نگاهی به آیین «نخل‌گردانی» مردم جاجرم

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از خراسان شمالی، آیین «نخل‌گردانی» از سابقه و پیشینه زیادی برخوردار است، تحقیقات میدانی از بزرگان، تکیه‌داران و نخل‌گردانان نشان از قدمت 150 تا 200 ساله این مراسم دارد.

نخل به منزله تابوت امام حسین(ع) است که از چارچوب‌هایی به شکل خیمه ساخته شده و با پارچه‌های سبز و مشکی و کلاه خود و شمایل معصومین(ع) تزئین شده است که توسط هیئت‌های عزاداری شهرستان در روز عاشورا به حرکت درآورده می‌شود.

عزاداران جاجرم نخل را به سمت میدان حسینیه این شهر حمل می‌ کنند و چون در گذشته برای تزئین تابوت از برگ‌های درخت خرما استفاده می‌شد، این مراسم نیز با نام نخل‌گردانی جاودانه شده است.

مسئولیت کنترل و هدایت هر نخل بر عهده یک نفر است و حرکت نخل به‌سوی سیل عزاداران بر عهده افرادی است که نخل را بر دوش دارند. هر یک از افراد به ترتیب، ستون‌هایی که به شکل افقی در زیر نخل‌ها کار گذاشته شده را بر دوش خود قرار می‌دهند که حدود 40 تا 50 نفر، در حمل کردن نخل مشارکت دارند و جایگاه استقرار در آن ستون‌ها نیز موروثی است.

بیش از 35 هیئت عزاداری در این شهرستان با نوحه‌سرایی و مداحی نخل‌ها را به سمت میدان حسینیه به حرکت در می‌آورند. نخل‌ها پس از گذراندن از خیابان اصلی وارد میدان حسینیه جاجرم شده و به‌دنبال آن نماد گهواره حضرت علی اصغر(ع)، طبل کوب‌ها و علم‌گردان‌ها وارد میدان می‌شوند.

پس از ورود نخل‌ها به میدان حرکت آن‌ها سرعت گرفته و سوگواران نیز حرکت خود را تندتر کرده و به‌دنبال نخل‌ها می‌دوند.

 در دور سوم نخل اول و دور چهارم نخل دوم بر زمین گذاشته می‌شود اما چرخیدن علم‌ها هنوز ادامه دارد و چند بار دیگر دور میدان حسینیه حرکت می‌کنند و به عزاداری می‌پردازند.

پس از آن مردم به‌صورت حلقه دور هم به سینه‌زنی و تعزیه‌خوانی می‌پردازند که مدت آن با اجرای شبیه‌خوانی حدود سه تا چهار ساعت به‌طول می‌انجامد. سپس نخل‌ها در جای خود قرار می‌گیرند.