صحیفه سجادیه؛ گنجینهای ارزشمند از معارف اصول اعتقادی سبک زندگی
گروه اندیشه: حجتالاسلام حسنزاده با بیان اینکه صحیفه سجادیه صرفاً کتاب دعا نیست، گفت: گنجینهای ارزشمند از معارف در مباحث اعتقادی، اجتماعی، اقتصادی، زندگی معیشتی، روابط انسانها با همدیگر، رابطه انسانها با خداوند، نیازهای فردی و... در این صحیفه ارزشمند قابل دستیابی است.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خوزستان، دومین همایش از سلسله همایشهای «در محضر صحیفه سجادیه» استان خوزستان شب گذشته، 19 آبان در مسجد زینالعابدین(ع) اهواز برگزار شد.
حجتالاسلام والمسلمین سیدابوالحسن حسنزاده، امام جمعه موقت اهواز در این همایش با بیان اینکه یکی از مهمترین منابع معرفتی ما صحیفه سجادیه امام زینالعابدین(ع) است، گفت: بیشتر صحیفه سجادیه را به اسم کتاب دعا میشناسیم؛ گرچه دعا هم هست اما کتاب دعایی که از سیدالساجدین بهدست ما رسیده است صرفاً این نیست که ارتباطی بین امام و خداوند و تقاضاهای ایشان از خدا باشد.
وی افزود: آنچه در صحیفه سجادیه بهراحتی میتوانیم به آن دست یابیم گنجینه ارزشمندی از معارف در مباحث اعتقادی، اجتماعی، اقتصادی، زندگی معیشتی، روابط انسانها با همدیگر، رابطه انسانها با خداوند، نیازهای فردی و مسائل بسیار مهم روانشناسی است.
قرآن و عترت؛ منابع غنی سبک زندگی اسلامی
حسنزاده با بیان اینکه صحیفه سجادیه ابعاد بسیار گستردهای دارد، گفت: یکی از مهمترین این معارف سبک زندگی است. آنچه مورد تأکید بسیار مقام معظم رهبری است آن است که جامعه ایمانی و جامعه اسلامی باید سبک زندگیاش سبکی دینی و اسلامی باشد. حال باید پرسید که این سبک را از کجا بهدست آوریم؟ مهمترین منبع ما قرآن و در کنار آن وجود مقدس پیامبر(ص) و عترت ایشان است. علاوه بر این منابع، کلمات امام زینالعابدین(ع) در صحیفه سجادیه در این خصوص ارزشمند است.
امام جمعه موقت اهواز به بیان مقدمهای درباره سبک زندگی پرداخت و گفت: سبک زندگی همان روش ما در زندگی روزمره و عادی است. انسانها به دو شکل میتوانند زندگی کنند؛ گاه زندگی روزمره و عادی آنها بر اساس هدف و آرمان بهخصوصی شکل نمیگیرد و هدف آفرینش در آن مطرح نیست. در این نوع زندگی، شاید افراد روش و سبکی برای زندگی خود داشته باشند اما روش هدفمند آنها بر اساس یک آرمان و غایت و هدف اصلی آفرینش تعیین نشده است. در زندگی این افراد اینکه خداوند در ورای این زندگی چه چیزی از انسان خواسته است برای او مطرح نیست.
حسنزاده تعریف سبک زندگی بر اساس هدفمندی آفرینش را شکل دیگر زندگی انسانها دانست و ادامه داد: وقتی زندگی هدفمند میشود، یعنی ببینیم خدای متعال از ما چه خواسته و این آفرینش برای چیست و انسان برنامه روزمره خود را بر اساس این هدف تعیین کند.
