سرمای حاکم بر نمایشگاه دستاورد‌ها/ جانمایی و نظارت؛ راهکار ارتقای نمایشگاه

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن (ایکنا)، نمایشگاه دستاورد‌های مؤسسات قرآنی کشور امسال برای دومین سال متوالی از 6 بهمن‌ماه در محل مجتمع فرهنگی 13 آبان آغاز به کار کرده است و تا 20 ماه جاری نیز ادامه خواهد داشت.

این در حالی است که برخی از مسئولان برگزاری نمایشگاه از اختتامیه زودرس این نمایشگاه خبر می‌دهند و شاید وجود مشکلات و نیز اسکان غرفه‌داران شهرستانی و ضرورت این افراد برای بازگشت به شهر خود از جمله دلایل این اختتامیه زودرس باشد.

در گزارش زیر ضمن صحبت با برخی از مسئولان قرآنی کشور که از نزدیک از نمایشگاه بازدید به عمل آوردند، ضمن انعکاس نظرات آن‌ها، به برررسی برخی از غرفه‌ها و فعالیت آن‌ها می‌پردازیم.

احمد حاجی‌شریف، معاون نظارت بر چاپ و نشر قرآن سازمان دارالقرآن الکریم در گفت‌وگو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن (ایکنا)، در بازدید از نمایشگاه دستاورد‌های مؤسسات قرآنی گفت: در ابتدا باید ازمسئولان مربوطه جهت برگزاری دومین دوره نمایشگاه مؤسسات قرآنی تشکر کرد و دستاورد‌های مؤسسات نیز کارهای خوبی بودند.

وی ادامه داد: برخی از مؤسسات کارهای پژوهشی خوبی انجام داده بودند واین دلیل بر این سخن است که هر چه نظام بتواند مؤسسات قرآنی ـ مردمی را تقویت کند، نتیجه بهتری دارد.
وی در رابطه با نقاط قوت و ضعف این نمایشگاه گفت: سرمای هوا در فضای نمایشگاه، باید رفع شود و این‌ها نکاتی است که باید دقت شود، واقعا سرمای این فضا اذیت‌کننده است و ممکن‌ است برای هر بازدید‌کننده و یا غرفه‌داری آسیب باشد.
وی ادامه داد: در نگاهی کلی در زمانی کوتاه نسبتا چنین فعالیتی خوب بوده است اما بازدید خوب نبوده و این امر به دلیل اطلاع‌رسانی کم بوده است. شاید از طریق شبکه قرآن سیما این اطلاع‌رسانی انجام شده باشد اما خوب بود که از شبکه‌های مختلف دیگر صدا و سیما نیز تبلیغات برای حضور مردم در این نمایشگاه انجام می‌شد.

یک هفته از برگزاری دومین نمایشگاه دستاورد‌های مؤسسات قرآنی کشور می‌گذرد؛ نمایشگاهی که تا کنون با وجود نقاط قوت و ضعف خود به راه خویش ادامه می‌دهد که البته به دلیل برخی از مشکلات مربوط به جانمایی، عدم اطلاع‌رسانی، فضای غیر قابل دسترس برای مردم، سرمای حاکم بر فضا و ... با عدم استقبال مناسب از جانب مردم مواجه شده است.

به نظر می‌رسد دیدن ضعف‌ها و قوت‌های غرفه‌ها در این نمایشگاه، نیاز به نگاهی موشکافانه نداشته باشد و با نگاهی کلی می‌توان برداشت کرد که این نمایشگاه در حالت کلی فعالیتی مفید از جانب مراکز قرآنی ـ مردمی بوده است اما در حالت جزئی نقاط ضعفی را با خود به همراه داشته است که در ادامه به این موارد خواهیم پرداخت.

همانطور که گفته شد برودت فضای حاکم در نمایشگاه به قدری آزار‌دهنده است که اکثر غرفه‌داران، نسبت به آن معترض بوده‌اند؛ همچنین جانمایی نمایشگاه در فضایی شبه نظانی در مجتمع فرهنگی 13 آبان نیز مزید علت است که بازدید‌کنندگان و مخاطبان، استقبالی که شایسته چنین محافلی است را نداشته باشند.
از ابتدای بخش برگزاری کارگاه‌های آموزشی نمایشگاه که آغاز می‌کنیم، چند غرفه که به فضای برگزاری کارگاه‌ها و محافل اختصاص داده شده، دید هر مخاطبی را به خود جلب می‌کند و صندلی‌هایی که در طی برگزاری بیش از یک هفته از نمایشگاه تنها شاهد سه کارگاه آموزشی بوده است و در تمامی ساعات و روزهای نمایشگاه بخش برگزاری کارگاه‌های آموزشی و محافل انس با قرآن در انتظار برنامه‌ای باقی‌مانده است.

