شرک؛ دام شیطان برای نابودی اعمال نیک مؤمنان
گروه اندیشه: مسئول دارالقرآن تبلیغات اسلامی ایلام با بیان اینکه شرک، آتشی است که درخت اعمال نیک مؤمنان را میسوزاند، گفت: برای پیشگیری از افتادن به این دام شیطانی باید معارف دینی خود را تقویت کنیم.
حشمتالله رستمی، مسئول دارالقرآن اداره کل تبلیغات اسلامی استان ایلام در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از ایلام، با اشاره به سوره لقمان، آیه13 «وَإِذْ قَالَ لُقْمَانُ لِابْنِهِ وَهُوَ یَعِظُهُ یَا بُنَیَّ لَا تُشْرِکْ بِاللَّهِ إِنَّ الشِّرْکَ لَظُلْمٌ عَظِیمٌ؛به خاطر بیاور هنگامی را که لقمان به فرزندش گفت در حالی که او را موعظه میکرد - پسرم! چیزی را شریک خدا قرار مده که شرک ظلم عظیمی است»، اظهار کرد: شرک از جمله گناهان کبیره است که در قرآن کریم از آن به عنوان ظلم عظیم یاد شده است و اولین کسی که مرتکب این گناه بزرگ شد شیطان بود که حاضر به پذیرش ربوبیت خداوند نگردید و در مقابل امر خدا ایستادگی کرد و به همین دلیل از درگاه خداوند رانده شد.
منبع همه صفات ناشایست، شرک است
رستمی با بیان اینکه قرآن کریم منبع و مرجع همه صفات ناشایست را شرک و مبدأ همه فضائل را ایمان به خدا و توحید خالص میداند، بیان کرد: شرک اساساً در لغت به معنای شریک قائل شدن است و مشرک به کسی گفته میشود که برای غیر خدا نقش مستقبل در عالم وجود قائل باشد.
این کارشناس مذهبی با بیان اینکه شرک دارای اقسامی است، افزود: در یک تقسیمبندی کلی میتوان گفت که شرک به 2 دسته نظری و عملی تقسیم میشود؛ شرک نظری مربوط به عالم عقیده و علم است، به عبارتی شناخت دروغین ذات و صفات خداوند که دارای انواعی است و شرک عملی، مربوط به عبادت و عمل است که خود دارای مراتب گوناکونی است.
مسئول دارالقرآن اداره کل تبلیغات اسلامی استان ایلام درتبیین و تشریح اقسام شرک نظری، بیان کرد: شرک در ذات خداوند و شرک در صفات ذاتی پروردگار از اقسام شرک نظری هستند که انسان را از رسیدن به مرحله عالی تقوا و ایمان باز میدارد و مربوط به عالم عقیده و علم است.
این فعال قرآنی، گفت: شرک در ذات، شریک قرار دادن برای خدا است که این به 2 معنا استفاده میشود، یکی انسان ذات خداوند را مرکب بداند و برای او قائل به جسمانیت باشد و معنای دیگر آن که کسی معتقد به چند خدای مستقل باشد.
این مسئول با بیان اینکه شرک در صفات ذاتی خداوند به این معناست که فرد معتقد باشد، صفات الهی با ذات خداوند مغایرت دارد و دارای وجودی مستقل است، افزود: در فلسفه اسلامی و کلام اسلامی این مبحث توضیح داده شده است.
وی در ادامه با بیان اینکه شرک عملی مربوط به عبادت و عمل انسان است که این نوع خود مراتب گوناگونی دارد بیان کرد: شرکورزی به خداوند گاه کاملاً نمایان است و برای همگان قابل درک و گاهی هم مخفی و با ظرافت بوده و امکان شناسایی آن وجود ندارد، از این لحاظ شرک به 2 قسم جلی و خفی تقسیم میشود.
شرک جلی؛ بالاترین مرتبه شرک عملی
رستمی با اشاره به سوره ق، آیه26: «الَّذِی جَعَلَ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ فَأَلْقِیَاهُ فِی الْعَذَابِ الشَّدِیدِ؛ آن کسی که معبود دیگری با خدا قرار داده (آری) او را در عذاب شدید بیفکنید!»، گفت: شرک جلی شریک قائل شدن برای خداوند در خالقیت و فاعلیت است، شرک آشکار(جلی) بالاترین مرتبه شرک عملی، که سبب خروج از اسلام میشود، شرک جلی به معنای شرک در عبادت و استمداد از غیر خدا است.
این کارشناس مذهبی با اشاره به سوره یوسف، آیه106: «وَمَا یُؤْمِنُ أَکْثَرُهُمْ بِاللّهِ إِلاَّ وَهُم مُّشْرِکُونَ؛ و اکثر آنها که مدعی ایمان به خدا هستند مشرکند»، اظهار کرد: این نوع شرک را که می¬توان رگه¬هایی از آن در بین مؤمنان نیز یافت، شرک خفی نام گرفته و پیامبر(ص) در مورد شرک خفی میفرماید: « إنَّ الشِّرک أَخفَی مِن دَبِیبِ النَّملِ عَلَی صَفَاةٍسَودَاءَ فی لَیلَةٍ ظلماءَ؛ میگوید شرک در امت من، از صدای پای مورچه سیاهی، در شب تاریکی بر روی سنگ سخت، مخفیتر است».
