تمرکز دولت بر فرهنگ، تسریع گسترش عفاف و حجاب را بهدنبال دارد
گروه اندیشه: زن هر اندازه پاکدامن و باوقار باشد، بر احترامش افزوده میشود، عفاف و پاکدامنی عاملی است که زن همواره برای حفظ موقعیت و ارزش خود از آن استفاده کرده است.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان جنوبی، حجاب و حیا یکی از ویژگیهای طبیعی زن محسوب میشود و همواره تدبیر آفرینش برای صیانت از گوهر درونی زن و حفظ مقام و موقعیت او بوده است. در این مجال سعی شده به بررسی راههای گسترش این فرهنگ پرداخته شود.
زن هر اندازه پاکدامن و باوقار باشد و اندام خود را در معرض دید دیگران قرار ندهد، بر احترامش افزوده میشود. عفاف و پاکدامنی ابزاری است که همواره زن برای حفظ موقعیت و ارزش خود در برابر مرد به کار بسته که در آیات و روایات و سخنان رهبران انقلاب اسلامی به آن اشاره شده است:
خداوند در آیه 31 سوره نور در رابطه با حفظ حجاب و حدود آن به زنان میفرماید: «وَ قُل لِّلْمُؤْمِنَاتِ یَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَرِهِنَّ وَ یحَْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَ لَا یُبْدِینَ زِینَتَهُنَّ إِلَّا مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَ لْیَضْرِبْنَ بخُِمُرِهِنَّ عَلىَ جُیُوبهِِنَّ وَ لَا یُبْدِینَ زِینَتَهُنَّ إِلَّا لِبُعُولَتِهِنَّ أَوْ ءَابَائهِنَّ أَوْ ءَابَاءِ بُعُولَتِهِنَّ أَوْ أَبْنَائهِنَّ أَوْ أَبْنَاءِ بُعُولَتِهِنَّ أَوْ إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنىِ إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنىِ أَخَوَاتِهِنَّ أَوْ نِسَائهِنَّ أَوْ مَا مَلَکَتْ أَیْمَانُهُنَّ أَوِ التَّابِعِینَ غَیرِْ أُوْلىِ الْارْبَةِ مِنَ الرِّجَالِ أَوِ الطِّفْلِ الَّذِینَ لَمْ یَظْهَرُواْ عَلىَ عَوْرَاتِ النِّسَاءِ وَ لَا یَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ لِیُعْلَمَ مَا یخُْفِینَ مِن زِینَتِهِنَّ وَ تُوبُواْ إِلىَ اللَّهِ جَمِیعًا أَیُّهَ الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّکمُْ تُفْلِحُونَ؛ به زنان با ایمان بگو: دیدگان خود را فرو بندند و پاکدامنی ورزند و زیورهای خود را آشکار نگردانند مگر آنچه که از آن پیداست. و باید روسری خود را بر گردن خویش اندازند، و زیورشان را جز برای شوهرانشان یا پدرانشان یا پدران شوهرانشان یا پسرانشان یا پسران شوهرانشان یا برادرانشان یا پسران برادرانشان یا پسران خواهرانشان یا زنان همکیش خود یا کنیزانشان یا خدمتکاران مرد که بینیازند یا کودکانی که بر عورتهای زنان وقوف حاصل نکردهاند، آشکار نکنند و پاهای خود را نکوبند تا آنچه از زینتشان نهفته میدارند معلوم گردد. ای مومنان، همگی به درگاه خدا توبه کنید، امید که رستگار شوید.»
نظر بزرگان در باب رعایت عفاف و حجاب
امام خمینی(ره) نیز دامن زنان را دامن عصمت، عفت و عظمت معرفی نموده و فرمودند: اصل حکم حجاب از ضروریات است و منکر آن، حکم منکر ضروری را دارد و منکر ضروری محکوم به کفر است، مگر اینکه معلوم باشد که منکر خدا یا رسول الله(ص) نیست.
رهبر معظم انقلاب اسلامی نیز در دیدار با ورزشکاران شرکتکننده در المپیک و پارالمپیک به این موضوع اشاره و بیان کردند: شما ببینید الان چقدر خرج مىکنند و زحمت مىکشند، براى اینکه حجاب را در دنیا از بین ببرند؛ کشورهایى که خودشان را مهد آزادى هم مىدانند، مىبینید که چه مىکنند براى مبارزه با حجاب.
حالا همه آن تشکیلاتى که با حجاب مبارزه مىکنند یک طرف، این خواهر ورزشکارِ مؤمن و دخترِ جوانِ ما که با حجاب اسلامى و لباس محجّب جلوِ دوربینهاى دنیا ظاهر مىشود و نشان مىدهد که به این ارزش پایبند است و این صحنه در همه دنیا منعکس مىشود، این یک طرف دیگر؛ او در واقع با این کار، همه آن تبلیغات را خنثى مىکند.
خانواده؛ مطمئنترین محل برای فرهنگسازی عفاف و حجاب
با روشن شدن اهمیت این موضوع باید دانست که بهترین جا برای زمینهسازی فرهنگ حجاب خانه و خانواده است که از دو طریق میتواند صورت بگیرد:
الف) آموزش مستقیم که گاه در قالب امر و نهی و خواهش و تمنا خواهد بود و از ابزار اصیل همچون تشویق و تنبیه البته به شکل علمی آن استفاده میشود. معمولاً اینگونه آموزش با نوعی مقاوم کودک روبرو میشود و اگر اصول تربیتی کودک و بهرهگیری از بهترین و صحیحترین شیوه ارتباط با او رعایت نشود، نتیجه معکوس خواهد داد.
