علاقه حافظ به مضامین قرآنی نشاندهنده تلاش وی برای ترویج اسلام است
گروه هنر: رحیمی علاقه وافر حافظ به مضامین قرآنی را نشان از روح بلند و تلاش و همت وی در راستای ترویج اسلام ناب و اشاعه آیات روحبخش کلام وحی خواند و اظهار کرد: خواجه شیراز تمامی روز و شب خویش را با آیات الهی سپری کرده و دمی از کلام حق جدا نشد.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از استان مرکزی، هر یادگار ذوق انسان از شاهکارهای ادبی یا هنری به هزاران جلوه از حسن و لطف و زیبایی آراسته است. ویرانههای دلهای شیدا و خاطرههای پریشان را با پرتو ظلمت زدای خود روشن میکند و به همین جهت در هر دوره امیدبخش دلهای شکسته و موجب تسلای سرهای سودازده بوده است.
هرگز نه گردش این چرخ نیلگون میتواند در فنای آن بکوشد و نه گذشت زمان قادر است قلم نسخ و رقم فراموشی بر چهره زیبای دلارای آن بکشد، بلکه بیشک سیر اختر و فلک چون صیقلی روز به روز بر جلا و در خشندگی آن میافزاید و در دل و چشم بینایان و صاحبدلان جاذبتر و متجلی تر جلوهگر میشود.
غزلیات دلنشین زیبا و گفتههای نغز و پر مغز شیوهای خواجه شمسالدین محمد شیرازی یکی از بهترین شاهکارهای جاویدان بشریت است که تا دنیا برپاست و تا زبان فارسی باقی و جاویدان خواهد بود پیوسته اثرات جاذب و جالب آن موجبات اقبال و دلباختگی مردم با ذوق را نسبت به آن راغبتر میکند.
دیوان خواجه شیراز همچون قلزمی بیکران است که همه کس به میزان عشق و ذوق و درک خود از ژرفای اندیشه مواج و گفتههای خیالانگیزش گوهرهای درخشان امید و آرزوی خود را تحصیل تواند کرد.
از احوال حافظ شیرازی آگاهی اندکی دردست است همین اندازه روشن است که در جوانی به آموختن قرآن مجید، ادبیات عرب و علوم اسلامی و کلام و حکمت پرداخت. در همین اوان قرآن را نیز حفظ میکرد به همین دلیل خود را به تخلص حافظ مشهور ساخت.
عشقت رسد به فریاد ار خود بسان حافظ/ قرآن زبر بخوانی در چهارده روایت
اقتباس حافظ از آیات و مضامین قرآن
غالباً تا سخن از حافظ و قرآن به میان میآید اولین نکتهای که به ذهن متبادر میشود اقتباس حافظ از آیات و مضامین قرآن است. ولی تأثیر قرآن بر حافظ جدیتر از آن است که فقط به صورت اخذ و اقتباس باشد. ساخت و ساختار غزلهای حافظ از ساخت و صورت سورههای قرآن تبعیت میکند.
خرمشاهی در کتاب ذهن و زبان حافظ مینویسد، تأثیر قرآن بر حافظ و هنر او جدی تر و عمیقتر از آن است که فقط بهصورت اخذ و اقتباس مضامین باشد؛ بلکه ساختمان غزلهای حافظ متاثر از ساخت و سورههای قرآن است.
همانطور که قرآن دارای روش خاص در بیان کردن مطالب و مضامین است و با خواندن چندین بار به این عدم نظم و پیوستگی میتوان پی برد اشعار حافظ هم دارای چنین ساختار عظیمی است.
امین رحیمی، عضو هیئت علمی دانشگاه اراک در همین رابطه در گفتوگو با خبرنگار ایکنا با بیان این نکته که حافظ یکی از شعرای نام آشنای عالم، عارف، حکیم و دانای قرن هشتم است، گفت: این شاعر بلند آوازه ایران بهواسطه تسلط کافی و منحصربفرد بر آیات و مضامین قرآنی یکی از افتخارات مردم ایران در تمامی اعصا بهشمار میرود.
وی خواجه شمسالدین محمدبن بهاءالدین حافظ شیرازی ملقب به خواجه حافظ شیرازی و مشهور به لسانالغیب (حدود ۷۲۷ - ۷۹۲ هجری قمری)، شاعر بزرگ سده هشتم ایران و یکی از سخنوران نامی جهان و از مشهورترین شعرای تاریخ ایران زمین است که تا نام ایران زنده و پا برجاست نام وی نیز جاودان میماند.