وی با اشاره به آیات پایانی سوره آلعمران گفت: بر اساس آیه «إِنَّ فِی خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ وَاخْتِلاَفِ اللَّیْلِ وَالنَّهَارِ لآیَاتٍ لِّأُوْلِی الألْبَابِ» ﴿آلعمران،۱۹۰﴾؛ در خلق و آسمانها و زمین و جایگزینی شب و روز، نشانههایی برای صاحبان خرد وجود دارد. افرادی که در این آیات اندیشه میکنند و بعد از این تفکر به این نتیجه میرسند که «رَبَّنَا مَا خَلَقْتَ هَذا بَاطِلًا سُبْحَانَکَ فَقِنَا عَذَابَ النَّارِ» ﴿آلعمران، ۱۹۱﴾: خداوند این آیات را باطل خلق نکردهای. این آیات و آیات بسیار زیبای دیگری در قرآن کریم هستند که هدفمندی زندگی را میتوان از آنها به دست آورد.
سبک زندگی بر هدفمند بودن زندگی شکل میگیرد
امام جمعه موقت اهواز بیان کرد: وقتی زندگی هدفمند بود و آرمان داشت سبک زندگی نیز بر اساس آن آرمان شکل میگیرد و این سبک در روابط انسانها با یکدیگر در خانواده، دوستان و همکاران و تمام جامعه بر اساس هدف ترسیم شده شکل میگیرد. زندگی که بر اساس هدف و آرمان شکل نگیرد به هیچ وجه نگرانی و دغدغه سبک زندگی را ندارد. اما بر این اساس که خداوند ما را بیهوده نیافریده است باید به زندگی خود اسلوب و روش دهیم.
حسنزاده با بیان اینکه سبک زندگی نیازمند اصولی است که باید آنها را بشناسیم، گفت: سبک زندگی در مواردی همچون برخوردهای ما با اطرافیان، والدین، همسایه، رانندگی و سایر موارد نیازمند اصولی است. مثلاً از مهمترین این اصول در سبک زندگی خیرخواهی و به تعبیر امام سجاد(ع) «نصح» برای دیگران است که به این معنا که دلسوز دیگران باشیم و برابر مشکلات آنها بیتفاوت نباشیم.
وی در بخش دیگری از سخنان خود به بیان نکاتی از دعای بیستم صحیفه سجادیه(دعای بسیار بلند مکارمالاخلاق) پرداخت و گفت: امام در این دعا از خداوند تقاضا میکند:«وَأَجْرِ لِلنَّاسِ عَلَى یَدَیَّ الْخَیْرَ» که به دست ایشان خیر را برای مردم جاری کند. این یکی از اصول سبک زندگی است که در همه عرصهها در خرید و فروش، معاملات، روابط همسایگی، روابط علمی و ... خیر دیگران را بخواهیم و آنها را به سختی نیندازیم. قرآن کریم درباره پیامبراکرم(ص) میفرماید: «لَقَدْ جَاءکُمْ رَسُولٌ مِّنْ أَنفُسِکُمْ عَزِیزٌ عَلَیْهِ مَا عَنِتُّمْ حَرِیصٌ عَلَیْکُم بِالْمُؤْمِنِینَ رَؤُوفٌ رَّحِیمٌ» ﴿توبه، ۱۲۸﴾ پیامبر(ص)از رنج مؤمنین رنجیده خاطر میشد.
امام جمعه موقت اهواز ادامه داد: تقاضای امام زینالعابدین(ع) از خداوند تبارک و تعالی این است که به دست ایشان برای مردم خیر را جاری سازد و جالب آن است که حضرت با تعبیر «ناس» مطلق مردم را در نظر دارد؛ نه فقط مؤمنین و مسلمانان.
حسنزاده دوری از تکبر را اصل مهم دیگری در سبک زندگی از منظر امام سجاد(ع) برشمرد و افزود: اصل دیگری که در این دعا مورد توجه است این است که شخص تکبر نکند: «وَ لَا تَبْتَلِیَنّی بِالْکِبْرِ»(و گرفتار کبرم مساز). آیات قرآن و روایات بسیاری از پیامبر(ص) و ائمه هدی(ع) در این خصوص مطرح شده است. امام علی(ع) در خطبه قاصعه میفرمایند: «اگر خداوند به کسی اجازه میداد تکبر کند در درجه اول به پیامبران این اجازه را میداد چون از همه انسانها بالاتر هستند». بر این اساس روابط افراد در جامعه نباید بر اساس تکبر باشد.
