یاد مرگ؛ باوری که به مفهوم زندگی معنا میبخشد
گروه اجتماعی: واژه مرگ، مانند کلمه زندگی، هستی و پیدایش، مفهوم روشن و عامی دارد که بر کسی پوشیده نیست؛ امّا در آن سوی این مفهوم همگانی و روشن، چیزی قرار دارد که شاید هرگز برای کسی درست و دقیق معلوم نشود.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان جنوبی، هر انسانی، با هر عقیده و مسلکی در طول زندگی خویش به این سؤالات اندیشیده که آیا پس از این دنیا، همه چیز به پایان خواهد رسید؟ اگر اینگونه نیست انسان در آن دنیا چگونه زندگی خواهد کرد؟
برخی از انسانها بهویژه کسانی که معتقد به ادیان الهی هستند، به این مسائل بسیار میاندیشند و کلام الله و اعتقادات دینی نیز در پاسخ به سؤالات ذهنیشان در این زمینه به آنها یاری میرساند. اگر انسان هر چند مدت یک بار به این مسائل بیندیشد در زندگی او ثمراتی خواهد داشت که در این گزارش آنها را بررسی میکنیم.
حجتالاسلام علیرضا حسینی، امام جمعه خوسف در اینباره گفت: لقمان حکیم به فرزندش سفارش کرد که دو چیز را در زندگی فراموش کند که آن دو چیز بدیهایی است که مردم در حقش کردهاند و خوبیهایی که در حق مردم انجام داده است و دو چیز را هیچگاه فراموش نکند و آن دو چیز یاد خدا و مرگ است.
وی افزود: اگر رسول الله(ص) سفارش به شرکت در تشییع جنازه و سر زدن به قبور اموات میکردند، فلسفهاش این بود که افراد یاد مرگ و معاد را از یاد نبرند که خود از عوامل بازدارنده از نواهی پروردگار و محرمات الهی است.
1500 آیه قرآن درباره زندگی پس از دنیا و معاد است
امام جمعه خوسف اظهار کرد: حدود 1500 آیه قرآن درباره معاد و یاد مرگ است و بیشتر در سورههای مکی در اینباره سخن گفته شده است که این موضوع اهمیت جایگاه اعتقاد به معاد در تعالیم دینی را نشان میدهد.
حسینی بیان کرد: هر چند خداوند به انسان کرامت داده و همه چیز در جهان را مُسخر او کرده است ولی همین انسان تحت شرایطی ممکن است احساس بینیازی از پروردگار کند و در نتیجه غرور به او دست بدهد که یاد مرگ مانعی در برابر این رذیله اخلاقی است.
وی با تأکید بر اینکه منظور از یاد مرگ یاد عاقلانه مرگ است، گفت: از امام موسی کاظم(ع) نقل شده است که فرمودند: از ما نیست هر کس دنیا را فدای دینش کند، که این روایت نشان میدهد اسلام هیچگاه دین تک بعدی نبوده بلکه دنیا و آخرت را در کنار هم مطرح کرده است.
یاد مرگ نباید سبب دنیاگریزی شود
امام جمعه خوسف افزود: البته از طرح موضوع یاد مرگ نباید به این نتیجه برسیم که اسلام دین رهبانیت است، بلکه در هر مسئلهای باید اعتدال را رعایت کرد و یاد مرگ نباید سبب دنیاگریزی شود بلکه به عبارتی باید مانعی در برابر دنیاپرستی باشد.
حجتالاسلام مهدی اسدالهی، مدیر حوزه علوم اسلامی دانشگاهیان خراسان جنوبی نیز در اینباره اظهار کرد: یاد مرگ زندگی را هدفمند میکند و انسان را از اندیشههای پوچگرایانه که چون همه چیز را در دنیای فانی میبینند در نهایت به نیستی میرسند، دور میسازد.
وی بیان کرد: تفکر در مرگ انسان را به این اندیشه میرساند که خانه و مأوای اصلی زندگی آخرت است و در نتیجه نباید همه برنامهریزی هایمان بر محور این دنیا باشد.
مدیر حوزه علوم اسلامی دانشگاهیان خراسان جنوبی با اشاره به اینکه یاد مرگ در صورت تعادل به هیچوجه افسردگی نمیآورد، ادامه داد: یاد مرگ انسان را از لذتهای آنی و لحظهای به سمت کسب لذتهای مادی و معنوی ماندگار در این دنیا و سرای آخرت تشویق میکند.
اسدالهی افزود: یاد مرگ، انسان را به یاد خالق هر دو سرا میاندازد و یاد خدا نیز«أَلَا بِذِکْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوب» است و سلامت روح و روان را به همراه دارد.
یاد مرگ، آرامش پس از سختی را تداعی میکند
وی یادآور شد: یاد مرگ برای کسانی که در دنیا با سختی دست به گریبان هستند، آرامش به همراه دارد؛ چرا که به آنها یادآور میشود که این دنیا با همه سختیها و مصائب آن ناپایدار است و در نهایت به جوار معبود سفر خواهیم کرد.
حمیدرضا جعفری، حافظ کل قرآن کریم و مدیر مؤسسه قرآنی بلدالامین بیرجند در این زمینه گفت: اعتقاد به معاد یکی از اصولی است که همه فرق اسلامی و ادیان الهی به آن باور دارند و بر این عقیدهاند که همه چیز در این دنیا خلاصه نمیشود.
وی افزود: قرآن کریم نیز در آیات متعددی بر ضرورت یاد مرگ تأکید میکند و به زیارت قبور رفتن و عیادت از مریضان صعبالعلاجی که دیگر امیدی به ماندن در این دنیا ندارند میتوان در یادآوری معاد و جهان پس از مرگ در انسان تأثیر داشته باشد.
این حافظ کل قرآن اظهار کرد: براساس کلام وحی یکی از عوامل بازدارنده از غرور همین یاد کردن از مرگ و سرای آخرت است و در حقیقت میتواند به اخلاقیتر شدن انسان کمک کند.
بدون باور به معاد، پاداش و جزای واقعی ممکن نیست
جعفری بیان کرد: اگر معادی نبود نه مؤمنان به پاداش واقعی اعمال خود را میدیدند و نه کافران و جنایتکاران به اندازه کردار زشت خود عذاب میشدند، بهعنوان مثال چگونه میتوان کسی که چند انسان را به قتل رسانده است در همین دنیا به اندازه پلیدیاش مجازات کرد.
وی با اشاره به اینکه در یاد مرگ باید معتدل بود، گفت: یاد مرگ شادی و غم در انسان را به اعتدال میرساند و از یأس مفرط و سرمستی بیش از اندازه جلوگیری میکند، چنانچه توصیه نیز همین است که در هر مسئلهای باید حالت بینابین را حفظ کرد.