بهره‌ آموزشی اندک نمایشگاه دستاورد‌ها
خاکی که بر روی صندلی‌ها نشسته گویای این مطلب بوده و خود حاکی از حکایت ناگفته نمایشگاهی است که بهره آموزشی آن،  بسیار اندک بوده است و جایگاه محفل انس با قرآن که هنوز خالی مانده و شاید در انتظار برگزاری محفلی در مدت‌ زمان باقی‌مانده است.
راهروهای نمایشگاه را که با نگاهی می‌گذرانیم سرمای هوا و سردی حضور بازدید‌کنندگان را می‌توان به وضوح حس کرد؛ و شاید رابطه‌ای بتوان یافت میان این سرما و آن سرمای حضور. فضایی که امسال برای دومین نمایشگاه دستاورد‌های قرآنی مؤسسات در نظر گرفته شده است نسبت به سال گذشته متفاوت بوده است.
سال گذشته نمایشگاه دستاورد‌های مؤسسات قرآنی در برج میلاد برگزار شد و شاید فضای در نظرگرفته شده برای نمایش دستاورد‌های مؤسسات از نظر جانمایی فضای بهتری در ظاهر بود؛ اما امسال با توجه به پسوند کشوری درعنوان  نمایشگاه دستاورد‌های قرآنی که صرفا با حضور اتحادیه‌های استانی، کشوری شده است، جانمایی به صورتی بوده است که سیستم گرمایشی در سالن شهید رجب‌بیگی مجتمع فرهنگی 13 آبان، توان گرم‌ کردن این فضا را نداشته و ندارد.

سرمای هوا و سرمای حضور
سرمای حاکم بر فضا چنان محسوس است که غرفه‌داران با لباس‌های گرم زمستانی، پالتو و شال‌گردن در غرفه‌های خود حضور دارند؛ حضور از ساعت 9:30 صبح تا 19:30 در فضایی که از نظر شرایط جوی به هیچ وجه مناسب برای برگزاری چنین نمایشگاهی نبوده و نیست، عامل برگزاری اختتامیه زودرس شده است.

مسئول یکی از غرفه‌ها در پاسخ به خبرنگار ایکنا در رابطه با شرایط جوی محیط گفت: ما با این‌که از یکی از شهرستا‌ن‌های سردسیر کشور در این نمایشگاه حضور داشتیم اما انتظار رویارویی با چنین شرایطی را به هیچ وجه نداشتیم.

وی افزود: به دلیل عدم استقبال بازدید‌کنندگان، شرایط بد جوی نمایشگاه و سرمای آزار‌دهنده‌ای که تنها با قرار دادن دو سیستم گرمایشی به‌دنبال رفع آن هستند، غرفه خود را زودتر از زمان تعیین‌شده تحویل خواهیم داد و به شهر خود باز می‌گردیم.

شرایط بد اسکان برای غرفه‌داران شهرستانی

وی ادامه داد: با اینکه مقرر شده بود برای غرفه‌داران شهرستانی شرایط اسکان فراهم شود اما شرایط فراهم‌شده نامناسب بود و به هیچ وجه در شأنیت فعالان قرآنی نبود؛ محل استقرار، تغذیه و ... همگی در شرایط بدی قرار داشتند که در تمام این مدت حضور ما، تلاشی در راستای بهبود آن با وجود انتقال انتقادات به مسئولان صورت نگرفت.
مشکلات دیگری از جمله عدم استفاده از بخاری‌های برقی در غرفه‌ها و نیز صرفا استفاده از 2 بخاری برای چنین فضایی که امکانات گرمایشی مناسبی ندارد بر مشکلات مکانی این فضا افزوده است که البته اگر بخواهیم در رابطه با شرایط دیگری از فضای درنظر گرفته برای نمایشگاه دستاورد‌ها، بگوییم، گفتنی‌های ناگفته بسیار است که از آن جمله می‌توان به وضعیت نامناسب سطح زمین در این فضای سوله‌مانند، شرایط نور، شرایط جوی، نظافت محیط و ... اشاره کرد.

