رسیدن به آرامش در وادی «ألا بِذِکْرِ اللهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ»/ دعای سحر، شمع بزم شبزندهداران است
گروه اندیشه: دعای سحرگاهان ماه رحمت و ضیافت الهى، زینتبخش محفل دلسوختگان و شمع بزم مناجاتیان شبزندهدار است که سکوی پرواز روح برای دریافت حقایق نورانی و رسیدن به آرامش در وادی «ألا بِذِکْرِ اللهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ» میشود.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان جنوبی، هر سال با حلول ماه مبارک رمضان، هنگام سحر، شیعیان دعایی را زمزمه میکنند که بسیار عجیب و شگفتانگیز است، بین بیشتر مردم این امر به یک عادت و آداب و رسوم سنتی و رایج تبدیل و تکرار این دعا نیز بدون توجه به معنا و محتوای آن به یک عادت ساده و معمولی تبدیل شده است. این امر ممکن است در بسیاری از ادعیه دیگر هم رخ دهد.
اما به نظر میرسد درباره دعای سحر این اتفاق به شکلی عجیبتر رخ داده باشد، چنانچه سالهاست که سحرهای ماه رمضان ما، با نوای ملکوتی دعای سحر عجین است اما آیا تاکنون به عبارات و معانی این دعا توجه کردهایم؟ آیا برایمان سؤال نشده که در این دعا از خدا چه میخواهیم؟
البته کسانی که کمتر توجهی به ترجمه ساده این دعا کرده باشند به راحتی درمییابند در دعا یک بند با آهنگی موزون و مشخص و حتی با همان عبارات تکرار میشود و تنها در میان این بند کلمه یا کلماتی تعویض میشود: «اللهم انی اسئلک من جمالک» یا «... من کمالک... من جلالک... من آیاتک...» و... سپس در ادامه همین بند توضیحی کوتاه آورده میشود که این جمال یا کمال در مورد خدا چه ویژگیهایی دارد و در پایان، فرد نیایشکننده خواسته خود را با یک سوگند مورد تأکید قرار میدهد.
حجتالاسلام محمد سنجری، مسئول امور روحانیان زندانها و اقدامات تأمینی خراسان جنوبی در گفتوگو با خبرنگار ایکنا با تأکید بر اینکه شبزندهداری زمینه بهرهمندی انسان از الهامات الهی را فراهم میآورد و مایه زدودن اشتغالات دنیایی از دل و ازدیاد صفای قلب انسان میشود، بیان کرد: سحر به معنی رازآلودگی بوده و بهترین زمان راز و نیاز است.
وی درباره جایگاه شبزندهداری در آیات و روایات اسلامی اظهار کرد: شب زندهداری در مسائل عبادی حرف اول را میزند؛ خداوند به پیامبر خویش در سوره اسرا آیه 79 فرمود: «وَمِنَ اللَّیْلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ نَافِلَةً لَّکَ عَسَى أَن یَبْعَثَکَ رَبُّکَ مَقَامًا مَّحْمُودًا؛ پارهای از شب را به نماز خواندن زنده بدار، این نافله خاص تو باشد، که پروردگارت، تو را به مقامی پسندیده برساند».
مسئول اقدامات تأمینی خراسان جنوبی سحرگاهان را بهترین زمان برای راز و نیاز دانست و افزود: پیامبر(ص) فرمودند: شریفترین امت من کسانی هستند که حامل قرآن هستند و با شب مأنوس هستند.
ارزش و اهمیت دعای سحر از منظر امام باقر(ع)
سنجری با بیان اینکه دعاى سحر سبک و سیاق ویژهاى دارد که ممکن است براى خواننده عجیب و نامأنوس باشد، افزود: امام باقر(ع) در عظمت و ارزش این دعا مىفرماید: اگر مردم به اهمیت و بزرگى خواستههایى که در این دعا آمده و سرعت اجابت آنها در حق خوانندهاش، پى مىبردند، براى دست یافتن آن با شمشیر با یکدیگر مىجنگیدند.
وی اظهار کرد: دعاى سحر چشمه معرفتى است که از قلب سرشار، علم و محبت بىکران امام باقر(ع) جوشید و بر زبان حقگوى او جارى گشته است و بهوسیله امام رضا(ع) نقل شده است.
دعای سحر؛ سرشار از علوم و حقایق پنهان
مسئول اقدامات تأمینی خراسان جنوبی با اشاره به اینکه این دعا در سحرگاهان ماه رحمت و ضیافت الهى، زینتبخش محفل دلسوختگان و شمع بزم مناجاتیان شبزندهدار است، اظهار کرد: در هنگام خواندن خداوند با این دعا، جدیت و کوشش کنید چون این دعا از علوم و حقایق پنهان و سر به مهر است.
سنجری تأکید کرد: انسان با زمزمه این دعاى ربانى و تضرع و التجا به ذات اقدس پروردگار فراهم شدن زمینه تجلى و ظهور اسماى حسنى و صفات اولیاى الهى را در وجود خود درخواست مىکند تا این قابلیت و شایستگى را بیابد که آینهدار کمالات حق و مظهر صفات پروردگارش شود.
