توصیههای پزشکی امام رضا(ع) برای بهمنماه/ مصرف آب گرم به صورت ناشتا
گروه سلامت: امام رضا(ع) برای ماههای مختلف سال دستورات مشخصی در خصوص نحوه تغذیه ارائه کردهاند از جمله مصرف آب گرم به صورت ناشتا است.
امام رضا(ع) در حوزه سلامت و پیشگیری از بیماری و برای تقویت سیستم دفاعی بدن و حفظ تندرستی دستورالعملهای مفیدی ارائه کردهاند که حجامت، رعایت اعتدال، توجه به تدابیر ماهها و فصلها و استفاده از میوهها و غذاهای متناسب با زمان و مکان از این جمله است.
امام رضا(ع) در یک سفارش کلی درباره زمستان توصیه میکنند که باید غذاهای پر انرژی مصرف کرد. مالیدن روغن و ماساژ استخوانها در حال استراحت با روغنهای شب بو، زیتون و گل سرخ به تقویت و استحکام کمک میکند. مصرف سیر نیز هفتهای یک بار مفید است. مصرف خرما گاهی با شیر و تخم مرغ مناسب است و از سستی اواخر و نیمه دوم زمستان و اوایل بهار جلوگیری میکند.
«کانون آخر» یا «کانون دوم» مطابق گاهشماری رومی تقریباً با ماه بهمن شمسی برابر است و به طور دقیقتر از 23 دی تا 23 بهمن را شامل میشود. امام رضا (ع) بر اساس ماههای رومی سفارشهایی را برای تعذیه و سلامت و نیز «حفظالصحه» متذکر شده و خصوصیات هر ماه و تدبیر هر یک از آنها را بیان داشتهاند.
امام رضا (ع) در رساله ذهبیه ضمن توصیه کلی به مأمون درباره مزاجها و زمان و مکان میفرماید: «إن قوة النفس تابعة لأمزجة الأبدان ، وان الأمزجة تابعة للهواء، وتتغیر بحسب الهواء، فی الأمکنة ...؛ بدان که نیروی روح پیرو مزاجهای مختلف بدن است و مزاجها خود تابع هوا هستند و با تغییر هوا دچار دگرگونی میشوند و... »(1)
امام رضا (ع) ضمن برشمردن خصوصیات ماهها درباره ویژگیهای بدن در ماه کانون دوم یا همان بهمن ماه میفرماید: «در این ماه بلغم زیاد میشود». بلغم همان سیستم ایمنی بدن و از جنس آب و سرد و تر است که در طب سنتی با عنوان مزاج زمستانی از آن یاد میشود.
عوامل افزایش بلغم
ایشان از فصل زمستان، سن کودکی و پیری، فربهی، غذاهای تر و سرد خوردن (ماهی، ماست، و...) به عنوان عوامل افزایش بلغم نام میبرند. از این رو برای این ماه مصرف موادی مثل: گوشت (شتر، گوسفند، کبوتر، سار، گنجشک)، ادویهجات (هل، دارچین، زنجبیل، زیره، زعفران، زنیان، سیر، موسیر، خردل)، سبزیجات (کرفس، نعناع، ریحان، جعفری، ترخون، مرزه) کلم، مارچوبه، نخود، گردو هندی، قدومه شیرازی، کدو حلوایی، لیمو ترش و گندم مفید است.
صبح ناشتا آب گرم را یکدفعه سربکشید
از جمله توصیههای امام رضا(ع) در رساله ذهبیه درباره این ماه، مصرف کمی آب گرم در صبح به صورت ناشتا است که توصیه میکنند بهتر است این آب گرم را یک مرتبه سر کشید .
سفارش دیگر امام رضا(ع) خوردن حبوبات گرم، کرفس، ترتیزک، سیر، پیاز کوهی و استحمام خوب است که همانطور که اشاره کردیم باعث کاهش بلغم میشود.
رفتن به حمام هم از این نظر که با تعریق بدن بلغم دفع میشود مورد سفارش امام رضا (ع) بوده است.
توصیه دیگر امام رضا (ع) برای این ماه ماساژ و روغن مالی بدن با استفاده از روغنهای گرم مانند روغن خیری (شب بو) و روغنهای مشابه است که طبیعت گرم دارند. در همین زمینه امام رضا(ع) میفرماید: با روغن بنفشه خود را خوشبو کنید زیرا در تابستان سرد و در زمستان گرم است.(3)
شیرینی، ماهی و ماست نخورید
و آخرین توصیه امام رضا(ع) در رساله ذهبیه برای این ماه پرهیز از مصرف شیرینیها، ماهی تازه و ماست است که مصرف همه اینها باعث افزایش سردی و بلغم است و مایه بیماری در بدن است. (4)
پانوشتها:
1. رساله الذهبیه، ذکر فصول السنه
2. الطریق الى خراسان نویسنده : کمال السید ج1 ، ص391
3. عیون اخبارالرضا(ع)، ج 2، ص 30، ح 74
4. سید محمود موسوی،رمز الصحة