مسئول دارالقرآن اداره کل تبلیغات اسلامی استان ایلام با بیان اینکه شرک(خفی) پنهان 3 گونه است، بیان کرد: شرک در خالقیت، شرک در اطاعت و شرک در عبادت از اقسام این نوع شرک است.
وی با تبیین مسئله شرک در خالقیت، گفت: به معنای اعتقاد به وجود دو یا چند خالق مستقل به گونهای که هیچ یک از آنان تحت سیطره و اراده دیگری نباشد که یکی از عمدهترین نمونههای آن اعتقاد به دو خالق شر و خیر است، عدهای براین باورند چون عالم دارای خوبیها و بدیها است، پس دارای دو آفریننده است، یکی یزدان که خالق خوبیها و دیگری اهریمن که خالق بدیها است.
ریا و خودبینی از مصادیق شرک خفی
این فعال قرآنی با بیان اینکه شرک در اطاعت یعنی اطاعت از شیطان در چیزی که رضای خدا در آن نیست، اظهار کرد: ممکن است گاهی انسان خدا را عبادت کند و در ضمن این عبادت و اطاعت شیطان را هم شریک خدا قرار دهد مانند جایی که انسان در عبادت و کار خیر خود دچار ریا و خودبینی شود.
این مسئول در ادامه با بیان اینکه شرک در عبادت به معنای پرستش و خضوع و خشوع در مقابل غیر خدا است که این در نوع خود بسیار ناشایست و نزدیک به کفر است، افزود: البته شرک و کفر بسیار به هم نزدیک هستند، شخصی که دچار شرک میشود جنبهای از جنبههای وجودی خداوند را نادیده گرفته و انکار میکند، الحاد(انحراف از توحید) و نفاق(دو رویی در ایمان) مفاهیمی هستند که با شرک پیوند نزدیکی دارند.
علل پیدایش شرک در وجود انسان
رستمی با بیان اینکه انسانی که دچار شرک میشود علل و عواملی دارد که از جمله میتوان موارد زیر را به عنوان علل گرایش به شرک برشمرد، گفت: جهالت و نشناختن خدا، هواپرستی و زیاده خواهی و تن دادن به هواهای نفسانی، تقلید کورکورانه به معنای قبول و پذیرش گفتار و روش شخصی که رفتار و گفتارش برخلاف آموزههای اصیل اسلام است، شخصیتپرستی حتی اگر کسی شخص پیامبر(ص) و یا یکی از ائمه(ع) را در مقام الوهیت(خدایی) قرار دهد شرک است.
این کارشناس مذهبی با بیان اینکه قطعاً شرک آثار و پیامدهای زیانباری خواهد داشت که میتوان به صورت خلاصه موارد زیر را برشمرد، افزود: محروم شدن از معارف الهی، تفرقه و جنگ(چرا که توحید حامل وحدت و هماهنگی و شرک عامل تفرقه و پرا کندگی است)، ذلت و خواری و از بین رفتن اعمال نیک انسان از جمله آثار و پیامدهای شرک است.
مسئول دارالقرآن اداره کل تبلیغات اسلامی استان ایلام با اشاره به آیه 22، سوره اسراء: «لاَّ تَجْعَل مَعَ اللّهِ إِلَهًا آخَرَ فَتَقْعُدَ مَذْمُومًا مَّخْذُولًا؛ و با «الله» معبود دیگری قرار مده که ضعیف و مذموم و بییار و یاور خواهی شد»، بیان کرد: معبود قرار دادن برای خداوند باعث سرزنش انسان از جانب خداوند خواهد شد.
این فعال قرآنی در تبیین شرک باعث از بین رفتن آثار، اعمال نیک انسان میشود، اظهار کرد: شرک آتشی است که درخت اعمال نیک مؤمنان را میسوزاند برای پیشگیری از افتادن به دام شرک لازم است ما مسلمانان با مطالعه بیشتر معارف دین، خداشناسی و توحید را به صورت کامل درک کنیم و از مشرکینی که داستان آنها در قرآن یاد شده است عبرت بگیریم.
رستمی در پایان با اشاره به روایتی از امام باقر(ع) که درتفسیر آیه 3، سوره اخلاص «لَمْ یَلِدْ وَلَمْ یُولَدْ؛ نزاد و زاده نشد»، میفرمایند: «خداوند نزاییده تا این که برای او فرزندی باشد، تا از او ارث ببرد و از کسی زاییده نشده تا این که برای او پدری باشد که در ربوبیت و ملک با او شریک شود»، اظهار کرد: این روایت اشاره به نفی شریک قرار دادن برای خداوند در مقام ربوبیت است.
این مسئول در پایان در پاسخ به این سئوال مبنی بر اینکه، راه محفوظ ماندن از شرک چیست؟ خاطرنشان کرد: توجه به نعمتهای خدا و قدرت خالق در اداره عالم و بیهمتایی او و توجه به ضعف همه مخلوقات و یادآوری این که صحنه قیامت به زودی اتفاق خواهد افتاد و فقط خدای متعال حاکم است میتواند ما را از افتادن در ورطه گمراهی حفظ کند.
