مهاجرت نخبگان دینی، میان مردم و فرهنگ قرآنی فاصله میاندازد
گروه اجتماعی: بحث مهاجرت تنها به نخبگان علمی اختصاص ندارد، بسیاری از نخبگان دینی نیز دست به مهاجرت زده و از استان خود خارج میشوند، مهاجرت طلاب و نخبگان دینی باعث جدایی میان جامعه و فرهنگ قرآنی میشود.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان جنوبی، با مراجعه به تاریخ میتوان دریافت که مسئله جابهجایی و یا مهاجرت مغزها و نخبگان از یک جامعه به جامعه دیگر، کم و بیش در همه ادوار تاریخ بوده است.
شاید سادهترین شکل فرار مغزها را بتوان به این صورت تصور کرد که در هر دوره و در هر سرزمین، وقتی قومی یا حکومتی به اوج اقتدار و پیشرفت و آبادانی میرسید، هنرمندان، نخبگان و متخصصان سایر جوامع را به خود جذب میکرد و این مؤید یک نکته روانشناختی است؛ انسان بر اساس فطرت خود راحتطلب است و هرکجا گذران زندگی او با آرامش و آسایش بیشتری شدنی باشد، آنجا را بهعنوان محل زندگی خود برخواهد گزید.
در تاریخ، همواره انسانها و ارباب فضل، دانش و معرفت، صنایع، هنر و حِرَف هرجا را مناسبتر و امنتر برای زندگی خود میدیدند، بهعنوان محل شغل و در نتیجه سکونت خود انتخاب میکردند. با این تفاوت که این نوع نقل و انتقالات و جابهجاییها با پدیده «فرار مغزها» به اصطلاح امروزی آن، کاملاً تفاوت ماهوی داشت، بهگونهای که آن را بهعنوان «مهاجرت» قلمداد میکردند.
بحث مهاجرت تنها به نخبگان علمی اختصاص ندارد، بهگونهای که گاهی دیده شده بسیاری از نخبگان دینی نیز دست به مهاجرت زده و از استان خود خارج میشوند. خروجی که بدون برگشت به زادگاه است...!!
برخی از علاقهمندان به تحصیل در علوم دینی، شهرهایی چون قم و مشهد را برای تحصیل انتخاب کرده و پس از اتمام دوره تحصیلات نیز به زادگاه خویش برنمیگردنند و در همان شهرها که امکانات بیشتری برای طلاب دارد ماندگار میشوند.
از طرف دیگر بعضی از نخبگان دینی خراسان جنوبی نیز که سطوح بالای حوزه مانند سطح 3 و 4 را گذراندهاند ترک زادگاه کرده و قم یا مشهد را برای زندگی خویش برمیگزینند.
حجتالاسلام علیرضا نخعیپور، مسئول مرکز مشاوره حوزه علمیه خراسان جنوبی در گفتوگو با ایکنا گفت: علت مهاجرت برخی از نخبگان دینی به شهرهایی چون قم و مشهد وجود مؤسساتی در این شهرها است که میتوان علاوه بر تحصیل در آنجا اشتغال نیز داشت.
وی اظهار کرد: به بیان دیگر شخص میتواند کارهای تحقیقاتی و پژوهشی انجام دهد و هم به لحاظ مالی وضعیت بهتری نسبت به شرایط تحصیل و زندگی در استانی مانند خراسان جنوبی و بهویژه مناطق محروم آن داشته باشد.
مسئول مرکز مشاوره حوزه علمیه خراسان جنوبی اظهار کرد: از نگاه دیگر سالهای تحصیل در حوزه علمیه طولانی است و این مدت زیاد سبب میشود طلبه و نخبه دینی نیازمندیهای شهر خود را فراموش کرده و در محیطی مانند قم یا مشهد جذب شود.