سید محمدمهدی بحرالعلوم، معاون آموزش و پژوهش سازمان دارالقرآن الکریم از دیگر مسئولانی بود که از نمایشگاه دستاورد‌های قرآنی بازدید به عمل آورد. وی در رابطه با نمایشگاه گفت: مؤسسات قرآنی در این نمایشگاه تلاش کرده و می‌کوشند و این تلاش نیز قابل تقدیر است.

وی در رابطه با لزوم ارائه دستاورد‌های خود مؤسسات در چنین نمایشگاه‌هایی گفت: باید این امر را برای مؤسسات تکلیف کنیم که در نمایشگاه‌ها محصولات خود را بیشتر ارائه دهند؛ برخی از غرفه‌ها مثلا کتب انتشارات دیگری را می‌آوردند و محلی برای عرضه محصولات دیگران شده‌اند.
بحرالعلوم تأکید کرد: باید مؤسسات به جایی برسند که محصولات و برنامه‌هایشان قابل ارائه باشد، و در سال‌های بعد نیز باید این امر جبران شود.
وی در رابطه با فضای برگزاری این نمایشگاه اظهار کرد: مکان نمایشگاه باید جایی باشد که رفت و آمد آسان‌تر باشد، چون این‌جا در محدود طرح ترافیک است و برخی معذور از رفت و آمدند و شاید اگر جانمایی به صورتی بود که مردم راحت‌تر می‌توانستند رفت وآمد کنند، بهتر بود.
وی در ادامه با اراده راهکاری برای دوره‌های دیگر نمایشگاه دستاورد‌های مؤسسات قرآنی گفت: علاوه بر نقاط ضعفی که در رابطه با جانمایی  وجود دارد و باید رفع شود، برای بازدید از نمایشگاه‌هایی از این دست، می‌توان با همکاری مدارس به گونه‌ای برنامه‌ریزی کرد که نوجوانان با محصولات مؤسسات قرآنی آشنا شوند.
در بازدیدی کلی از غرفه‌های نمایشگاه دستاورد‌ها، نکته‌ای که در کل می‌توان به آن اشاره کرد عدم ارائه دستاورد مؤسسات قرآنی در اغلب غرفه‌هاست تا آنجایی که اکثر این غرفه‌ها به فروش کتب، نرم‌افزار و محصولاتی می‌پردازند که مرتبط با آن مؤسسه قرآنی نیست.

حسن محمدی، مدیرعامل اتحادیه تشکل‌های قرآنی کشور نیز در گفت‌وگو با ایکنا در رابطه با نمایشگاه دستاورد‌های مؤسسات قرآنی گفت: بنده هنوز از نمایشگاه بازدید نداشته‌ام و اطلاعاتی در این زمینه ندارم اما بنابر گفته برخی از مؤسسات قرآنی که در این نمایشگاه حضور داشته‌اند، گویا موفقیت‌آمیز نبوده است و سال گذشته نیز که این نمایشگاه در برج میلاد برگزار شد، از استقبال چندانی برخوردار نبوده است.
وی در رابطه با عدم حضور در چنین نمایشگاهی گفت: ما انرژی خود را صرف نمایشگاه بین‌المللی قرآن کرده‌ایم زیرا ما سعی کردیم در نمایشگاه بین‌المللی قرآن حضور فعال‌تری داشته باشیم؛ هم به عنوان مدیر بخش‌ها و هم به عنوان کسی که خود در نمایشگاه حاضر است و به تبلیغ‌ مؤسسات می‌پردازد؛ بنابراین خیلی ضروروتی ندیدیم که در این نمایشگاه شرکت کنیم.
وی در پاسخ به خبرنگار ایکنا در رابطه با عدم بازدید از این نمایشگاه گفت: هنوز مدت زمان برگزاری نمایشگاه به پایان نرسیده است و ما درگیر برگزاری دوره آموزش مدیریت بودیم و برای بازدید فرصتی نشد اما به‌زودی برای بازدید به این نمایشگاه مراجعه خواهیم کرد.

وی در رابطه با کلیت اجرای چنین طرح‌هایی اظهار کرد: هر طریقی که ظرفیت مؤسسات را شکوفه و معرفی کند، کار خوبی است؛ مکان برگزاری چنین نمایشگاه‌هایی باید هوشمندانه‌تر انتخاب شود تا قابلیت بازدید بالاتر رود زیرا شنیده‌ شده است که استقبال خوبی از نمایشگاه نشده است.

یک مؤسسه قرآنی که دستاوردش فروش روسری است

به سراغ یکی از غرفه‌هایی می‌رویم که با نام یک مؤسسه قرآنی به فروش محصولات عفاف و حجاب از جمله ساق دست و روسری‌های متنوع و ... می‌پردازد.

