نمادگرایی افراطی آسیب جدی حوزه مهدویت است
گروه اندیشه: با بررسی آسیبهای موجود در مهدویت، مشخص میشود که در حال حاضر با نمادگرایی افراطی در این حوزه مواجه هستیم؛ به این معنا که غلبه جنبه نماد بر جنبه واقعیت بیشتر است و این یک آسیب جدی در حوزه آموزههای مهدوی است.
حجتالاسلام والمسلمین امیرمحسن عرفان، پژوهشگر مرکز تخصصی مهدویت قم در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از زنجان، اظهار کرد: رویکرد آسیبشناسانه به آموزههای مهدویت، از ضرورتهای نگاه عالمانه به این حوزه است و طبیعی است که خروج از روزمرگی و برنامههای غیر منسجم فرهنگی و تلاش جهت ترسیم هدفمند حال و آینده در حوزه مهدویت از مهمترین کارکردهای رویکرد آسیبشناسانه به آموزههای مهدوی است.
وی افزود: حفظ و صیانت از اندیشه مهدویت در عرصههای مختلف ملی، منطقهای و حتی جهانی از مهمترین کارکردهای این رویکرد است.
حجتالاسلام عرفان عنوان کرد: با بررسی و استقرای آسیبهای موجود در رویکرد مهدویت، مشخص میشود که درحال حاضر با نمادگرایی افراطی و نمادسازی ناموجه در این حوزه مواجه هستیم؛ به این معنا که غلبه جنبه نماد بر جنبه حقیقت و واقعیت بیشتر است و این یک آسیب جدی در حوزه آموزههای مهدوی است.
نمادسازی؛ ابزار اثرگزاری در تبلیغات دینی رسانه
این پژوهشگر مرکز تخصصی مهدویت قم تأکید کرد: «اولویت دال بر مدلول» یک آسیب بزرگ در این زمینه است که مهمترین عامل پیدایش آسیب نمادگرایی در حوزه آموزههای مهدوی، یک سونگری و کهنهگرایی است و طبیعی است که نمادسازی، مکانیزمی است که رسانههای ما از طریق آن بر تبلیغات دینی اثر میگذارند.
وی ادامه داد: اگر نمادها را منبع وحدت و هویت فرهنگی و عاملی برای معنا بخشیدن به زندگی دینی تلقی کنیم، باید بدانیم که مفهوم نمادگرایی لزوماً به نمادهای کهن دینی منحصر نمیشود و به نمادهای جدید نیز قابل تعمیم خواهد بود.
حجتالاسلام عرفان عنوان کرد: در سالهای اخیر در رسانهها با نمادسازی موجه در عرصه دین مواجه نبودهایم و برای رفع آن دو راهکار اصلی به ذهن میآید که اولین آن شامل کوشش در جهت نمادسازی منطبق بر باورها و ارزشهای دینی از طریق معرفی نمادهای واقعی و تحققیافته دین است.
وی افزود: راهکار دوم، اتخاذ سیاستهایی در جهت حذف رویکرد نمادسازی ناموجه در رسانهها است که باید مورد توجه قرار گیرد. البته باید توجه داشت رسانهها با برنامهریزی کارآمد در عرصه تبلیغ دین، با هویت بخشی به افراد جامعه این مشکل را کاهش خواهند داد.
نمادگرایی افراطی، معنا و حقیقت را پنهان میکند
این کارشناس مسائل مهدوی با ارائه مثالی درباره نمادگرایی، بیان کرد: گنبد و گلدسته جمکران نماد هستند و صاحب مسجد امام عصر(عج) است که باید در وجود ایشان حل شد و یا بهعنوان مثال جشنهای نیمه شعبان از جمله نمادهای مهدویت هستند اما اگر فقط به جنبه نماد بودن آن پرداخته شود، آسیبزا خواهد بود و دال، بر مدلول اولویت پیدا میکند.
حجتالاسلام عرفان در پایان با بیان اینکه توجه افراطی یا محض به نماد آسیبزاست، گفت: در این صورت معنا و حقیقت، پنهان یا کمرنگ شده و بازار عناصر رونق میگیرد و اگر مجالس مهدوی، زندگی منتظران را زندگی مهدوی نکند به معنای محو شدن در نماد است. در صورتی که زندگی منتظر واقعی یک زندگی بر مبنای اصول زندگی مهدی است.
