وقتی نو شدن به زندگی باز میگردد/ نوروز؛ بهانهای برای تحکیم پیوندهای خانوادگی
گروه اندیشه: اینک بهار پوشش سپید زمین خسته را درمینوردد و روپوش برف را از سر و روی آن کنار میزند. افسردگان خوابزده را صدا میکند و دم مسیحایی خویش را بر جان مرده آنان میدمد. هنگام آن است که پنجره دلهای افسرده خویش را بهسمت بهار بگشاییم.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان جنوبی، عید نوروز چون اعیاد اسلامی، از آداب و رسومی خاصی برخوردار است و علاوه بر آن، برخی آداب و رسوم نیکو نیز در ایام نوروز میان مردم ایران زمین، دیده میشود.
اینک بهار پوشش سپید زمین خسته را درمینوردد و روپوش برف را از سر و روی آن کنار میزند. افسردگان خوابزده را صدا میکند و دم مسیحایی خویش را بر جان مرده آنان میدمد. هنگام آن است که پنجره دلهای افسرده خویش را بهسمت بهار بگشاییم.
نماز عید
یکی از آداب عید نوروز خواندن نماز عید است. شیخ طوسی(ره) فرموده است: نماز ظهر و عصر روز نوروز را که خواندی چهار رکعت نماز با دو سلام (دو رکعت دو رکعت) میخوانی رکعت اول پس از حمد ده بار سوره قدر رکعت دوم پس از حمد ده بار سوره کافرون، رکعت سوم پس از حمد ده بار سوره توحید رکعت چهارم پس از حمد ده بار سوره ناس و فلق. در پایان نماز سجده شکر بهجاآور و در آن دعا کن تا خداوند گناهان 50 سالهات را ببخشد.
نظافت و لباس تمیز
یکی دیگر از آداب عید نوروز پوشیدن لباس نو و تمیز است. نظافت و رعایت بهداشت و نیز پوشیدن لباس تمیز و استفاده از عطر و بوی خوش در صورت امکان از وظایف اخلاقی و اجتماعی نوروز است. از امام صادق(ع) نقل شده است که فرمود: «تمیزترین لباست را بپوش و با بهترین عطرت خود را خوشبوی ساز».
سبز کردن گندم و خرید لباس از دیگر آداب و رسوم عید است. یکی دو روز مانده به آغاز سال جدید(نوروز)، افراد خانواده برای خرید لباس عیدشان به بازار و فروشگاهها میروند و لباسهای نو و پارچههای رنگین، خریداری میکنند. در واقع افراد خانواده با خرید لباس نو و تغییر ظواهر زندگی نشاط خاصی را به زندگی خود میبخشند.
یکی از رسوم پسنده و ارزشهای نیک عید، نظافت و خانهتکانی است که یکی دو هفته پیش از عید خانهتکانی یا رفت و روب انجام میگیرد و مجدداً اثاثیه را جابهجا و گردگیری میکنند و دوباره آنها را میچینند در واقع مردم قبل از رسیدن سال نو تحولی در زندگی خود ایجاد میکنند و خانه را برای پذیرانی از میهمانان عید آماده میسازند.
تهیه سفره هفتسین
تهیه سفره هفتسین از دیگر آداب عید نوروز است. بزرگترین نماد آئین نوروز هفتسین، است. عدد هفت برگزیده و مقدس است، در سفره نوروزی انتخاب این عدد بسیار قابل توجه است، ایرانیان باستان این عدد را با هفت امشاسپند یا هفت جاودانه مقدس ارتباط می دادند. در نجوم عدد هفت، خانه آرزوهاست و رسیدن به امیدها را در خانه هفتم نوید میدهند. علامه مجلسی میفرماید: «آسمان هفت طبقه و زمین هفت طبقه است و هفت ملک یا فرشته موکل برآنند و اگر موقع تحویل سال، هفت آیه از قرآن مجید را که با حرف سین شروع میشود بخوانند آنان را از آفات زمینی و آسمانی محفوظ میدارند.»