از مسئول غرفه در رابطه با دستاورد این مؤسسه قرآنی که سوال می‌شود در پاسخ آینه بزرگی که در غرفه قرار گرفته است را کنار می‌زند و در پشت آینه نگاهم به یک بنر می‌افتد که در آن به صورت خلاصه و مختصر چند عنوان از فعالیت‌های قرآنی مؤسسه قرار گرفته است.

وی در پاسخ به سوال خبرنگار ایکنا مبنی بر دلیل تبدیل غرفه این مؤسسه به غرفه‌ای برای فروش محصولات یکی از نمایندگی‌های عفاف و حجاب می‌گوید: هدف ما گسترش فرهنگ عفاف و حجاب است و در این نمایشگاه به دنبال جذب بانوان برای خرید محصولاتی از این دست با هدف رعایت حجاب اسلامی بوده‌ایم.

سؤالی که در این‌جا شاید برای هر بازدید‌کننده‌ای مطرح می‌شود این است که آیا یک مؤسسه قرآنی با فعالیت‌های دیگری از جمله برگزاری دوره‌های عقیدتی، تهیه و انتشار کتب مرتبط، انجام مشاوره‌های دینی و قرآنی در زمینه حجاب و ... نمی‌تواند دستاورد‌های خود را در معرض دید علاقه‌مندان بگذارد؟ و اهداف خود را در زمینه گسترش این فرهنگ تأمین نماید؟ ضمن اینکه آیا ناظران این نمایشگاه در زمینه اختصاص یک غرفه مؤسسه قرآنی به غرفه فروش محصولات عفاف و حجاب، تمهیداتی نیاندیشیده‌اند و نظارتی در این زمینه صورت نمی‌گیرد؟!
این مطلب در غرفه‌های چند اتحادیه‌ استانی به وضوح مشاهده می‌شود؛ از آنجا که امسال صرفا با حضور چند اتحادیه مؤسسات قرآنی ـ مردمی از برخی از استان‌های کشور این نمایشگاه عنوان کشوری یافته است، انتظار می‌رفت در غرفه‌های این اتحادیه‌ها، شاهد ارائه دستاورد‌ها و فعالیت‌های مؤسسات قرآنی هر اتحادیه باشیم اما در عمل چیز دیگری مشاهده می‌شود.
غرفه اتحادیه استان چهارمحال و بختیاری را شاید بتوان یکی از معدود غرفه‌هایی دانست که به دنبال ارائه فعالیتی بوده است و جنبه‌های فروش آن در حاشیه قرار گرفته است؛ در میان غرفه فضایی تزئین‌شده می‌توان دید که با قرآن‌هایی که محصول دست زندانیان این استان، چیدمان شده است و دو جلد قرآن که توسط دانشجویان این استان به صورت گروهی به نگارش در آمده است.

همچنین چند مقاله پژوهشی از موضوعات میان‌رشته‌ای چند قرآن‌پژوه از دیگر دستاورد‌هایی است که این اتحادیه از مؤسسات قرآنی خود گلچین کرده است. توجه به مباحث فرغه‌های ضاله، وهابیت، فعالیت‌های گروه‌های تکفیری و ... از دیگر تصاویری است که در این غرفه به چشم می‌خورد.

دستاورد اتحادیه مؤسسات قرآنی قم؛ فروش محصولات یک مؤسسه نرم‌افزاری
غرفه استان قم فضایی بیش از یک غرفه را به خود اختصاص داده است و با وجود اینکه سردر غرفه عنوان اتحادیه مؤسسات قرآنی ـ مردمی قم ذکر است شده اما در بخشی از غرفه شاهد فروش نرم‌افزارهای دینی، آموزشی و قرآنی هستیم؛ غرفه‌داری که مسئولیت فروش این محصولات را بر عهده دارد نام مؤسسه نرم‌افزاری کوثر را به عنوان متولی این غرفه عنوان می‌کند.

