وجود بیش از دو هزار ‌مسجد در کردستان

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از کردستان، از همان زمان صدر اسلام در مساجد کارهای بسیاری انجام می‌شد که انجام نماز و فرائض دینی، ‌تبلیغ دین و ابلاغ احکام شرع، اعلان جنگ و جهاد و عقد صلح، مقدمات ایجاد بسیج عمومی مسلمانان به‌منظور جهاد با کفار، رسیدگی به امور قضایی و مسائل حقوقی مردم و تشییع جنازه و ... در آنجاها صورت می‌گرفت.

در واقع مساجد کهن‌ترین دانشگاه‌های اسلامی بوده و از اساسی‌ترین پایگاه‌های تعلیمات دینی در تاریخ جوامع اسلامی به‌شمار می‌روند.

مسجد با مفهوم مقدس و معنای والای خود در فرهنگ اسلامی جایگاهی خاص دارد و در قرآن کریم و احادیث نبوی و روایات معصومین، نیز ‌نکات آموزنده و اساسی درباره‎‌ آن وارد شده است.

بر اساس منابع تاریخی مردمان منطقه کردستان خیلی زود و به‌راحتی به دین مبین اسلام گرویده‌اند و بر همین این اساس به بنای مساجد بسیاری در این منطقه همت گماشته‌اند.

‌آمارها نشان می‌دهد، استان کردستان دارای بیشترین تعداد مسجد در کشور است که خود این مسئله گواه شوق و ذوق مردم این خطه نسبت به دین اسلام و انجام فرائض و دستورات این دین الهی است.

علی‌رغم حساسیت و اهمیت این بخش مهم، در حال حاضر امور مساجد استان متولی مشخص و واحدی نداشته اما نهادها و سازمان‌هایی همچون اداره اوقاف و امور خیریه، مرکز بزرگ اسلامی غرب کشور، اداره‌کل تبلیغات اسلامی و کانون‌های فرهنگی ـ هنری مساجد استان هر کدام بخشی از کار را برعهده گرفته و انجام وظیفه می‌کنند.

سلمان روحی، مدیرکل اداره اوقاف و امور خیریه استان کردستان در گفت‌و‌گو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از کردستان، اظهار کرد: در حال دو هزار و پنجاه مسجد در استان کردستان وجود دارد.

روحی با اشاره به اینکه از سوی ادارات و سازمان‌های مختلف آمارهای متفاوتی از تعداد مساجد استان ارائه می‌شود، عنوان کرد: به‌دلیل اینکه برخی از مساجد استان در دست ساخت و تعمیرات هستند، آمار دقیق و واحدی در این خصوص وجود ندارد.

وی به تفکیک تعداد مساجد شهرستان‌های استان را اینگونه اعلام کرد: در شهرستا‌ن‌های سنندج، کامیاران و دیواندره روی هم رفته 674 مسجد، قروه و دهگلان 288، سقز 362، بیجار 204، مریوان 287 و بانه 235 مسجد وجود دارد.

روحی، قدیمی‌ترین مساجد استان را مسجد رشید قلعه بیگی، ملا‌احمد قیامتی و وزیر شهرستان سنندج عنوان کرد و افزود: قدمت این مساجد به 250 سال پیش برمی‌گردد.

وی با اشاره به اینکه اداره اوقاف و امور خیریه با استفاده از بودجه و اعتبارات دولتی در بحث ساخت، مرمت و نوسازی مساجد استان انجام وظیفه می‌کند، تصریح کرد: در حال حاضر درخواست ساخت چهار مسجد جدید در استان وصول شده که این اداره با استفاده از اعتبارات دولتی در نقش یک واسطه به ساخت این مساجد اقدام می‌کند.

مدیرکل اداره اوقاف و امور خیریه کردستان ادامه داد: همچنین در بحث انتخاب هیئت امنا، خدام مساجد، برگزاری نمایشگاه‌ها و نصب پوسترهای فرهنگی در سطح مساجد استان، این اداره به انجام وظیفه می‌پردازد.

وی با اشاره به اینکه در استان انجمن خیران مسجدساز به شکل سازمان یافته وجود ندارد، ذکر کرد: البته از گذشته تاکنون واقفان و خود مردم خیر استان به‌صورت خودجوش به انجام این کار مبارک همت گماشته‌اند.

روحی در پایان با اشاره به اینکه این اداره مسئولیت نگهداری از بقاع متبرکه و امامزادگان استان را برعهده دارد، یادآور شد: در کردستان 46 بقعه متبرکه وجود دارد که 57 امامزاده در آنها مدفون هستند.