حجتالاسلام سیدمحمد سوفاری، کارشناس مذهبی با اشاره به اینکه دعا، خواستن و بارها تکرار کردن نیازها در نزد خالق حکیم است، گفت: دعا وسیلهای برای رسیدن انسان به سعادت است چنانچه برخی دعاها ظرف زمانی خاصی دارند اما این بدان معنا نیست که در زمانهای دیگر در رحمت خداوند بسته است و آن دعا اثری ندارد.
وی با بیان اینکه سحر از لحظات پر معنویت ایام رمضان است که ادعیه و اعمال مخصوص دارد، بیان کرد: دعای سحر در 23 بند با عبارت «اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُکَ» شروع میشود و از خداوند به زیبایی، جمال، جلال، عظمت، نور، رحمت، سخنان، کمال، اسماء، عزت، مشیت، قدرت، علم، قول، خواسته ها، مراتب شرف، سلطنت، فرمانروایی، مقام بلند، احسان قدیم، آیات و شأن و جبروت درخواست میکند.
دعای سحر؛ بهترین آموزههای توحیدی
وی با تأکید بر اینکه دعای سحر از بهترین آموزههای توحیدی و توجه به اسمای الهی، مظاهر و مراتب وحدانیت اسماء و صفات الهی است، متذکر شد: این دعاى نورانى در بردارنده درخواستها و تقاضاهاى بزرگ و ارزشمندى است که اوصاف جلال و جمال الهى در آن درخواست شده است.
این کارشناس مذهبی تأکید کرد: تا زمانیکه انسان به کمال بندگى و اوج دلدادگى و شیفتگى نسبت به حضرت محبوب نرسد و حجابهاى غفلت، گناه و خودبینى از مقابل دیدگان بصیرتش کنار نرود نمىتواند به حقیقت و سر خواستههاى ولى اعظم خداوند در این دعاى آکنده از رموز بندگى و توحید و معرفت برسد.
دعای سحر؛ آموزش خداشناسی
سوفاری با بیان اینکه دعای سحر هم مانند برخی دیگر از دعاهای وارد شده در ماه رمضان سراسر نامها و اوصاف خداست، تأکید کرد: مهمترین هدف این دعا قرار گرفتن انسان در مسیرى است که اسما و صفات پاک خداوند در او تبلور یابد و وجودش جلوهگاه این اوصاف برجسته و ممتاز شود.
حجتالاسلام سیدحسین موسوی، کارشناس دینی با اشاره به اینکه نیایش یا دعا شکلی از رفتار دینی است، گفت: فرد نیایشگر در دعاهای خود معمولاً خواستهای را از مخاطب نیایش خود طلب میکند یا از مخاطب دعا، سپاسگزاری میکند.
وی به انواع دعاها اشاره کرد و افزود: از انواع دعاها میتوان دعاهای درخواستی، التماسی، سپاسگزارانه، اعترافی، توبه گرانه، پرستشی و همدمخواهانه اشاره کرد.
کارشناس دینی بیان اینکه آثار و فواید دعاهاى خاندان عصمت و طهارت(ع) به حدى گسترده و بىکران است که هیچکس از آنها بىبهره نمىماند، گفت: دعا، انسان را در جاذبه سببساز حقیقی که هم اسباب مادی و هم اسباب معنوی در ید قدرت اوست، قرار میدهد و سکوی پرواز روح برای دریافت حقایق نورانی و رسیدن به آرامش در وادی «ألا بِذِکْرِ اللهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ» میشود.
رمضان و نقش آن در عبادت خالصانه
موسوی به اهمیت در ماه مبارک و استجابت آن از جانب خدا اشاره و یادآور شد: در ماه مبارک رمضان دعا نقش مهمی در عبادت خالصانه به درگاه حضرت احدیت دارد چنانچه بسیاری از افراد حاجات خود را در این ماه با تضرع تمام از خداوند مهربان طلب میکنند و امید به برآورده شدن حاجات در ماه مبارک رمضان دارند.
وی دعا کردن را بهترین وسیله برای وسیله آرامش انسان ذکر کرد و افزود: دعا و تضرع به درگاه خداوند باعث کاهش اضطراب میشود چنانچه انسان در حالت دعا به آرامشی میرسد که همواره در پی آن بوده است.
این کارشناس دینی همچنین به دعای سحر اشاره کرد و یادآور شد: در دعای سحر درخواست از جامعترین اسمای الهی یعنی الله آغازمیشود و به همان اسم جامع یعنی الله ختم میشود.
موسوی درباره سبک و شیوه خاص دعاى سحر اظهار کرد: سالک راه خدا و دوستدار کمال و سعادت، پس از گذشتن از عوالم حس و خیال و عقل و پشت سر نهادن سراى فریب، به وادى آخرت گام مىنهد و به عالم اسما و صفات الهى وارد مىشود.