یک مؤسسه نرم‌افزاری که تماما غرفه اتحادیه قم را به خود اختصاص داده و شاید این سوال در ذهن هر مخاطبی تداعی شود که با وجود چند ‌ده مؤسسه قرآنی، آیا دستاورد‌ مؤسسات قرآنی این استان تنها در فروش محصولات یک مؤسسه نرم‌افزاری خلاصه شده است؟؟؟ و تنها وجود چند بنر و چند بروشور از فعالیت‌های مؤسسات این استان در این غرفه توجیه‌کننده نام سر در غرفه است؟؟؟

اتحادیه مؤسسات قرآنی یزد و نمایش صنایع دستی
این رویه در چند اتحادیه استانی دیگر نیز مشاهده می‌شود، غرفه اتحادیه یزد که بخش وسیعی از آن با میزی و صنایع دستی پر شده است که این صنایع دستی، با چند آیه قرآن، جنبه قرآنی یافته است و باز هم همان روند چند بنر از فعالیت‌های مؤسسات استان یزد و یک بروشور برای ارائه آمار!

غرفه اتحادیه مؤسسات قرآنی پایتخت یا دفتر مدیریت نمایشگاه
غرفه اتحادیه مؤسسات قرآنی تهران که در کنار بخش مدیریت قرار گرفته است در عمل صرفا به کارهای مربوط به مدیریت نمایشگاه می‌پردازد و فعالیت و دستاوردی از مؤسسات قرآنی استان تهران ارائه نمی‌دهد؛ مدیر اتحادیه استان تهران که به مدیریت کشوری اتحادیه منصوب شده است در حال حاضر با تلاقی پست‌ این دو اتحادیه، فعالیت‌های اتحادیه کشوری و تهران را با یکدیگر تلفیق کرده است که این خود ضعفی است که باید جبران شود!

دستاورد اتحادیه خراسان رضوی؛ فروش محصولات یک انتشارات استان قم
در غرفه مربوط به اتحادیه خراسان شمالی نیز شاهد ارائه چند کتاب با عناوین مختلف هستیم و باز داستان دنباله‌دار نبود دستاورد مؤسسات در غرفه اتحادیه استان‌ها تکرار می‌شود؛ به دنبال این مطلب غرفه خراسان رضوی را نیز که از نظر می‌گذرانیم شاهد حضور کتاب‌های یک انتشارات از قم هستیم که به ارائه محصولات خود می‌پردازد! حال سوالی که مطرح می‌شود این است که یک انتشارات و فروش چند کتاب از این انتشارات که اصلی‌ترین آن‌ها توسط یک نویسنده به تحریر درآمده است در غرفه اتحادیه خراسان‌ رضوی با چه توجیهی قرار گرفته است؟؟؟

در غرفه اتحادیه استان البرز نیز یکی از مؤسسات قرآنی به ارائه برنامه‌های خود می‌پردازد؛ که در بخشی از آن به عنوان نماینده انتشارات بصائر به ارائه آثاری در این رابطه می ‌پردازد و در بخشی دیگر نیز مشاوره‌های مربوط به امور خانواده یا حضور یکی از اساتید دانشگاه ارائه می‌شود.
دارالقرآن ثامن‌الحجج (ع) طبس نیز به عنوان نماینده تمامی مؤسسات قرآنی استان خراسان جنوبی در این نمایشگاه حضور یافته است و با اینکه باید طبیعتا در این غرفه شاهد دستاورد‌های تمامی مراکز و مؤسسات قرآنی استان خراسان‌جنوبی باشیم اما چنین چیزی مشاهده نمی‌شود و تنها تصاویری از فعالیت‌های مؤسسه دارالقرآن ثامن‌الحجج(ع) طبس مشاهده می‌شود که البته گرچه خالی از لطف نیست، اما نمی‌توان به عنوان نمایندگی مؤسسات قرآنی یک استان آن را پذیرفت.

اتحادیه مؤسسات استان لرستان و آثار خوشنویس لرستانی

اتحادیه مؤسسات قرآنی استان لرستان با اینکه انتظار می‌رفت با مدیریت حجت‌الاسلام امیدیان، با غرفه‌ای متفاوت و پر دستاورد در نمایشگاه حضور یابد اما در عمل گونه‌ای دیگر بوده است.

مسئول غرفه این اتحادیه، خوشنویسی لرستانی است که به فروش تابلو‌های خوشنویسی شده بر روی پوست می‌پردازد؛ وقتی از وی در رابطه با دستاورد مؤسسات قرآنی استان سوال می‌شود در پاسخ می‌گوید: بنده برای فروش محصولاتم این غرفه را گرفته‌ام و مرتبط با مؤسسات قرآنی استان لرستان نیستم اما ظاهرا به نمایندگی از مؤسسه بیت‌الاسراء حضور یافته است.

