بررسی بایدها و نبایدهای حوزهای که جامعه را به تمدن ایرانی ـ اسلامی میرساند
گروه اندیشه: حوزههای علمیه به علت سابقه علمی خود میتواند روند رو به پیشرفت کشور را تسهیل کرده و با همکاری سایر نهادها و مراکز علمی؛ تمدنی بر پایه فرهنگ ایرانی ـ اسلامی بنا کند، اما بهراستی شاخصههای حوزهای که میتواند ما را به این هدف برساند چیست؟.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان جنوبی، بیشک یکی از مهمترین مراکز علمی کشور که میتواند در ابعاد مختلف زندگی فردی ـ اجتماعی مردم تأثیر بگذارد حوزههای علمیه است. حوزه به علت سابقه علمی خود میتواند روند رو به پیشرفت کشور را تسهیل کند و با همکاری سایر نهادها و مراکز علمی؛ تمدنی بر پایه فرهنگ ایرانی ـ اسلامی بنا کند. اما بهراستی شاخصههای حوزهای که میتواند ما را به این هدف برساند چیست؟ چه اصلاحاتی در سیستم آموزشی حوزه باید صورت گیرد که حوزه پویاتر از قبل فعالیت کند؟.
حجتالاسلام مهدی اسدالهی، مدیر حوزه علوم اسلامی دانشگاهیان خراسان جنوبی در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا)، گفت: مقام معظم رهبری در چند سال گذشته طی سفری که به قم داشتند در دیدار با مسئولان حوزه تأکید بسیاری راجع به متون حوزه و بهروز کردن آن کردند.
میراث گذشتگان حوزه علمیه باید حفظ شود
وی با اشاره به اینکه باید میراث گذشتگان حوزه را حفظ کرد و از به روزکردن منابع و دروس حوزه غفلت نکرد، گفت: چه ضرورتی دارد در حوزه کتبی تدریس شود که بهطور مثال 400 سال پیش تألیف شده و برخی از مباحث مطرح شود که برای شرایط فعلی جامعه کاربردی نیست.
مدیر حوزه علوم اسلامی دانشگاهیان خراسان جنوبی افزود: در واقع میتوان این نکته را بیان داشت که امروزه میتوانیم بهجای کتب فقهی علمای سلف از کتب علمای معاصر مانند تحریرالوسیله امام(ره) استفاده کنیم که شیوه ارائه مطالب را بهروز کردهاند.
اسدالهی اظهار کرد: اصل علم را باید حفظ نمود اما میتوان شیوه ارائه مطالب را جذاب، نو و متناسب با مقتضیات زمان کرد و از امکانات و تکنولوژی جدید نیز بهرهمند شد.
وی درباره کرسیهای آزاد اندیشی در حوزه گفت: در این زمینه فضای حوزه با دانشگاه کاملاً متفاوت است و نمیتوان آنها را با هم مقایسه نمود زیرا از همان گذشته نیز دروس در حوزه بهصورت مباحثهای مطرح و ارائه میشد.
لزوم ارائه یک نظام ارزشی توسط حوزههای علمیه
حجتالاسلام مجتبی شیدایی، کارشناس پژوهش حوزه علمیه خراسان جنوبی نیز در این زمینه اظهار کرد: یکی از مهمترین وظایف حوزه در راستای ساختن تمدن ایرانی ـ اسلامی ارائه یک نظام ارزشی است که از لحاظ مختلف بتواند نیازهای انسان را تأمین کند.
وی بیان کرد: این نظام ارزشی باید جامع، موجه، منسجم و کارآمد باشد و هنگامی که سخن از موجهبودن این نظام ارزشی میزنیم مقصود این است که ایدههای آن دارای پشتوانهای منطقی باشد و زمانی که منسجم بودن را مطح میکنیم یعنی اینکه تمام اجزای این نظام ارزشی یکدیگر را تأیید کنند.
کارشناس پژوهش حوزه علمیه خراسان جنوبی ادامه داد: کارآمدی نظامی که حوزه باید ارائه کند این است که کارکرد آن در زندگی فردی و اجتماعی انسان از سایر نظامها برتر باشد و البته این کارآمدی نباید محدود به دنیا شود بلکه این نظام ارزشی باید فراتر از این دنیا را مدنظر قرار دهد.
تبیین علوم دینی؛ از مهمترین رسالتهای حوزه علمیه
شیدایی با اشاره به اینکه یکی از مهمترین رسالتهای حوزه تبیین علوم دینی است، گفت: وقتی پژوهشگری در عرصه علوم تجربی فعالیت میکند ناخواسته سؤالاتی در زمینه هماهنگی اجزای نظام هستی و ... برای او پیش میآید که اگر به این سؤالات بر مبنای دین پاسخ دهیم به سمت علم دینی پیش رفتهایم و اگر درباره پاسخ به این سؤالات بیتفاوت باشیم علمی سکولار را ترویج خواهیم کرد.
وی دراین باره که آیا سیستم فعلی آموزش در حوزه میتواند ما را به سمت تمدن ایرانی ـ اسلامی پیش ببرد، عنوان کرد: پاسخ به این سؤال را باید به صورت نسبی جواب داد از طرفی خاستگاه انقلاب اسلامی با همه ویژگیهای شگرف آن حوزه است اما این مطلب بدان معنا نیست که همه چیز صد درصد مطلوب است.
کارشناس پژوهش حوزه علمیه خراسان جنوبی درباره متون درسی حوزه بیان کرد: بسیاری از متون درسی حوزه به روز شده و کتب علمای معاصر تدریس میشود اما اگر در برخی از دروس هنوز کتب علمای سلف تدریس میشود به این معنا است که یا کتب جایگزین مناسبی در سطح آن وجود ندارد و یا اجماع نظر درباره تغییر منبع درسی حاصل نشده است.
شیدایی افزود: همان دروسی هم که منابعش تغییر نکرده سرفصلها و بخشهایی که برای شرایط امروزی کاربردی ندارد حذف شده و از طرف دیگر هنوز هم شیوه فراگیری بسیاری از دروس در حوزه به صورت مباحثهای است.
حجتالاسلام مجتبی جوادینسب، فعال دینی در فضای مجازی و پژوهشگر علم کلام نیز دراین باره گفت: وقتی سخن از آسیبشناسی حوزه میزنیم باید این را مطرح کنیم که مقصودمان حوزه امروزی است چرا که بهطور مثال مدرکگرایی یکی از آسیبهایی است که اخیراً در حوزه پدید آمده در حالی که فعالیت در حوزه باید تخصصمحور باشد.
وی بیان کرد: درباره روند فعلی آموزش حوزه رهبر معظم انقلاب هشدار داده بود که نمیتوان با متونی که مربوط به 200-300 سال پیش است نیاز مخاطب امروزی را پاسخ دهد، هر چند در چند سال اخیر وضعیت متفاوت شده و طلبهها نیز فعالتر شدهاند.
جوادینسب با اشاره به ترفندهای دشمن در تهاجم فرهنگی اظهار کرد: دشمن امروزه با ابزار جنگ نرم به جان فرهنگ اسلامی افتاده، در حالیکه ما هنور داریم در حوزه برخی از مطالب را فرا میگیریم که در جامعه امروز به هیچ وجه کاربردی ندارد.
وی عنوان کرد: البته نباید این نکته را نیز فراموش کرد که در تمدن ایرانی ـ اسلامی هر آنچه داریم مربوط به داشتههای گذشته حوزیان است و نقش حوزه را در این زمینه نباید فراموش کرد.
