ارتقا سواد رسانهای در استفاده درست از فضای مجازی/برخورد فیزیکی نتیجهبخش نیست
گروه فضای مجازی:اگر به برخوردهای فیزیکی و محدودیت آفرینیها بهعنوان حربه اصلی در اصلاح و تربیت جامعه نگریسته شود، نتیجهبخش نخواهد بود لذا به کار بستن این روشها نه تنها جوانان را از فحشا و منکر باز نمیدارد بلکه بر حساسیتها میافزاید.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان جنوبی، بیشک رسانههای گروهی همانند دیگر اختراعهای بشری برای بهرهبرداری مطلوب انسان ساخته شده است. در این میان نیازهای گوناگون و روزافزون انسان، وی را بر آن داشته تا روز به روز بر کمیت و کیفیت رسانهها بیافزاید.
رسانههای گروهی همانند: کتاب، مجله، رادیو، تلویزیون، ماهواره، اینترنت، میتواند دو کاربرد داشته باشد؛ ممکن است تیغی در دست پزشکی متعهد و دلسوز یا خنجری در کف انسانی قاتل و خونآشام باشد، برنامههای گوناگون رسانههای گروهی صرفنظر از کارکردهای پژوهشی برای افزایش اطلاعات عمومی و کارا، به گذرگاهی برای تبلیغ نابهنجاری تبدیل شده تا جایی که از آن عنوان به بحران جهانی یاد میشود.
جوانان و نوجوانان با حضور در فضای مجازی و مواجهه با جریان عظیم اطلاعات، آماده پذیرش مطالبی میشوند که اغلب از آمادگی لازم برای پذیرش و تحلیل آنها برخوردار نیستند و مهمتر از همه اینکه والدین نیز در همراهی و مشورت با آنها ناتوان باشند.
این امر باعث میشود تا فرزند در مسیر پرشتاب زندگی دیجیتالی شده احساس تنهایی نموده و خود را بسیار دورتر از والدین احساس کند بهویژه آنکه اکنون فضای مجازی به او امکان تجربه نوع جدیدی از زیستن و اندیشیدن را در فضاهای خود ساخته اعطا نموده. به این ترتیب استفاده نادرست از فضای مجازی زمینههای گسست فرهنگی بیننسلی را فراهم آورد و این مسئله در آینده بر کنترل خانواده روی رفتار جوان و نوجوان اثر بسیار سوئی خواهد داشت.
حجتالاسلام دادخدا خدائی، کارشناس مذهبی در گفتوگو با خبرنگار ایکنا گفت: جوانان و نوجوانان باید به گونهای تربیت شوند که آگاهانه و با اختیار کامل از آلودگی و گناه بپرهیزند.
وی با اشاره به اینکه مهمترین وظیفه والدین تربیت فرزندان برای سواد رسانهای و تقوای فضای مجازی است، بیان کرد: درحالی که ما معتقدیم مهمترین وظیفه پدر و مادر تربیت فرزندان است ولی امروزه اکثر والدین به فکر آسایش فرزندان خود هستند و کمتر سهمی را برای فعالیتهای فرهنگی فرزندان خود اختصاص میدهند.
نقش خانواده و دولت در فضای مجازی
وی بر نقش خانواده و دولت به عنوان نهاد آموزشی در این زمینه تأکید کرد و گفت: نظام تربیتی در موضوع خویشتنداری مجازی سکوت کرده و هنگامی که یک کاربر با یک سایت غیراخلاقی روبرو میشود این خویشتنداری کاربر است که میتواند از آن سایت بازدید کند و یا آن را ببندد.
این کارشناس مذهبی بیان کرد: اگر به برخوردهای فیزیکی و محدودیت آفرینیها بهعنوان حربه اصلی در اصلاح و تربیت جامعه نگریسته شود نتیجهبخش نخواهد بود لذا به کار بستن این روشها نه تنها جوانان را از فحشا و منکر باز نمیدارد بلکه بر حساسیتها میافزاید.
