پرداخت ناشيانه موضوعات قرآنی در سينمای كودك به سليقه‌سازی غلط منجر می‌شود

«حجت‌الله سيفی»

حجت‌الله سيفی، كارگردان سينما در گفت‌و‌گو با خبرگزاری بين‌المللی قرآن(ايكنا)، با بيان اينكه با بيان مطلب فوق اظهار كرد: اين گونه سينمايی هماننده جاده‌ای سنگلاخ است كه در آن از راننده می‌خواهند، درست رانندگی كند. جدا از اين مسئله بايد بگويم ما در عالم واقع سينمای كودكی نداريم كه بخواهيم درباره آن سخن گوييم، البته ممكن است در طول سال دو يا سه فيلم با موضوع كودكان داشته باشيم، اما به هيچ وجه اين دسته آثار را نمی‌توان به حساب سينمای كودك گذاشت.

وی افزود: اينكه چرا چنين معضلی هم در سينمای كودك به وجود آمده، دليلی مشخص دارد، بدين معناكه مديری در اين حوزه وجود ندارد تا به كارهای اين بخش رسيدگی كند، البته نظارت وجود دارد، اما اين رويكرد به هيچ وجه قادر نيست به عنوان مسئوليت داشتن در اين عرصه قلمداد شود. در كلامی ديگر اگر در اين حوزه مديری وجود داشت كه مسئول باشد، امروز شاهد اين وضعيت در سينمای كشورمان نبوديم.

اين مدرس دانشگاه اضافه كرد: نكته حائز اهميت اينجاست كه عدم مسئوليت در اين بخش سبب نشده كه مديران سينما، وظيفه نظارتی خود را فراموش كنند. منظورم اين است، آنها برای سينمای كودك كاری نمی‌كنند، اما به راحتی از فيلم‌هايی كه در اين حوزه توليد می‌شود ايرادهای كوچك و بزرگ می‌گيرند. اين رويكرد غلط نيز طی چند دهه گذشته بر سينمای كودك حاكم بوده و اين جشنواره (كودك) هم تنها بهانه‌ای است برای اينكه گفته نشود سينمای كودك در كشور ما وجود ندارد.

مديرعامل مؤسسه فرهنگی و هنری «ناهيد فيلم» در پاسخ به اين سؤال كه جايگاه مفاهيم دينی و قرآنی در سينمای كودك به چه نحو است، گفت: موضوعات دينی و قرآنی محدود به فضا و زمان خاصی نيست، پس سينمای كودك نيز از اين قاعده مستثنی نيست، به شرطی كه اگر قرار است در اين ژانر كاری قرآنی يا دينی انجام شود، آن فعاليت از تحقيق و آگاهی لازم سود برده باشد، چون اگر در اين حوزه كاری غلط انجام شود سليقه‌سازی رخ خواهد داد؛ رويكردی كه در آينده سبب صدمه ديدن فيلم‌های دينی خواهد شد.

كارگردان فيلم «به خاطر خواهرم» با ذكر مثالی گفت: اگر قرار است فيلمی قرآنی ساخته شود تنها رويكرد، روايت داستان حضرت يونس (ع) يا داود (ع) نيست، زيرا اين روش تنها بخشی از سينمای قرآنی را در بر می‌گيرد، درصورتی‌كه گستردگی و متنوع بودن فيلم‌هايی قرآنی به اندازه‌ای وسيع است كه ما هنوز به بسياری از اين آثار حتی اشاره هم نداشته‌ايم.

ضرورت آشنايی فيلمساز با دنيای كودكان

مؤسس و مدير عامل سينمای جوان ايران تأكيد كرد: دليل اين نقصان نيز اين است كه فيلمسازان نتوانسته‌اند به درستی دنيای كودكان را بشناسند؛ دنيايی كه ورود به آن به همين سادگی نيست، پس در ابتدا بايد به واسطه كارشناسان خبره كودك، خواسته‌های آنان شناسايی شده تا بعد بتوان به شكلی جذاب به موضوعی قرآنی اشاره كرد. در اين شرايط است كه قادريم توقع تاثيرپذيری از يك فيلم كودك را داشته باشيم.

سيفی يادآور شد: دنيای كودك، فضايی فانتزی دارد كه ضروريست برای تصويركردن آن به داشته‌های فنی مناسبی دست پيدا كنيم. برای مثال از سينمای جهان ياد می‌كنم در فيلم‌هايی نظير «هری پاتر» يا «ارباب حلقه‌ها» هر آنچه نويسنده تجسم كرده در عالم واقع خلق شده است، به همين دليل هم می‌بينيم در كشور ما نيز كودكان جذب اين فيلم‌ها می‌شوند، آنهم در شرايطی كه به هيچ وجه آن موضوعات همخوانی با فرهنگ داخلی ما ندارد.

دبير جشنواره فيلم كيش گفته فوق را اين‌گونه تكميل كرد: ما بايد بتوانيم قهرمانان دينی و قرآنی خود را در قالب‌های امروزی به كودكان منتقل كنيم تا آنها سمت قهرمانان غربی سوق پيدا نكنند. برای رسيدن به اين خواسته نيز حتما ضروری نيست كه چهره‌ای فرازمينی برای شخصيت‌های مثبت خود ترسيم كنيم، بلكه آنچه مهم است رويكردی است كه به واسطه آن كودكان بتوانند قهرمانان خود را باور كنند.

هيجان و سرگرمی؛ شاخصه‌های اصلی فیلم کودک

اين فيلمساز با بيان اينكه سرگرمی و هيجان دو خواست اصلی كودك در سينماست، گفت: سينمای كودك دو عنصر اصلی دارد كه نمی‌توان آن را ناديده گرفت، آن نيز هيجان و سرگرمی است، چون كودك در اولين مرحله اين دو خواسته را از فيلم سينمايی طلب می‌كند، پس فيلمسازی كه بتواند اين ويژگی را در كارش لحاظ كند مسلم بدانيد در كارش موفق خواهد بود، والا اگر يك شاهكار نيز خلق شود باز كسی از آن استقبال نخواهد كرد.

وی در پايان توصيه كرد: فيلمسازانی كودك بايد به اين مهم توجه داشته باشند كه پيام دينی يا قرآنی مد نظرشان بايد به عنوان چاشنی در يك كار سينمايی مورد استفاده قرار گيرد، زيرا محور قرار دادن پيام‌هايی دينی به نحوی‌كه كه همه اتفاقات پيرامون آن روی دهد، سبب دوری كودكان از كار مورد نظر خواهد شد.