ب) آموزش غیرمستقیم که از طریق رفتار و عملکرد اعضای خانواده بدون استفاده از آموزشهای گفتاری انجام میشود و بیشتر شکل امرونهی و موعظه را به خود میگیرد. معمولاً مادرانی که دغدغه حجاب و عفاف دارند و در برخورد با نامحرم، رفتار عفیفانه ازخود نشان میدهند و اینحالت در وجود آنها نهادینه شده است، در عمل و بهطور غیرمستقیم به نهادینهسازی باور حجاب وعفاف د رفرزند خویش پرداختهاند.
استفاده از برخی برنامههای رسانه ملی و لوحهای فشرده آموزنده، از مصداقهای آموزش غیرمستقیم بهشمار میرود. همچنین کتابهایی که با توجه به اصول ویژه ادبیات کودک نوشته شدهاند، بهطور غیرمستقیم، حجاب و عفاف را مطرح کردهاند.
قراردادن متنهای پرورشی جذاب در برنامههای آموزشی
پس از خانواده، مدرسه عهدهدار نهادینهسازی باورهای دینی و فرهنگ حجاب و عفاف خواهد بود. استفاده از ابزارهای آموزشی مؤثر و مورد علاقه دانشآموز و اصلاح متنهای آموزشی و قراردادن متنی جذاب و شیرین به تناسب نیازهای کودک، درکتابهای درسی، از برنامههای آموزشی در این بخش است.
نهادینهسازی باور و فرهنگ دینی در حوزه سوم یعنی جامعه نیز جایگاه مهمی دارد. چنانکه گفتیم، خانواده و آموزش وپرورش بهطور خاص در پرورش کودکان در این مرحله، نقشی مؤثر و مفیدتر دارند.
فرهنگسراها، نهادهای فرهنگی و سازمانهای دانشگاهی در نهادینهسازی باورهای دینی جوانان نقش دارند، ولی از آنجا که شخصیت و ساختارفکری جوان تا حدودی شکل گرفته است، کاری بس بزرگ و دشوار خواهد بود و نیازمند مطالعه و پژوهش کارشناسانه است.
وسایل ارتباط جمعی و رسانهها، ابزار مهمی برای عرضه و انتقال پیامهای فرهنگی به مخاطبان در سطح گسترده است. آشنایی با انواع رسانهها و استفاده بهینه از کارآییها و بهرهوری درست از همه امکانات این ابزار، فرهنگسازی را روشمندتر میکند و بهروند آن سرعت میبخشد.
آشنایی مروجان فرهنگ دینی با شیوههای تبلیغی جدید
همچنین مرکزهای اعزام مبلغ و متولیان فرهنگ دینی در نهادینهسازی فرهنگ حجاب، نقش مهمی دارند و آشنایی مبلغان و مروجان فرهنگ دینی با شیوههای تبلیغی جدید، بسیار کارآمد است. تبلیغ از طریق ارتباط چهره به چهره و مستقیم نیز بسیار مؤثراست. البته با بهرهمندی ازفناوری روز و شبکه اینترنت و ایجاد پایگاههای شخصی برای مبلغان میتوان این نوع تبلیغ را در فضای گستردهتری انجام داد و از زمان، بیشتر سود جست.
مراحل اصولی در نهادینهسازی فرهنگ عفاف و حجاب
1) احساس ضرورت مردم برای ایجاد تحول در فرهنگ عمومی حجاب و عفاف و تلاش برای حل مسئله
2) حرکت دولت و برنامهریزی در چهار سطح: شناخت کارشناسانه موضوع، آسیب شناسی موضوع، بررسی راههای حل موضوع و ارائه راهحلهای مناسب به مراجع صلاحیتدار قانونی مانند قوه مقننه (بهصورت لوایح قانونی)
3) اجرای برنامههای تصویب شده از سوی قوه مقننه و برنامهریزی درباره اهداف جزئی و اجرایی برای رسیدن به هدف کلی و تغییر وضع موجود و ایجاد وضعیت مطلوب در زمینه حجاب و عفاف، با بهرهمندی از اختیارات دولتی
وظایف دولت در گسترش حجاب
1) درک ضرورت نهادینهسازی و گسترش فرهنگ حجاب و هدایت نیروهای دولتی برای نهادینهسازی وگسترش فرهنگ حجاب در سه حوزه فرد، خانواده و جامعه
2) پشتیبانی مالی ـ معنوی از برنامهسازان و هدایتگران جامعه و ایجاد بستری مناسب برای فعالیتهای هدفمند فرهنگی در عرصه دین
3) نظارت بر نهادهای فرهنگی ـ دینی و فضای حاکم بر جامعه و برخورد آگاهانه و متناسب با اصول روانشناختی و جامعه شناسی با متخلفان در این عرصه
4) توجه به ورودیهای فرهنگی و در اختیارگرفتن گلوگاههای اصلی و همکاری با سازمانهایی مانند صدا و سیما برای جایگزینشدن برنامههای گوناگون و متناسب با باورهای دینی بهجای فرآوردههای ضدفرهنگی
اگر دولت، نیروی خود را بر پدیدههای فرهنگی متمرکز کند، به علت گستردگی دامنه آن، زمینه رسیدن به مطلوب بیش از پیش فراهم خواهد شد. پدید آمدن چنین تمرکزی به نگرش دولتمردان و جهانبینی آنان بستگی دارد.