خدائی با اشاره به روایتی از پیامبراکرم(ص) گفت: والدین باید با زبان کودکان و نوجوانان در این زمینه به ایفای نقش بپردازند لذا نظارت آنان در این زمینه به صورت غیرمستقیم باشد و فرزندان باید آنان را به عنوان مشاور و همکار خود بدانند.
وی متذکر شد: والدین علاوه بر نقش مشاوره میتوانند با نصب نرمافزارهای کنترل بر روی رایانههای فرزندان خود، فعالیت آنان را رصد کرده و ضمن آسیبشناسی فعالیتهای اینترنتی تدابیر لازم را بیاندیشند.
این کارشناس مذهبی یکی از ویژگیهای اینترنت را جهانیبودن آن دانست و افزود: با توجه به تفاوت هنجارها از جامعهای نسبت به جامعه دیگر امکانات الکترونیکی از جمله فضای مجازی تبادل و تأثر فرهنگی را رونق میدهد.
آسیبهای فضای مجازی
خدائی عنوان کرد: در فضای مجازی بهویژه در چترومها کاربران عمدتاً خویش را با نام غیرواقعی معرفی میکنند که این خود یک آسیب جدی است که باید جلوی شبکههایی که با هدف خاص هستند گرفت و برنامههای متنوع دیگر جایگزین آن شود.
وی هرزهنگاری و ترویج مطالب مستهجن، تزلزل در روابط زناشویی را از دیگر آسیبهای شبکههای اجتماعی دانست و افزود: از آثار هرزه نگاری اعتیاد جنسی استکه در جوامعی که اینترنت ارزان در اختیار افراد قرار دارد شیوع بسیاری دارد.
سیده فاطمه سیادت، کارشناس علوم تربیتی با بیان اینکه امروزه حریم خصوصی اشخاص در معرض خطراتی است، افزود: باید مواظب بود که توسعه فناوری حریم خصوصی افراد را به آتش نکشد.
کارشناس علوم تربیتی به استفده نادرست از فضای مجازی در تخریب فرهنگ ایرانی ـ اسلامی اشاره کرد و گفت: اگر دشمن بتواند در مؤلفههای بینشی و اعتقادی رخنه کند در رفتارهای مردم تأثیرگذار خواهد بود و یکی از این موارد تأثیرگذار در فناوریهای ارتباطی مانند وبلاگهای منفی و شبکههای اجتماعی است.
لزوم نظارت هوشمندانه خانوادهها در استفاده از فضای مجازی و رسانههای نوین
سیادت ادامه داد: باید بپذیریم که فضای مجازی و رسانههای نوین عضو جدید خانوادههای ما هستند و بخش جدی از زندگی محسوب میشوند نظارت بر این عضو جدید باید به شیوه هوشمندانه صورت گیرد چرا که نظارت مستقیم موجب پنهانکاری میشود.
سیادت سواد رسانهای و تقوا را دو مؤلفهای که والدین در قبال فرزندان خود دارند دانست و افزود: والدین نباید خط قرمزها را مشخص و کنار بکشند بلکه باید با فرزندان خود وارد فضای مجازی شوند و در کنار هم از این فضا استفاده کنند.
وی یکی از آسیبهای اینترنت را اعتیاد به آن دانست و بیان کرد: اعتیاد به اینترنت مشکلات جدی تحصیلی و خانوادگی برای مخاطبان به وجود آورده به گونهای که استفاده کنندگان نمیتوانند به مدت یک ماه دوری از اینترنت را تحمل کنند.
این کارشناس علوم تربیتی بر لزوم هوشیاری جوانان و خانوادهها نسبت به تهدیدات فضای سایبری تأکید کرد و یادآور شد: غالب مدیران سایتها و گردانندگان فضای مجازی از کشورهای غربی هستند به تبع آن نوع سیاستگذاری در این فضا صورت میگیرد و به همین دلیل در بسیار از موارد این سیاستها با مبانی دینی و اهداف کشورمان همخوانی نداشته و در برخی مواقع حتی در تقابل و تضاد نیز است.
