رابطه نزدیک حکومت با مردم از دیدگاه اسلام یک اصل مورد تأکید است

نوروز سبزی، رئیس دفتر حوزه‌های علمیه خواهران استان ایلام در گفت‌وگو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از ایلام، با اشاره به نامه امام علی(ع) خطاب به مالک اشتر که درباره اهمیت افکار عمومی می‌فرماید، تکیه گاه دین، اجتماع مسلمین و نیروی ذخیره برای دشمنان تنها توده مردم (افکار عمومی) هستند، پس گوش تو به سوی افکار عمومی و گرایش تو به جانب آنها باشد، گفت: با توجه به این فرمایش امام علی(ع) در فرهنگ اسلامی که شامل نکات ارزنده در مبحث روابط عمومی است، متولیان امر به‌ویژه در دستگاه‌های فرهنگی باید به تدوین و تألیف این موضوع اهتمام جدی ورزند.
وی با بیان اینکه از دیدگاه اسلام، رابطه نزدیک حکومت با مردم و رضایت مردم و همراهی افکار عمومی با نظام، یک اصل مورد تأکید است، بیان کرد: امیرالمؤمنین(ع) در نامه خود به مالک اشتر، نشانه صلاحیت حاکمان را افکار عمومی و راه شناخت شایستگی مسئولان را نظرات جامعه و مردم می‌داند، ایشان در همین نامه به مالک گوشزد می‌کند که بین حاکمیت فعلی و حکومت و حاکمان قبلی همواره از طریق بررسی اعمال، رفتار و آثار، مقایسه‌ای مستمر در افکار عمومی وجود دارد.
رئیس دفتر حوزه‌های علمیه خواهران ایلام در ادامه افزود: در نگاه بعضی از مخالفان شیعه و احیاناً موافقان، این اظهار نظر به چشم می‌خورد که علی(ع) با همه فضایل و کمالات آگاهی به علم سیاست و ریزه‌کاری‌های کشورداری را نداشت و مشکلات دوران نزدیک به پنج سال حکومت ایشان از نپختگی و عدم سیاستمداری ایشان ناشی شد؛ باید گفت، این گونه قضاوت‌ها معلول عدم شناخت کافی از اسلام، مکتب، برداشت غلط از دین، اصول دینداری و دنیاداری است.
سبزی با اشاره به این نکته که امام علی(ع) برای اجرای اسلام و احیای مکتب و احترام به اصول اسلامی و انسانی زندگی و حکومت می‌کرد، اظهار کرد: دشمنان آن حضرت به خاطر ارضای حس برتری‌جویی و ریاست‌خواهی و تمایلات شهوانی با ایشان مخالفت می‌کردند، آنها حیله‌های معاویه و عمروعاص و طلحه و زبیر را هر چند با زیرپا گذاشتن اصول و حدود و حقوق انسانی باشد به حساب سیاستمداری می‌گذارند و قاطعیت امام علی(ع) در عزل چند والی ناصالح و قطع مستمری زورمندان و سران عشایر از بیت المال و عدم خشونت و پرهیز از قصاص قبل از جنایت نسبت به سیه‌دلان و مخالفان در معرض جرم را به حساب ندانم‌کاری و خامی و بی‌سیاستی می‌دانستند.
اسلام، سیاست را از دیانت جدا نمی‌داند
وی با اشاره به روایتی از امام(ع) مبنی بر اینکه، «به خدا قسم معاویه از من زیرک‌تر و سیاستمدارتر نیست، ولی او حیله‌باز و فاجر است و اگر از حیله‌گری و مکاری نفرت نداشتم از زیرک‌ترین مردم بودم ولی هر مکر و غدری همراه با فسق و فجور است و فسق و فجور هم کفر را همراه خود دارد و هر خائن و مکاری روز قیامت همراه خود پرچم و نشانی دارد که با آن شناخته می‌شود، قسم به خدا که مکارها نمی‌توانند مرا غافلگیر کنند و فریب بدهند و قدرتمندان نمی‌توانند مرا تحت فشار و در حال ضعف قرار دهند»، گفت: در زمان علی‌(ع) هم، کوردلانی بودند که امام را متهم به بی‌سیاستی می‌کردند و معاویه را به عنوان سیاستمدار می‌ستودند، ایشان پایبندی به اصول دین را مانع از روی آوردن به حیله‌گری و سیاست‌بازی به معنای معروف و متداول روز می‌داند، حیله‌گری و غداری و فریب‌کاری را گناه و فسق و آن را ملازم با کفر و مایه رسوایی در قیامت می‌شناسد.
این مدرس دانشگاه در ادامه افزود: اسلام، سیاست را از دیانت جدا نمی‌داند و رهبری اسلامی شامل رهبری سیاسی نیز هست و یک فرد مسلمان نسبت به امور سیاسی کشور هم مثل سایر امور زندگی اقتصادی و فرهنگی و نظامی و... حقوق و تکالیفی دارد.