بهرهگیری از مضامین قرآن در اشعار حافظ
رحیمی با بیان این مطلب که حافظ خود بر موفقیتهای خویش به واسطه بهرهگیری از مضامین قرآن اذعان دارد، به این بیت حافظ که بیان شده است، صبحخیزى و سلامتطلبى چون حافظ «هرچه کردم همه از دولت قرآن کردم» استناد کرد و افزود: امروز یکی از افتخارات ما این است که شاعر نامی پارسیگوی مورد توجه جوامع مسلمان و غیر مسلمان قرار دارد و تمامی این عزت و افتخار به واسطه آیات نورانی کلام وحی حاصل شده است.
وی در ادامه با بیان این مطلب که تحقیق و بررسی مضامین شعری حافظ هویدای این مطلب است که وی استفاده از آیات و روایات دین را بهخوبی شناخته و به استفاده بهجا از آنان تأکید فراوان داشته است، اضافه کرد: با توجه به تحقیقات انجام شده و شرحهایی که بر زندگی نامه و اشعار حافظ وارد شده است میتوان گفت بزرگان محقق وی را حافظ قرآن معرفی کردهاند و بر این مهم شک و شبهای وارد نیست.
تبحر خواجه شیرازی در استفاده از مضامین قرآنی
این مدرس دانشگاه اراک با اشاره به این نکته که حافظ تبحر و دیدگاه استفاده از مضامین قرآنی خویش را در قالب بیتی با عنوان «عشقم رسد به فریاد ارخود بسان حافظ، قرآن زبر بخوانی در چارده روایت» بیان کرده است، افزود: بیان این بیت گواهی این مهم است که این شاعر نامی پارسیگوی به آیات نورانی کلام وحی آشنایی کافی داشته است.
رحیمی در ادامه با استناد به بیت فوق حافظ را حافظ کل کلام وحی در قالب روایات 14 گانه بیان کرد و گفت: تحلیل سهگانه در ابعاد شرعی، ادبی و عرفانی در این بیت حاکی از مهارت و هوش سرشار این شاعر بلندآوازه ایران زمین دارد، چراکه حفظ قران در قالب 14 روایت بیان شده کاری بس مشکل و خطیر است.
علاقه به مضامین قرآنی در راستای ترویج اسلام ناب
عضو هیئت علمی دانشگاه اراک علاقه وافر حافظ به مضامین قرآنی را نشان از روح بلند و تلاش و همت وی در راستای ترویج اسلام ناب و اشاعه آیات روح بخش کلام وحی خواند و اظهار کرد: خواجه شیراز تمامی روز و شب خویش را با آیات الهی سپری کرده و دمی از کلام حق جدا نشده بود؛ چراکه تأثیرپذیری او از ایات نورانی کلام وحی گواهی براین ادعاست.
وی همچنین، اظهار کرد: حافظ گاهی بهصورت محتوایی واژه قرآن را بیان کرده و از استفاده ادبی، محتوایی، مفهومی و اقتباسی آیات کلام وحی نیز غافل نبوده است، چراکه گاهی فرازی از آیه شریف را در اشعار خویش آورده یا بیتی را به آیای از کلامالله مجید مزین کرده است.
رحیمی در بخش دیگر از سخنان خویش مهارت و تسلط حافظ بر واژگان قرآنی را ستودنی بیان کرد و گفت: حافظ عارفی است که بهطور کلی با مضامین عارفانه آشنایی داشته و این مهم به جامع الاطراف بودن و دانایی خواجه شیراز استناد دارد.
تمامی اشعار حافظ از نظر محور عمودی عارفانه است
وی با اشاره به اینکه طبق تحقیقات به عمل آمده تمامی اشعار حافظ از نظر محور عمودی عارفانه است؛ هرچند ممکن است ابیاتی از نظر محور افقی در قالب تاریخ تعریف شود، اضافه کرد: بیشک حافظ کسی است که همانقدر که برای مردم ایران دارای اهمیت است برای جوامع دیگر از جمله جوامع اروپایی حائز اهمیت است و این مهم به آشنایی و شناخت حافظ از دیگر ملل باز میگردد.
رحیمی در ادامه با ابراز تأسف از عدم آگاهی برخی از مردم ایران با اشعار نغز و با معنای حافظ، از دستگاههای فرهنگی و اجرایی کشور خواست نسبت به شناساندن ابعاد وجودی اشعار حافظ اهتمام ویژه داشته باشند و این مهم را با برگزاری برنامههای یک روزه و برپایی بزرگداشت وی رها نکنند.
عضو هیئت علمی دانشگاه اراک در پایان استفاده از اهل فن و استفاده از تجارب صاحبنظران مجرب در حیطه حافظشناسی را خدمتی ارزنده در راستای شناخت حافظ و مضامین شهری این شاعر نام آشنای پارسیگو بیان کرد و گفت: امید است در نظام مقدس جمهوری اسلامی در اقدامی شایسته آحاد مردم به ویژه جوانان با اشعار وی که یکی از بزرگترین مفاخر فرهنگی ـ ادبی ایران زمین بیش از پیش آشنا شوند.
