واقفان به نیازهای واقعی و ضروری جامعه جهتدهی شوند
گروه اجتماعی: اگر فرهنگ وقف در جامعه گسترش یابد و واقفان به نیازهای واقعی و ضروری جامعه جهتدهی شوند، بسیاری از مشکلات و نیازهای اجتماعی برطرف میشود.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان جنوبی، به نقل از روابط عمومی اوقاف خراسان جنوبی، سنت حسنه وقف این آیین نیک و کهن با ظهور اسلام، رونقی دیگر یافت و با اثرپذیری از جهانبینی اسلامی و برخورداری از پشتوانه احکام شرعی به صورتی استوار و جهتدار در زمینههای مختلف مذهبی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی به جریان خود ادامه داد.
دین مبین اسلام که آخرین و کاملترین دین الهی است، وقف را با عنوان صدقه جاریه تأیید و قانونمند کرد.
فرهنگ و سنت حسنه وقف در پهنه جغرافیایی خراسان جنوبی بسان شجره طیبهای است که ریشه آن در اعماق تاریخ این خطه کهن و گسترده شاخ و برگ آن، سایه گستر تمامی زوایا و ابعاد زندگی انسانی میباشد.
در هر نقطه از خطه خراسان جنوبی که پا بگذاریم برکات وقف مشهود است از مسجد، پل، پایاب، حمام، تکایا، آب انبار و اشجار موقوفه که مصادیق وقف سنتی هستند تا درمانگاه، بیمارستان، کتابخانه، مدرسه و دانشگاه که مصادیق فرهنگ وقف در دوره مدرن محسوب میشوند.
یکی از موارد مورد توجه واقفین از قدیمالایام تاکنون، وقف بر تعزیه امام حسین(ع) بوده است که نشاندهنده عشق و ارادت بیحد و اندازه مردم این خطه به سید و سالار شهیدان میباشد.
از موضوعاتی که در بررسی اسناد موقوفات و مطالعه وقفنامهها جلب توجه میکند موقوفات بانوان است بهطوری که شمار زیادی از رقبات کوچک و بزرگ وقفی در شهرهای مختلف ایران موجود است که واقف آنها زنان بودهاند.
اسلام برای زنان و مردان جایگاه و نقش واقعی خودش را تعریف کرده، این درحالی است که دنیای غرب به دلیل در نظر نگرفتن جایگاه واقعی و اصلی برای زن، در ابعاد مختلف به بن بست رسیده است.
وقف از دیرباز تاکنون با انگیزههای متفاوت انجام گرفته است از خواب شخصی تا دیدن تصویری که زندگی واقف را متحول کرده باشد، با این حال به همان نسبت که واقفان متعددند، نیتهای وقف نیز متنوع و فراوان است و در زمینه وقف و موقوفات باید بگوییم نسل امروز بر سر سفره گذشتگان نشستهاند.
مسجد جامع دشت بیاض خضری؛ قدیمیترین موقوفه خراسان جنوبی
بنا برمنابع موجود در ادارهکل اوقاف و امور خیریه خراسان جنوبی، مسجد جامع دشت بیاض خضری کهنترین و قدیمیترین موقوفه استان است.
بر اساس وقفنامه این موقوفه، یک شبانه روز آب و اراضی دشت بیاض برای مسجد جامع قدیم دشت بیاض در سال 920 هجری قمری یعنی 511 سال پیش وقف شده و خود واقف نیز در داخل مسجد دفن است.
مسجد جامع دشت بیاض خضری نزد مردم از قداست خاصی برخوردار و معماری آن شبیه معماری مسجد جامع قائن است و در زلزله سال 47 به طور کلی تخریب شد که پس از آن توسط متصدیان مربوط به شکل امروزی بازسازی شد.