سبزی با بیان اینکه امام علی(ع) با حکمت و فلسفه خود از مالک اشتر می‌خواهد که با مردم رابطه برقرار کند و از آنها فاصله نگیرد، بیان کرد: احتجاب حاکم از مردم باعث گمراهی و بی‌اطلاعی او از حقایق جامعه و ایجاد شک و تردید و بی‌اعتمادی در جامعه می‌شود و امروز در جوامع استبدادی و دموکراتیک این مطلب تجربه شده، هر جا که حکام با مردم در ارتباط هستند، حکومت‌ها و جو جوامع سالم‌تر و قوی‌ترند و هر جا این رابطه ضعیف است حرکت جامعه ضعیف و روابط مردم و حکام سرد و تیره است.
رئیس دفتر حوزه‌های علمیه خواهران ایلام با بیان اینکه افکار عمومی، عامل نیرومندی در صحنه سیاست و اجتماع است، اظهار کرد: استفاده از افکار عمومی می‌تواند مؤسسات یا سازمان‌ها را در دستیابی به اهدافشان یاری رساند، ما باید به این عامل نیرومند، نه به چشم یک وسیله، بلکه به خاطر احساس مسئولیت نسبت به جامعه و منافع همگان و ایجاد جو سالم برای گسترش عدالت و بستن راه ستمگری توجه داشته باشیم.
تاج‌الدین صالحیان، رئیس مرکز علمی کاربردی جهاد دانشگاهی استان ایلام نیز در گفت‌وگو با خبرنگار ایکنا، با اشاره به ضرورت اهمیت دادن به افکار عمومی در جامعه، اظهار کرد: به طور کلی ارتباط بسیار نزدیک حکومت با قاطبه مردم  و همراهی افکار عمومی با حکومت در اسلام از جایگاه بسیار ممتازی برخوردار است.
وی با اشاره به نگاه امیرالمؤمنین(ع) به این موضوع، گفت: امام علی(ع) در نامه معروف خود به مالک اشتر، جلب افکار عمومی را وسیله‌ای برای تحکیم موقعیت حکومت و حسن جریان امور معرفی کرده است و شفافیت و پاسخگویی را برای اقناع توده مردم بسیار مفید و مؤثر می‌داند.

بی‌توجهی به افکار عمومی نتایج جبران ناپذیری دارد
این مدرس دانشگاه با اشاره به اینکه امام علی(ع) در نامه 53 نهج‌البلاغه خطاب به مالک می‌فرمایند، «... وَ اِنْ ظَنَّتِ الرَّعِیَّةُ بِکَ حَیْفاً فَاَصْحِرْ لَهُمْ بِعُذْرِکَ، وَاعْدِلْ عَنْکَ ظُنُونَهُمْ بِاِصْحارِکَ، فَاِنَّ فى ذلِکَ رِیاضَةً مِنْکَ لِنَفْسِکَ، وَ رِفْقاً بِرَعِیَّتِکَ، وَ اِعْذاراً تَبْلُغُ بِهِ حاجَتَکَ مِنْ تَقْویمِهِمْ عَلَى الْحَقِّ؛ اگر قاطبه مردم در مورد کارهای تو سوءظن پیدا کردند و خلاف عدالتی تصور نمودند ضروری است حقیقت را آفتابی نمایی و دلیل حقانیت خود را بیان داری تا سوءظن برطرف شود، این روش تمرین خوبی برای عدالت نو و کمک به توده مردم برای کشف حقیقت است و از این راه بهتر می‌توانی مردم را در راه درست نگهداری و به خواست خود برسی»، اظهار کرد: حتی امیرالمؤمنین(ع) مسئله خواست و رضایت مردم را به عنوان یک اصل مهم در کنار حق و عدل قرار داده، البته خواستی که مخالف و مغایر احکام شرع و اسلام نباشد و این دال بر اهمیت این دو مقوله در کنار هم است.
صالحیان با اشاره به کلام امام علی(ع) مبنی بر اینکه، «و لیکن احب الأُمور إلیک أوسطها فی الحق و أعّمها فی العدل و أجمعها لرضی الرعیّة؛ باید بهترین امور در نزد تو، متوسط‌ترین در حق و فراگیرترین در عدالت و جامع‌ترین از نظر رضایت مردم باشد»، اظهار کرد: این سخن امیرالمؤمنین(ع)  بیانگر توجه ایشان به اکثریت مردم و اهمیت دادن به قاطبه آحاد جامعه به عنوان مهمترین رکن هر حکومتی است، به این معنا که هر کاری حاکمان انجام می‌دهند بایستی نفع آن به بیشترین مردم جامعه برسد.
این دانشجوی دکترای روابط بین‌الملل در پایان تأکید کرد: در این بین طبعاً افکار عمومی جایگاه ویژه‌ای دارد و حاکمان نمی‌توانند به افکار عمومی و نوع تلقی مردم از کارهای حاکمان بی‌توجه باشند، به عبارت دیگر، اقناع نشدن آحاد مردم و بی‌توجهی به افکار عمومی می‌تواند نتایج جبران ناپذیری برای حاکمان به دنبال داشته باشد.