وی در پاسخ به سوال خبرنگار ایکنا در رابطه با دستاورد‌های مؤسسات استان لرستان به سمتی دیگر از غرفه می‌رود که میزی با بروشور‌هایی بر روی آن قرار گرفته است؛ یک دفترچه از اسامی مؤسسات قرآنی را به عنوان دستاورد مؤسسات قرآنی این استان نشان می‌دهد که در آن اسامی و مشخصات کامل مؤسسات استان قرار دارد و دیوارها نیز به دنبال همان داستان ارائه نبر از آمار‌های مؤسسات، نشانی از دستاورد‌های مؤسسات استان در خود دارد.

یک مؤسسه قرآنی موفق با دستاوردهای بسیار

در بخشی دیگر با مؤسسه نورالیقین قم آشنا می‌شویم؛ وقتی از مسئول غرفه این مؤسسه در رابطه با حضور این مؤسسه از استان قم و چرایی عدم حضور این مؤسسه در غرفه اتحادیه استان قم به عنوان نماینده مؤسسات آن استان سوال می‌شود، در پاسخ می‌گوید: ما یکی از مؤسسات قرآنی فعال استان قم هستیم اما در غرفه اتحادیه به عنوان نماینده استان قرار نگرفتیم و پاسخ این سوال را باید از مدیرعامل اتحادیه استان جویا شد.

دستاورد‌های این مؤسسه شامل معرفی آثار و فعالیت‌های بسیار آن بوده است و شاید بتوان گفت این غرفه از جمله معدود غرفه‌هایی است که به ارائه فعالیت‌های صرف خود پرداخته و آثار تفسیری مدیرمسئول این مرکز و معرفی 40 شعبه فعال آن نشان از حضور یک مؤسسه قرآنی پر توان و پویا دارد.

مؤسسات قرآنی دیگری نیز میان این غرفه‌ها به چشم می‌خورد که با ارائه فعالیت‌های خود به شیوه صحیحی در این نمایشگاه حضور یافته‌اند اما غرفه‌داران این مؤسسات نیز بر این عقیده‌اند که فضای خالی و بدون بازدید این نمایشگاه دلیلی بر کم‌شدن انگیزه غرفه‌داران برای ارائه بهترین دستاورد‌های آنان شده است.

در راهروهای دیگر نمایشگاه که نگاهی بیاندازیم با اینکه ساعت نشان از عدم پایان ساعات تعیین‌شده نمایشگاه را ندارد، اما غرفه‌های بسیاری در حالت تعطیل به سر می‌برند و با بستن غرفه‌های خود، راهروهای خلوت و سرد نمایشگاه را بی‌رمق‌تر جلوه می‌دهند.

مسئول یکی از همین غرفه‌ها در پاسخ به این سؤال که چرا زودتر از موعد تعطیل می‌کنند، گفت: زمانی که هیچ بازدید‌کننده‌ای وجود ندارد، و هوای نمایشگاه تا این اندازه سرد است، دلیلی برای حضور تا آخرین زمان پایان نمایشگاه وجود ندارد.

اما در پایان باید گفت با نگاهی کلی به نمایشگاه دستاورد‌های قرآنی کشور، می‌توان آن را بسیار پایین‌تر از حد مؤسسات قرآنی ارزیابی کرد؛ امسال جانمایی، شرایط جوی، شرایط محیطی، غرفه‌آرایی، عدم نظارت بر فعالیت غرفه‌ها، مدیریت نا صحیح و ... همگی نشان از برگزاری نمایشگاهی در سطحی پایین‌تر از انتظار داشت و این امر حتی در کلام برخی از بازدید‌کنندگان نیز محسوس است و شاید با مدیریتی صحیح، قوی، و کاستن حجم و اندازه برگزاری چنین نمایشگاه‌هایی در راستای افزایش کیفی آن بتوان گام‌هایی برداشت.

گرچه تجربه برگزاری دومین نمایشگاه دستاورد‌های مؤسسات قرآنی از نگاه بسیاری از مؤسسات به‌گونه‌ای بوده است که شاید در آینده استقبال چندانی برای حضور در چنین نمایشگاه‌هایی نداشته باشند، اما باید به این نکته نیز توجه داشت که نمایشگاه دستاورد‌های مؤسسات قرآنی دومین دوره خود را برگزار می‌کند و هنوز کودک نوپایی است که تا بلوغ فاصله داشته و امید است با ارائه راهکارهای مسئولان و مدیران مؤسسات قرآنی در این زمینه گام‌های مؤثری برداشته شود.

خبرگزاری ایکنا آماده دریافت و انعکاس نظرات مختلف دررابطه با این گزارش است.

طاهره رفعت