ديانت، الگوی تشريعی تطابق رفتار ارادی انسان با فطرت الهی است

حجت‌الاسلام والمسلمين عبدالرضا محمودی، مدير گروه معارف اسلامی دانشگاه علوم پزشكی شيراز‌ در گفت‌وگو با خبرگزاری بين‌المللی قرآن(ايكنا) شعبه فارس،‌ با اشاره به راهكارهای قرآن و حديث در درمان بيماری‌های روحی روانی، تصريح كرد: مكتب تربيتی و روانشناسی اسلامی، ديانت و شريعت الهی را الگوی تشريعی تطابق رفتار ارادی انسان با الگوی تكوينی فطرت الهی می‌داند.

وی افزود: از آنجا كه انسان مركب از جسم و روح بوده و غايت خلقت هم تحقق تكامل روحی است؛ لذا ديانت الهی با دامنه وسيع آموزشی خود خلأ علمی موجود در كمال‌‌طلبی بشر را ترميم و تكميل می‌كند.

در منطبق تربيتی اسلام، شخصيت سالم با هنجارهای دينی سنجيده می‌شود

حجت‌الاسلام محمودی با اشاره به آيات 2 و 3 سوره عصر «إِنَّ الْإِنسَانَ لَفِی خُسْرٍ(2) إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ...؛ كه واقعاً انسان دستخوش زيان است(2) مگر كسانى‌كه گرويده و كارهاى شايسته كرده...»، عنوان كرد: در منطق تربيتی اسلام شخصيت سالم با هنجارهای دينی سنجيده می‌شود و معيار آن عمل صالح است، عمل صالح به عملی می‌گويند كه با آگاهی و احساس مسئوليت مطابق هنجارهای ديانت الهی صادر شود.

عضو هيئت علمی كنگره بين‌المللی سيره نبوی در طب اظهار كرد: تعاليم اسلام از يك‌سو حفظ سلامتی را تكليف دانسته و از سوی ديگر درصدد ايجاد نگرش مثبت نسبت به بيماری و درد است تا بدين وسيله از ايجاد يك فضای روانی افسردگی‌زا و كسل‌كننده جلوگيری كند.

وی گفت: بنابراين با توجه به صفات الهی، به‌ويژه رحمت خداوندی بيماری برای انسان در درازمدت مفيد بوده و با وجود اين نگرش، فرد درد و بيماری را برای كمال خود لازم می‌داند و با آمادگی روانی بالاتری آن را می‌پذيرد.

طبق آيات قرآن، ياد خدا منبع درمان بخش است

حجت‌الاسلام محمودی با اشاره به آيه 28 سوره رعد «‌الَّذِينَ آمَنُواْ وَتَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُم بِذِكْرِ اللّهِ أَلاَ بِذِكْرِ اللّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ؛ همان كسانى‌كه ايمان آورده‏اند و دلهايشان به ياد خدا آرام مى‏گيرد آگاه باش كه با ياد خدا دلها آرامش مى‏يابد»، عنوان كرد: خداوند در قرآن كريم از نماز، دعا و ياد خدا به‌عنوان منبع درمان بخش ياد می‌كند و تأكيد می‌فرمايد انسان هنگامی آرامش می‌يابد كه به مطلوب و خواسته اساسی‌اش كه شناخت آفريدگار و رسیدن به ساحت قدس اوست برسد.

مدير گروه معارف اسلامی دانشگاه علوم پزشكی شيراز ادامه داد: به همين دليل است كه در روايت آمده است كه خداوند به قسط و عدل خويش آسايش و راحت مردم را در شناخت و يقين ‌به قضايش قرار داده و اندوه و حزن را در شك داشتن به خدا و رضايت نداشتن به حكم او می‌داند.

وی خاطرنشان كرد: همچنين در آيات 154 سوره آل عمران، 14، 124 و 130 سوره طه، 82 سوره اسراء، 152 سوره بقره و 45 سوره عنكبوت از ياد خداوند به‌عنوان منبع آرامش روحی و روانی ياد شده است.

رغبت به پروردگار، ندا كردن و پرستش معانی دعاست

حجت‌الاسلام محمودی در بخش ديگری از سخنان خود معانی واژه دعا را بيان كرد و گفت: برای دعا در لغت معانی گوناگونی ذكر شده است و با توجه به آيه 48 سوره مريم «وَأَعْتَزِلُكُمْ وَمَا تَدْعُونَ مِن دُونِ اللَّهِ وَأَدْعُو رَبِّی عَسَى أَلَّا أَكُونَ بِدُعَاء رَبِّی شَقِیًّا؛ و از شما و [از] آنچه غير از خدا مى‏خوانيد كناره مى‏گيرم و پروردگارم را مى‏خوانم اميدوارم كه در خواندن پروردگارم نااميد نباشم» از جمله اين معانی، رغبت و توجه به پروردگار است.

دبير نخستين كنگره بين‌المللی سيره نبوی(ص) گفت: معنی ديگر واژه دعا نام بردن و ندا كردن است، خداوند در آيه 110 سوره اسراء می‌فرمايد: «قُلِ ادْعُواْ اللّهَ أَوِ ادْعُواْ الرَّحْمَنَ أَیًّا مَّا تَدْعُواْ فَلَهُ الأَسْمَاء الْحُسْنَى...؛ بگو خدا را بخوانيد يا رحمان را بخوانيد هر كدام را بخوانيد براى او نام‌هاى نيكوتر است...».

وی با اشاره به آيه 60 سوره غافر «وَقَالَ رَبُّكُمُ ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَكُمْ إِنَّ الَّذِينَ یَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبَادَتِی سَیَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ دَاخِرِينَ؛ و پروردگارتان فرمود مرا بخوانيد تا شما را اجابت كنم در حقيقت كسانى كه از پرستش من كبر مى‏ورزند به زودى خوار در دوزخ درمى‏آيند»، تصريح كرد: معنی ديگر واژه دعا فراخواندن و پرستش اوست، دعا و تضرع به درگاه خداوند باعث كاهش اضطراب می‌شود.

حجت‌الاسلام محمودی در پايان خاطرنشان كرد: انسان مؤمن می‌داند كه خداوند متعال حكم فرموده مرا بخوانيد تا شما ر ا اجابت كنم و رابطه معنوی انسان با پروردگار در طول نماز و دريافت فيض الهی، باعث رهاشدن نيروی معنوی انسان شده و عزمش را جزم و اراده‌اش را قوی و همتش را بلند می‌كند.