بررسی سیره اخلاقی پیامبر(ص) و بیان راه‌های کاربردی‌شدن آن در جامعه

حجت‌الاسلام سیدمرتضی اصفهانی، امام جمعه قائن در گفت‌وگو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از خراسان جنوبی، درباره موضوع نیاز انسان به اخلاق گفت: بدون‌ تردید، خوب زیستن و رسیدن به سعادت، آرزوی هر انسانی است، آدمی همیشه در پی دستورات و فرامینی بوده که بتواند با عمل به آن‌ها، مناسبات خود را با دیگران شکل بخشد، تا از این طریق عمر خود را بگذراند و بقای حیات خویش را تضمین کند از این‌رو، آدمی نیازمند نظام ارزش‌ها بوده است نظامی که خوب و بد را برای او معین کند و در پیچ و خم زندگی راهنمای او باشد.

وی با بیان این‌که قانون و نظام اعمال و رفتار آدمی همان علم اخلاق بوده که قادر است ما را از خطر سقوط نجات دهد، افزود‌: میان همه علوم، علم اخلاق ضروری‌ترین علم برای انسان است، چراکه در تمام اوراق کتاب زندگی دخالت و نظر دارد و بدون آن زندگی اجتماعی و فردی در ورطه سقوط است.

رعایت دستورات اسلام؛ راهی برای حفاظت فرد از بیراهه‌های زندگی

امام جمعه قائن با اشاره به این‌که طبیعت انسان میل به نفع‌طلبی دارد و این خود عاملی برای جلوگیری از برپایی جامعه آرمانی است، تصریح کرد: بسیاری از کشمکش‌های اجتماعی از این طبیعت انسان ناشی می‌شود، از این‌رو علاوه بر قانون، به یک نیروی درونی به نام اخلاق نیاز است تا انسان‌ها را کنترل کند.

اصفهانی با اشاره به این‌که اختصاص یافتن بخش قابل توجهی از آیات قرآن‌ و روایات اهل بیت(ع) به تعالیم اخلاقی، بیانگر اهمیت مباحث اخلاقی است و از این مهم‌تر، کامل ساختن مکارم اخلاق، غایت بعثت پیامبر اکرم(ص) معرفی شده‌، عنوان‌ کرد: آن حضرت می‌فرماید: مبعوث شدم تا مکارم اخلاق را تمام کنم، بر شما لازم است که به مکارم اخلاق عمل کنید همانا خداوند متعال مرا برای مکارم اخلاق مبعوث گردانید؛ خداوند متعال سرچشمه تمام فضائل است و قرب و نزدیکی به او از طریق متخلق شدن به اخلاق الهی امکان‌پذیر است و هر فضیلتی آدمی را گامی به ذات مقدس نزدیک‌تر می‌کند.

وی کسب فضائل اخلاقی را گامی مهم در جهت تأسی به الگوهای راستین بشری و همانندی با پیامبران الهی دانست و افزود: تأسی به الگوهای راستین بشری لطف عظیمی از ناحیه پروردگار است و باید آن را از خداوند متعال درخواست کرد به‌گونه‌ای که امام صادق(ع) می‌فرماید: خداوند متعال رسولان خویش را به مکارم اخلاق مخصوص گردانید، پس شما نیز خود را مورد آزمایش قرار دهید و با انبیاء مقایسه کنید، اگر صفات حمیده را در خود یافتید، خداوند متعال را سپاس گویید و بدانید که برای شما پسندیده است و در غیر این صورت از خداوند طلب توفیق کنید و از خود میل و رغبت نشان دهید که به مکارم اخلاق برسید.

اشاره‌ای به ضروت توجه اخلاق در پیشبرد اهداف اسلام

امام جمعه قائن ضرورت توجه به اخلاق را بسیار مهم برشمرد و یادآور شد: بی‌شک تهذیب نفس و اصلاح آن نقش بسزایی در سعادت فردی، اجتماعی، دنیوی و اخروی دارد، به‌گونه‌ای که اگر انسان تمام علوم را تحصیل کند و همه طبیعت را به تسخیر خود درآورد، اما از تسخیر درون و تسلط بر نفس خود عاجز باشد، از رسیدن به کمال باز‌می‌ماند، چه بسا نابسامانی‌هایی که در سطح جهان پدید می‌آید و گرفتاری‌هایی که بشر امروزه با آن دست به گریبان است، ناشی از عدم توجه به مباحث اخلاقی باشد.

اصفهانی خاطرنشان کرد: جامعه‌های مترقی و به اصطلاح متمدن به سبب روگردانی از ارزش‌های اصیل انسانی روز به روز به جاهلیت نزدیک‌تر می‌شوند و نور معنوی که سبب روشنایی دل‌هاست، جای خود را به تیرگی می‌دهد و قلب‌ها زنگار فراموشی موازین اخلاقی می‌گیرد و مسلمانان به علت عمل نکردن به معارف بلند اسلام، هر روز گرفتار مشکلاتی هستند.

وی یادآور شد: فراگیری و عمل به اخلاق، افراد بشر را از هرگونه عیب و نقص منزه و مبرا ساخته و او را به اوج مکارم اخلاق می‌رساند، نیروهای سرکش نفس را مهار و رام می‌کند و آنها را در مسیر حکمت و عدالت و عفت تقویت می‌کند تا به پایه مکارم اخلاق برسند.