طلاب بومی نباید ارتباط با زادگاه خویش را فراموش کنند
نخعیپور ادامه داد: ضرورت دارد که طلاب بومی هر استان که در دیگر استانها تحصیل میکنند ارتباط با زادگاه خویش را قطع نکرده و بزرگان استان نیز ارتباط مستمری با طلاب بومی که در قم و یا مشهد هستند، داشته باشند که خوشبختانه اخیراًً اتفاقات خوبی در این زمینه بهوجود آمده است.
وی افزود: در کنار همه این مسائل باید با فرهنگسازی دقیق نخبگان دینی استان نیز با همت مضاعف شرایط پژوهش و تدریس را در استان فراهم کرده و انتظار نداشته باشند همه امکانات از قبل فراهم باشد.
حجتالاسلام محمدرضا خوشخو، مدیر بنیاد مهدویت خراسان جنوبی نیز در این باب گفت: نخبه فقط کسی نیست که از استعداد طبیعی برخوردار باشد، بلکه کسی که عمر خود را در راه علم صرف کرده و به پختگی رسیده است را نخبه مینامیم.
وی افزود: علت مهاجرت نخبگان دینی استان به شهرهایی مانند قم و یا ماندگاری آنان پس از اتمام تحصیل این است که متأسفانه طلبه در جایگاه واقعی خویش قرار نمیگیرد و از طرفی بازگرداندن طلبه از قم مثل گرفتن ماهی از دریا است.
مدیر بنیاد مهدویت خراسان جنوبی عنوان کرد: راه بازگشت نخبگان دینی این است که اگر نمیتوانیم دریایی از امکانات پژوهشی مانند حوزه علمیه قم داشته باشیم، حداقلهای لازم را برای تحقیقات در اختیار علاقهمندان به طلاب علوم دینی قرار دهیم.
خوشخو گفت: البته روحانیان نیز باید کار و تلاش جدی برای فراهمکردن شرایط توسعه فرهنگی و امکان ادامه تحصیل برای کسانی که تمایل دارند در سطوح بالای حوزه مانند سطح 3 و 4 ادامه تحصیل دهند، را فراهم کنند.
ضرورت ادغام حوزههای علمیه کوچک و اَقماری
وی اظهار کرد: ضرورت دارد حوزههای کوچک و اقماری با ادغام در هم تبدیل به حوزههای بزرگ شوند، زیرا اگر نتوانیم برای طلبههایی که در حوزههای کوچک تحصیل میکنند، اساتید مجرب و قوی انتخاب کنیم به عمرشان ظلم کردهایم.
مدیر بنیاد مهدویت خراسان جنوبی یادآور شد: اگر شرایطی فراهم شود که نخبگان دینی و طلاب بهصورت دورهای به زادگاه خود برای تبلیغ برگردند، بهصورت طبیعی عدهای جذب زادگاه خود شده و در استان به کار تبلیغ و تدریس مشغول خواهند شد.
فاطمهصغری حجیپور، مدیر حوزه علمیه نرجسیه بیرجند نیز در این زمینه گفت: مهاجرت طلاب و نخبگان دینی از استان باعث بیگانهشدن مردم با دستورات دینی و فاصله انداختن میان جامعه و فرهنگ قرآنی میشود.
امکان ادامه تحصیل در سطوح بالای حوزه در خراسان جنوبی فراهم نیست
وی بیان کرد: نبود شرایط امکانات تحصیل در سطوح بالای حوزه در خراسان جنوبی یکی از دلایلی است که طلاب علوم دینی ترک دیار کرده و عازم شهرهای بزرگتری مانند قم و مشهد میشوند، بهگونهای که سطح 3 حوزه برای برادران به تازگی راه افتاده و سطح 4 وجود ندارد.
مدیر حوزه علمیه نرجسیه بیرجند نبود امکانات کافی برای تحقیقات و پژوهش را یکی دیگر از عوامل مهاجرت طلاب از استان دانست و گفت: در شهرهای بزرگ مانند قم علاوه بر امکان ادامه تحصیل، شرایط تدریس نیز فراهم است و اشخاص میتوانند به پژوهشهای خود نیز با فراغ بال بیشتری برسند.