موقع تحویل سال نو همه اهل خانه با لباس نو بر سر سفره مینشینند، مادر اسپند دود میکنند، یکی از بچهها شمع روشن میکند، پدر قرآن میخواند و...
هر کدام از این آداب و رسوم عید، فلسفه خاص خود را دارد؛ مادر اسپند دود میکند برای دوری از چشم زخم حسود، با روشن کردن شمع، بر روشنایی خانه و زندگی تأکید میشود و از خانواده بزرگ افراد خانواده میخواهند تا در سال نو، خانه آنها را با شمع وجود پدر و مادر نورانی کند؛ قرآن خوانده میشود تا در آغاز سال نو دلها بهسوی خداوند بزرگ سوق داده شود و از صاحب قرآن خواسته شود که در این سال جدید نیز یار و مددکار اهل خانه باشد، حضور ثابت و گسترده قرآن نه تنها در سفر عید بلکه در تمام آداب اجتماعی نوروز نشان از مردم ایران زمین توجه به قرآن دارد و قرائت قرآن و بوسیدن آن در ساعات تحویل سال از جمله آداب سال تحویل است.
بر سر سفره عید، سکه، برنج، آب، ماهی قرمز، آئینه و … نیز دیده میشود که سکه نشان از خیر و برکت و رفاه؛ برنج، نشانی از خیر و برکت و فراوانی؛ آب، نشان صافی و پاکی و روشنایی و گشایش کار؛ ماهی قرمز، شگون دارد؛ آئینه، برای رفع کدورت و نشانی از صفا و پاکی و یکرنگی است.
افراد خانواده بعد از تحویل سال نو با هم روبوسی کرده و عید را به هم تبریک میگویند و برای هم سال خوب و پربرکتی را آرزو میکنند.
دعای تحویل سال نو یکی دیگر از آداب عید نوروز
مجلسی در کتاب زادالمعاد درخصوص دعای سال نو روایت میکند که در وقت تحویل سال این دعا را بسیار بخوانید: « یا مقلب القلوب والابصار یا مدبر اللیل والنهار یا محول الحول و الاحوال حول حالنا الی احسن الحال».
علامه مجلسی(ره) همچنین خواندن این دعا را در نوروز مناسب دانسته است: «بارالها! این سال جدید است و تو خدایی ازلی و قدیم هستی. خیر این سال و خیر آنچه را در این سال پیش میآید، از تو خواستارم و از شر این سال و شر آنچه در این سال پیش خواهد آمد، به تو پناه میبرم».
یکی دیگر از آداب عید نوروز، رفتن به زیارت اهل قبور در آغازین روزهای سال نو و نیز برگزاری مراسم تحویل سال در کنار قبور شهدا از دیگر آداب دینی نوروز است، تشرف و حضور در اماکن مقدسه و مشاهد مشرفه و برگزاری مراسم تحویل سال نو در آن مکانها نیز از جمله آداب نوروز میباشد.
دید و بازدید و دادن عیدی
ایام عید فرصت مناسبی برای صله رحم و رسیدگی به وضع خویشان و بستگان است که این نیز یکی از نشانههای اخلاق و سنن اسلامی ـ انسانی است. از همان روز اول نوروز، دید و بازدیدها آغاز میشود. در همه خانوادهها رسم بر آن است که افراد خانواده ابتدا به دیدن بزرگترهای فامیل میروند و عید را به آنها تبریک میگویند. سپس به خانه برمیگردند و منتظر میمانند تا بزرگترها به آنها سر بزنند. در این دید و بازدیدها عیدی هم داده میشود. علاوه بر دید و بازدید از بستگان، دوستان، همسایگان و بزرگان فامیل، با جمعی از مصیبت دیدگان در سال گذشته نیز دیدار میشود.