موقوفه محمدابراهیم و اسماعیل؛ بزرگترین موقوفه خراسان جنوبی
همچنین موقوفه محمدابراهیم و اسماعیل بزرگترین موقوفه خراسان جنوبی میباشد که از تعداد 1011 رقبه این موقوفه 120 مورد مربوط به زمین های مزروعی، 26 مورد مراکز تجاری، 55 مورد زمینهای وقفی، 30 مورد ساختمانهای تجاری و مغازه و مابقی آن مربوط به رقبه های مسکونی است.
مصارف این موقوفه بر اساس اطلاعات استخراج شده از وقفنامه در اموری نظیر مدرسان و سایر وجوه بریه بیرجند، بیمارستان، طبیب، علمای نجف، مخارج حسینیه امام رضا(ع) در محرم و صفر و مراسم تعزیهداری بیرجند بوده که در این راستا هزینه میشود.
محمد حسینی، یک واقف در خراسان جنوبی گفت: در پی آسیبهایی که در گذشتهها بر پیکر موقوفات وارد شده، از رویکرد مردم به وقف کاسته شده لذا افزایش توجه دوباره مردم به وقف نیازمند پژوهش و تبلیغ و نشر فرهنگ آن از طریق رسانهها و مطبوعات است.
حسین رضایی، یک شهروند دیگر هم با بیان اینکه هیچکاری به اندازه وقف کردن ماندگار نیست گفت: وقف یک نوع سرمایه جاودانی برای انسان میباشد که به واسطه آن رحمت و برکات الهی شامل حال واقف میشود.
وی فزود: وقف یکی از مهمترین مظاهر احسان و نیکوکاری و خدمت به هم نوعان و کمک به مصالح جامعه و تنظیم امور اجتماعی و اقتصادی است.
تقویت فرهنگ وقف، وظیفهای اسلامی -ملی است
حجتالاسلام محمد طاهر گرایلی، مدیرکل اوقاف و امور خیریه خراسان جنوبی با بیان اینکه تقویت فرهنگ وقف، وظیفهای اسلامی - ملی است گفت: اگر این فرهنگ زیبا گسترش یابد و واقفان به نیازهای واقعی و ضروری جامعه جهتدهی شوند، بسیاری از مشکلات و نیازهای اجتماعی برطرف میشود.
وی تعداد موقوفات ثبت شده از سال 87 تا 89 را در استان 22 مورد ذکر کرد و اظهار کرد: این رقم از خرداد ماه سال 90 تا دی ماه سال 92 بیش از 230 مورد بوده است.
حجتالاسلام گرایلی با بیان اینکه در زمینه عرصه و اعیان 305 موقوفه در استان وجود دارد، افزود: صدور سند برای یکهزار موقوفه استان در دست اقدام بوده که تاکنون 500 مورد آن صادر شده است.
متوسط هزینه صدور سند برای هر موقوفه شش میلیون ریال است
مدیرکل اوقاف و امور خیریه خراسان جنوبی، متوسط هزینه صدور سند برای هر موقوفه را شش میلیون ریال ذکر کرد و گفت: نداشتن سند مالکیت موقوفات در گذشته موجب بروز مشکلاتی در این زمینه میشد.
حجتالاسلام گرایلی از بازخوانی تمام وقفیات استان طی شش مرحله توسط شش نفر خبر داد و افزود: در این بازخوانی مشخص شد برخی از موقوفات دارای چندین نیت است.
وی با اشاره به اینکه تعداد زیادی از موقوفات استان بهصورت زمین کشاورزی هستند، گفت: این زمینها برای احیا به کشاورزان واگذار میشود و مبلغی در حد عرف بهصورت اجاره بعد از محصولدهی از کشاورزان دریافت میشود.
مدیرکل اوقاف و امور خیریه خراسان جنوبی میزان درآمد فرهنگی از محل بقاع متبرکه استان را طی سال جاری تاکنون بیش دو میلیارد ریال ذکر کرد و گفت: در این مدت برای 72 زوج جوان جهیزیه تهیه شده است.
وی بر ضرورت ایجاد وقفهای نوین تأکید کرد و یادآور شد: با گذشت زمان و تنوع نیازها به وقفهای نوین در عرصههای مختلف نیاز جدیتری داریم.
