کاربردی شدن آیات قرآن؛ گامی مؤثر برای آگاهی بدون افراط و تفریط زیانبار بودن دروغ
گروه اجتماعی: گام اول و اساسی برای کاربردی شدن آیات قرآنی در زمینه ممنوعیت از دروغ، آگاهی دادن بدون افراط و تفریط و بدون هر ناراستی در زمینه آثار زیان بار فردی و اجتماعی این معضل است.
حیدرعلی رستمی، مدرس دانشگاه آزاد اسلامی اراک در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از استان مرکزی، با اشاره به عوامل متعدد دروغ در جامعه، گفت: این عوامل را میتوان به دو دسته درونی و بیرونی تقسیم کرد که شخصیت نامتوازن، روح ناسالم و بیماری دل میتواند از عوامل درونی دروغگویی باشد.
عوامل بیرونی و درونی موفق به وادار ساختن افراد به دروغ میشوند
وی افزود: عواملی مانند خانواده، جامعه، همسالان و زمامداران در این میان از عوامل بیرونی هستند که زمینه را برای رواج دروغ فراهم میکنند و البته روشن است که عوامل بیرونی از طریق همراه ساختن عوامل درونی موفق به وادار ساختن افراد به دروغ میشوند و تمامی این عوامل تحت تأثیر اخلاق ناسالم از قبیل حسادت، غیبت، سوءظن، رقابت ناسالم و ... شخص را به دروغ گفتن وامیدارند.
شکلگیری هنجارهای اخلاقی و ضداخلاقی از دوران کودکی
رستمی افزود: هنجارهای اخلاقی و ناهنجاریهای ضداخلاقی از مقطع کودکی در افراد جامعه شکل میگیرند، اگرچه این هنجارها و ناهنجاریها میتوانند در مقاطع دیگر نیز شخصیت انسان را تحت تأثیر خود قرار دهند، اما مناسبترین و مهیاترین مقطع برای اثرپذیری از آنها مقطع کودکی است؛ لذا در این مقطع است که شخصیت افراد بهراحتی ساخته میشود و تحت تعلیم و تربیت مناسب و یا نامناسب قرار میگیرد.
عدم آگاهی شایسته جامعه از رهنمودهای قرآنی
مدرس دانشگاه آزاد اراک ادامه داد: متأسفانه جامعه اسلامی یا از رهنمودهای قرآنی آگاهی شایسته را ندارد و یا اگر دارد در مقام عمل و رفتار، آنها را بهکار نمیبندد، مهم آن است که افراد جامعه اسلامی، دانستهها و آگاهیهای خود را به عمل تبدیل کنند و مطابق آنچه میدانند عمل نمایند و باید اعتراف کرد که در این مرحله، کمبودها و کاستیهای فراوانی به دلایل مختلف وجود دارد.
رستمی افزود: به هر حال دانشهای رفتاری و اخلاقی همچون سایر دانشها در عرصههای مختلف تا از مرحله دانش خارج نشده و در عمل و رفتار اثرگذار نباشد، نمودهای اخلاقی و رفتاری نخواهد داشت و اخلاق و رفتار شایسته شکل نخواهد گرفت؛ همانگونه که اگر دانش اسلامی در این مورد موجود نباشد و انسان از این لحاظ در جهالت بهسر برد، اخلاق و رفتار مناسب از او بروز و ظهور نخواهد کرد.
وی اظهار کرد: گام اول و اساسی برای کاربردی شدن آیات قرآن در این زمینه، آگاهی دادن بدون افراط و تفریط و بدون هر ناراستی در زمینه آثار زیانبار فردی و اجتماعی دروغ است، علاوه بر اینها انطباق رفتار و اخلاق افراد و گروههای اجتماعی اثرگذار بر این آگاهیها، تأثیر فراوان و غیرقابل انکار بر سایر افراد اثرپذیر جامعه دارد.
تطبیق رفتار و اخلاق مطابق آموزههای قرآنی
رستمی ادامه داد: نگاه توده مردم در همه جوامع انسانی از آغاز تاکنون و در جای جای جهان، به خواص و افراد الگوساز جامعه خویش است؛ لذا اگر این قشر، رفتار و اخلاق مطابق با آموزههای قرآنی داشته باشند بدون تردید عموم مردم نیز به تطبیق اخلاق و رفتار خود با این آموزهها همت خواهند گماشت.
این مدرس دانشگاه در پایان، یادآور شد: پدر و مادر، خواهران و برادران بزرگتر، آموزگار، مدیر و مسئولی که از اخلاق و رفتار مناسب اسلامی برخوردار نیستند، زیرمجموعه، بستگان و وابستگان بدرفتار و کجاخلاق خواهند داشت و نامبردگانی که دارای رفتار و اخلاق شایسته دینی باشند، زیر مجموعهای درسترفتار و بااخلاق خواهند داشت.
