روشنترین مصداق تحیت سلام کردن است
گروه اندیشه: هرگونه اظهار محبت در آغاز ملاقات «تحیت» است. پس در اصل، سلام همان تحیت از ماده حیات و به معنای دعا کردن برای سلامتی و حیات دیگران است.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان جنوبی، ایجاد ارتباط دوگانه از ویژگیهاى ذاتى بشر است که بدون آن نمیتوان تعریف روشنى از زندگى اجتماعى او ارائه کرد. سازگارى و همزیستى بر اساس «ارتباط ماندگار» یک باور زیرساختى در علم اجتماع است که اندیشمندان ایدههاى گوناگونى پیرامون آن را به حوزه علوم انسانى عرضه کردهاند.
برقرارى رابطه در فرهنگهاى سرزمینى مختلف و فراملى و نیز جوامع معتقد به ادیان آسمانى نیازمند پیشزمینه و نوعى ایجاب بوده که با وجود آنها نخستین حلقههاى زندگى جمعى شکل میگیرد. این ارتباط ممکن است با یک اشاره و نگاه زیرچشمى در سایه تصادف یا رخداد ناخودآگاه درخواست و طلب و یا با لفظى کوتاه آغاز شود. معمولاً در زندگى روزمره خود در موقعیتهاى متفاوت با وجود یکى از عوامل مذکور میان ما و دهها فرد دیگر روابطى برقرار شده است.
در رشته جامعهشناسى هر چقدر عامل ارتباط دهنده مبتنى بر مفاهیم ژرف، عاشقانه و محبتآمیز و نیز برگرفته از باورهاى پایدار و متناسب با نظام خلقت و فطرت باشد، در شکل دادن به روابط مستحکم میان اعضاى یک مجموعه بشرى مؤثرتر و کارآمدتر خواهد بود.
سلام پیش از اسلام
پیش از اسلام واژه همانند یا با محتواى کامل «سلام» وجود نداشت. مثلاً در بین تبار عرب واژه تحیت رایج بود که حتى در قرآن نیز به عنوان مفهوم ارتباط جمعی به آن اشاره شده است. البته الفاظ و عبارتهایى چون «حیاک» «اهلا و سهلا» «صباحالخیر» «مساءالخیر» «نعیمه» براى برقرارى روابط روزمره و آغاز گفتوگوها و نیز ابراز علاقه در قالب تحیت میان اعراب جارى بود. در میان ایرانیان نیز عبارتهایى چون «اغر بخیر» «هی» و یا برخى از واژههاى ندایى براى ارتباط دوگانه معمول بود.
سلام عامل ارتباط در اسلام
سلام همانگونه که اشاره شد علاوه بر واژه بودن در درون خود بیانگر فرهنگ، باور و نگرش عمیق و کلى نسبت به جهان هستى و زندگى است. سلام در فلسفه یعنی حرکت از کثرت به سوى وحدت که در جامعه دینى برخوردار از مفاهیم ذیل است.
«سلام» یکى از نامهاى جلاله خداست. یعنى خدا عامل ارتباط انسانهاست و روابط را باید بر مبناى اعتقاد و ابراز محبت به او شکل داد و رابطهاى ارزشمند است که با خداوند نسبت داشته باشد. در قرآن آیه 23 سوره مبارکه حشر اشاره دارد: « هُوَ اللَّهُ الَّذی لا إِلهَ إِلاَّ هُوَ الْمَلِکُ الْقُدُّوسُ السَّلامُ الْمُؤْمِنُ الْمُهَیْمِنُ، الله است که هیچ معبودی جز او نیست، ملک و منزه و سلام و ایمنیدهنده است». پس در جامعه توحیدى باید کلیه روابط بر مبناى یگانگى خدا باشد. ما با سلام ارتباط برقرار میکنیم و این ارتباط کثرت جامعه توحیدى را به وحدت تبدیل میکند و نقطه اتصال کثرت خداوند متعال است.
از دلایل مهم دیگر پیرامون جایگاه سلام در روابط اجتماعى این است که انسانها باید گفتوگوها و عواطف روزانه خویش را با نام و یاد خدا برقرار کنند تا ضمن پایدارى استمرار پیدا کند زیرا هر رابطهاى که براى خدا نباشد به تفرقه و جدایى منجر خواهد شد.
پیامهای سلام
سلام یعنى پیام آرامش، صلح و امنیت، در عصر معاصر بسیارى از قدرتمندان به ظاهر متمدن جهان سخن از صلح میرانند و شعار آرامش و امنیت میدهند اما در عمل به هیچکدام از قواعد آن پایبند نبوده و نیستند چون صلح و آرامش واقعى نیازمند باور پایدار و برگرفته از فطرت الهى و مبتنى بر نظام آفرینش و مشروعیت یافته از قانون آفریدگار ازلى است تا بتواند از درون افراد را ملزم به رعایت حدود و مرزهاى صلح و آرامش کند.
اسلام برای حاکم کردن صلح و آرامش در جامعه انسانى و نفى کدورتها و کینهتوزیها و سالمسازى محیط زندگى انسانها یک شعار عملى و کاربردى را طراحى و به افراد بشریت هدیه میکند تا در روابط دوگانه و چندگانه خویش آن را مبادله کنند.
سلام پیام افراد جامعه بشرى به یکدیگر است
پس سلام یعنى پیام افراد جامعه بشرى به یکدیگر و معنى آن این است که شما از دست من ایمن هستید. حضرت امام على(ع) میفرمایند: «و السلام أمانا من المخاوف، سلام براى امنیت از ترسهاست». (نهجالبلاغه/ حکمت 252)
حضرت على(ع) در بخشنامهاى به تمامى فرمانداران و کارگزاران حکومت اسلامی در بیان منشور حقوقى مسلمانان و اشاره به عنصر مهرورزى در نظام دینى میفرماید: «هرگاه به آبادى رسیدى در کنار آب فرود آى و وارد خانه کسى مشو، با آرامش و وقار به سوى آنان حرکت کن تا در میانشان قرار گیرى، به آنها سلام کن و در سلام و تعارف و مهربانى کوتاهى نکن».
حرمت و حریم انسان در قاموس الهى از آنچنان عظمت و اهمیتى برخوردار است که هیچکس حق تنزل و یا تجاوز به آن را ندارد و بارها در تعالیم دینى تأکید شده که حرمت مسلمان از قداست کعبه نیز بیشتر است. لذا اسلام براى حفظ بزرگی، منزلت و کرامت انسانها مسلمانان را مکلف به اداى سلام با کلیه جوانب و لوازم آن میکند.
بدون اداى سلام نمیتوان اذن ورود به حریم خصوصى افراد بهویژه منازل و محلهای استراحت دیگران را یافت. حضرت رسول گرامى اسلام(ص) در این مورد به مسلمانان سفارش میفرمایند: «اگر در حریم خانه کسى وارد شدید سلام کنید».