سیادت با بیان اینکه از زمان نخستین سال ورود فضای مجازی به کشور تاکنون این شبکهها شاهد تنوع بسیاری بودهاند و همچنین مخاطبان متعدد در گروه سنی متفاوت از این تکنولوژی استفاده میکنند، ادامه داد: یکی از گروههایی که معمولاً علاقهمند به استفاده نرمافزارهای جدید تلفن همراه هستند.
مبلغان سایبری؛ مدافعان حریم دین و ولایت
وی با بیان اینکه جذابیتها، قابلیتها و ویژگیهای خاص فضای مجازی آن را به محیطی برای تعاملات اجتماعی مبدل کرده، افزود: دشمن تهاجم همهجانبه و بیرحمانهای را در ابعاد مختلف اخلاقی، فرهنگی و عقیدتی آغاز کرده است و مبلغان سایبری به عنوان مدافعان حریم دین و ولایت عهدهدار پیامرسانی دینی هستند.
فاطمه مرکی، یک مشاور خانواده در خراسان جنوبی با بیان اینکه هر جامعه صاحب ارزشهایی است که ناشی از فرهنگ آن است، گفت: برخی ارزشهای مترقی در جوامع اسلامی در اثر تأثیر از فرهنگ غرب در حال کمرنگ شدن است.
وی راهکارهای مقابله با تهاجم فرهنگی را یکی از مهمترین موضوعات فرهنگی کشور ذکر کرد و افزود: رسالت اصلی مسئولان فرهنگی ایمنسازی افراد به ویژه جوانان و نوجوانان در برابر هجوم بیگانگان و افزایش قدرت مقاومت آنان نه محدودیتآفرینی و برخوردهای فیزیکی است.
این مشاور خانواده اظهار کرد: مبارزه با ناهنجاریهای اجتماعی و بهرهگیریهای نامشروع از ماهواره و اینترنت به تدوین و تصویب قوانین متقن و استوار نیاز دارد چنانچه این خلأ قانونی برطرف نشود و فعالیت نیروهای مبارزه با منکر و فحشا با پشتوانه محکم قانونی همراه نشود توفیق به دست نخواهد آمد.
مرکی نظارت مشارکتی را از بهترین روشهای آموزش کودکان دانست و عنوان کرد: شکاف نسلی شدید به دلیل رشد تکنولوژی، کاهش نقش خانواده به عنوان مرجع، از بین رفتن حریم بین فرزندان و والدین و ایستادن در برابر یکی از والدین یا هر دو همچنین کاهش ارتباط والدین با فرزندان از جمله این تغییرات و مهمترین تهدیدات فضای مجازی بر خانواده هاست.
عوامل متزلزل شدن حریمهای دینی در روابط خانوادگی
وی با تأکید بر اینکه گسترش فضای مجازی در حوزه رابطه فرزندان و والدین تغییرات اساسی به وجود آورده، یادآور شد: افزایش تنوعطلبی جنسی مردان، افزایش روابط دختر و پسر در زمان نامزدی بدون عقد، ناتوانی والدین برای آموزش به فرزندان، تغییر الگوی همسرگزینی، نداشتن مهارتهای لازم برای ازدواج، بالا رفتن سن ازدواج، ناپایداری ازدواجها و غیره که توسط تکنولوژی وارد خانوادهها شده از عواملی است که حریمهای دینی در روابط خانوادگی را متزلزل ساخته است.
این مشاور خانواده در خراسان جنوبی بیان کرد: اگر قرار باشد هرچند یک بار به دلیل شدت یافتن فساد و گناه در جامعه هشداری بدهیم و در مواردی محدودیت ایجاد کنیم سپس دست از فعالیت بکشیم و تماشاگر شکلگیری دوباره نابهنجاریای جدیدی باشیم، هیچگاه نتیجهای به دست نخواهد آمد.
