق دو طاقنمای بزرگ بنا شده كه دارای گچبريهای جالبی است. بر قسمت فوقانی چهار فيل پوش وجود دارد كه بر روی آن ساق گنبد برپا گشته است.

در قسمت‌های نمای داخل گبند و اطراف آن نيز نقاشي‌ها و گچبري‌های زيبايی مشاهده می‌شود . اتاق مذكور توسط يك در چوبی قديمی با ارزش و زيبا و كنده‌كاری شده كه احتمالاً مربوط به قرن چهارم هجری بوده و دارای ابعاد 165×105 است و در لنگه چپ عبارتی به خط ثلث روی آن نوشته شده لكن در حال حاضر در محل وجود ندارد .

اتاق حرم چهار گوش مربعی شكل به ضلع 30/5 متر و ارتفاع حرم تا زير گنبد 4 متر و تا قسمت سقف حدود 7 متر است كه در سال 1378 نيز نسبت به آئينه كاری آن توسط فرد خيری به نام حاج حسن خيرخواه و همكاری هيئت امناء و پيگيری و نظارت مديريت اوقاف و امور خيريه استان اقدام گرديده است. گنبد اصلی بقعه بر روی چهار فيل پوش كه دارای چهار طاقنما است واقع شده است.

ضريح فلزی مشبك جديد كه در سال 1376 به سفارش حاج حسن خيرخواه در فسا ساخته شده به طول 50/2 و عرض 50/1 و ارتفاع 80/2 متر بر روی قبر حضرت كه در همان سال بازسازی شده و دارای ابعاد 75×190 و بلندی 25 سانتيمتر می باشد قرار دارد . در وسط طاقنماهای حرم و اتاق متصل به آن پنجره‌هايی تعبيه شده كه تا حدودی نور داخل بقعه را تأمين می‌كند.

در گذشته در وسط حرم سكوی بزرگی به طول 10/3 متر و عرض 90/1 متر وجود داشت كه صورت چند قبر بر روی آن مشاهده می شد كه به هنگام تعميرات در سال 1373 توسط ميراث فرهنگی استان تسطيح و با كف حرم يكنواخت شده است. ايوان بقعه كه دارای ارتفاع 5 متر است، درب آن به طرف مغرب و صحن باز می‌شود و متصل به مدخل راهروی ورودی است. گنبد اصلی كه با آجر ساخته شده دارای ساقه ای ده ضلعی به ضلع 65/1 متر به ارتفاع 40/2 متر است، در وسط اضلاع ده گانه طاقنماهايی وجود دارد و حدفاصل كاسۀ گنبد و ساقه دو رديف قطاربندی آجری نامنظم است.

در ميان گنبد كلاف‌های چوبی قطوری برای استحكام بيشتر آن قرار داده شده، ارتفاع اين گنبد آجری از بام تقريباً 5 متر است. در كنار گنبد اصلی، گنبد آجری ديگری به ارتفاع 4 متر مشاهده می‌شود كه بر روی اتاق متصل به حرم بنا شده و فاقد هرگونه تزئين است. گنبد مذكور دارای ساقه‌ای استوانه‌ای شكل به ارتفاع يك متر و كاسۀ تخم مرغی شكل نامنظم است صحن وسيع و مستطيل شكل امامزاده دارای 22 متر طول و عرض 14 متر است كه در آن قبور تعدادی از مؤمنين از جمله دو شهيد نوجوان كه مربوط به قبل از پيروزی انقلاب اسلامی است مشاهده می‌شود. در ضلع غربی صحن، حسينيه بزرگی جهت انجام مراسم مذهبی ساخته شده كه درب آن به طرف حياط باز می‌شود و در جلوی آن به اندازه 2 متر پيش فضا وجود دارد كه با چهار پله به حياط امامزاده مرتبط می‌شود. ضلع شرقی صحن دارای هفت طاقنما است كه در سال 1370 ه‍ . ش بازسازی شده و در ضلع جنوب شرقی بقعه جنب سردرب ورودی جديدالاحداث سرويس‌های زنانه و مردانه در سال 1370 جهت استفاده زائران و مراجعين ساخته شده است. مضافاً اينكه اخيراً هيئت امناء نسبت به خريداری سه باب منزل مسكونی جهت توسعه و احداث سالن و وضوخانه خريداری و تملك شده است.

مساحت عرصه و اعيان امامزاده 600 متر مربع و مساحت بقعه متبركه 21 متر مربع است.