مسجد رشید قلعه بیگی، قدیمی ترین مسجد استان

مسجد رشید قلعه‌بیگی در ضلع جنوبی بازار سنندج قرار دارد که در اوایل حکومت قاجار ساخته شده است. این مسجد که از قدیمی‌ترین مساجد استان کردستان به شمار می رود، دارای شبستانی دو طبقه با ستون‌های چوبی است.

ورودی بنا پله‌دار است و از دو طرف صحن مسجد به ایوان و شبستان که دارای ستون چوبی است، راه می‌یابد. حیاط مسجد چهارضلعی و دارای آب نما بوده و طاق نماهای آجری بیرونی و داخلی از ویژگی‌های تزیینات معماری این مسجد محسوب می شود.

مسجد رشید قلعه بیگی دارای اتاق‌هایی در طبقه اول و دوم است که در اصطلاح محلی به آن‌ها «اتاق فقیه»‌(طلاب علوم دینی) می گویند. این مسجد به سبک مسجدهای منطقه کردستان ساخته شده و کلیه ویژگی‌های این مساجد یعنی شبستان ستون دار چوبی(به‌ویژه چهارستون)، ایوان سمت حیاط و ایوان دیگری رو به سمت جنوب را داراست.

مسجد جامع سنندج، یکی از زیباترین مساجد استان

یکی از زیباترین مساجد استان کردستان، مسجد جامع سنندج است که در دوره قاجار ساخته شده و به‌دلیل دارا بودن ویژگی‌های خاص معماری، یکی از آثار تاریخی و دیدنی این استان محسوب می‌شود.

بر اساس منابع و کتب تاریخی موجود، این مسجد در فاصله سال‌های 1226 تا 1332 هجری قمری توسط (امان‌الله خان اردلان) والی و حاکم وقت کردستان ساخته شده است.

از جمله ویژگی‌های بارز این مسجد استفاده از عالی‌ترین مصالح ساختمانی در ساخت و تزیینات آن است که با کاشی‌کاری خشتی وسیعی توام با کتیبه و نوشته همراه است و در متن کتیبه‌ها هریک به مضمون خاصی اشاره شده است.

استفاده از آیات قرآنی در سطح وسیعی از نماها، ستون‌ها و دیوارهای داخلی و خارجی مسجد به وفور دیده می‌شود.

این مسجد دارای 24 ستون سنگی با سر ستون‌های مزین به مقرنس‌کاری است و بدنه این ستون‌های سنگی به‌طور قابل توجهی با تزیینات طنابی شکل حجاری شده و در روی پایه آن‌ها طرح گل و بوته نقش بسته است و در بخش فوقانی آن‌ها از آیات و سوره‌های مختلف ولی متناسب استفاده شده است.

علاوه بر حوض آب داخل حیاط این بنا، در داخل صحن اصلی مسجد نیز حوضی قرار دارد که به زیبایی آب درون آن تا ارتفاع چندین متری فواره می‌بندد.

در این مسجد علاوه بر برپایی نماز باشکوه جماعت در روزهای جمعه و برگزاری دیگر برنامه‌های دینی در طول ایام سال، همچنین اتاق هایی نیز به محل تحصیل طلاب علوم دینی و کلاس‌های قرآن اختصاص داده شده است.

مسجد دومناره شهرستان سقز

مسجد دومناره سقز در محله میان قلعه و در دامنه تپه تاریخی نارین قلعه شهر سقز قرار گرفته که در محیطی آزاد ساخته شده و از چهار طرف باز است. مسجد دومناره بر طبق روایات محلی به زمان شیخ حسن مولان آباد، از عرفای حکیم و ریاضیدان مشهور عصر افشاریه برمی گردد.

این مسجد پلانی تقریبا مربع شکل دارد که در ساخت آن از مصالحی مانند خشت خام، ملات گل، سنگ های لاشه، آجر و چوب استفاده شده است. قطر دیوارهای این مسجد حدود یک متر و هفتاد سانتی متر است که در ضلع جنوبی و داخل محراب به وضوع می توان آن‌ها را مشاهده کرد.

بالای مسجد دو مناره دو مناره رفیع و بلند قرار دارد به همین دلیل این مسجد به دو مناره شهرت دارد. مسجد دومناره شهرستان سقز در سال 1380 توسط سازمان میزاث فرهنگی و گردشگری با شماره 2600 ثبت آثار ملی شده است.