وی ادامه داد: روابط استاد با شاگرد، روحانی با مردم، پزشک با بیمار و ... اینها گرچه امتیازاتی برای افراد محسوب میشود که بتواند دست دیگران را بگیرد و به آنها در زمینههای مختلف کمک کند؛ اما نباید سبب تکبر در انسان شود. وظیفه ما شکر خداست حق نداریم خود را از دیگران بالاتر بدانیم.
امام جمعه موقت اهواز گفت: اصل دیگر سبک زندگی که از این دعا میآموزیم این است که امام از خدا میخواهد مقابل کسی که با او دشمنی میکند به او محبت ورزد. متأسفانه اسباب دشمنی در جامعه زیاد است و حتی گاه در خانوادهها این موضوع پیش میآید. بر اساس سبکی که امام سجاد(ع) بیان میفرمایند باید دشمنیها را با دوستی پاسخ دهیم؛ نه اینکه از حق صرفنظر کنیم بلکه دشمنی نکنیم؛ چرا که مؤمنان در جامعه ایمانی بین خود رحیم و مهربان هستند: «رُحَمَاء بَیْنَهُمْ»(فتح، 29).
حسنزاده ادامه داد: همچنین امام(ع) از خداوند میخواهد او را یاری کند تا نسبت به کسی که به او حسادت میورزد و یا از او قطع ارتباط کرده است محبت ورزد و ارتباطش را با او حفظ کند: «وَ أُکَافِیَ مَنْ قَطَعَنِی بِالصّلَةِ، وَ أُخَالِفَ مَنِ اغْتَابَنِی إِلَى حُسْنِ الذّکْرِ»(و آن را که از من ببرد با پیوستن مکافات کنم، و با کسى که از من غیبت کند، بوسیله ذکر خیرش مخالفت نمایم).
إِصْلَاحِ ذَاتِ الْبَیْنِ؛ نکتهای مهم در صحیفه سجادیه
وی خاطرنشان کرد: امام(ع) در فراز دیگری از این دعا فرمودند: «وَ إِصْلَاحِ ذَاتِ الْبَیْنِ، وَ إِفْشَاءِ الْعَارِفَةِ، وَ سَتْرِ الْعَائِبَةِ». در این فراز اصلاح ذاتالبین از نکاتی است که امام سجاد(ع) آن را از خداوند طلب میکند. چرا که شیطان از اختلاف بین انسانها خوشحال میشود، پس باید میان افراد صلح برقرار سازیم. اصلاح ذاتالبین از مواردی است که دروغ در جایز است. در روایات داریم «المصلح لیس بکذاب» کسی که درمقام اصلاح است دروغگو نیست.
امام جمعه موقت اهواز گفت: بیان خوبیها و مستور نگه داشتن بدیهای دیگران اصل دیگر سبک زندگی است که در این بخش مطرح شده است. باید خوبیها را منتشر کنیم. کار خوب در دنیا زیاد است؛ اما بدیها را نگوییم چون که دیگران را به انجام آن تشویق کردهایم.
حسنزاده افزود: ایشان در دعای دیگری در صحیفه سجادیه میفرمایند«اللّهُمّ إِنّی أَعْتَذِرُ إِلَیْکَ مِنْ مَظْلُومٍ ظُلِمَ بِحَضْرَتِی فَلَمْ أَنْصُرْهُ» (بار خدایا به پیشگاهت عذر خواهم در حق ستمدیدهاى که در حضور من بر او ستم رفته). اگر کسی مورد ستم واقع شد باید به او کمک کنیم. به طور مثال اگر کسی مورد غیبت عدهای قرار گرفت مظلوم است. میتوانیم با دفاع از او به این اصل عمل کنیم.
وی در پایان سخنان خود اظهار کرد: اصول سبک زندگی در صحیفه سجادیه یک دریا است که مجال مفصل و دستهبندی خاصی میطلبد. هر قدر بیشتر در این زمینه کار کنیم بیشتر میتوانیم به این معارف پی ببریم.
یادآور میشود، همایشهای «10 شب در محضر صحیفه سجادیه» از سری برنامههای اولین کنگره ملی امام سجاد(ع) است. این کنگره از سوی ستاد عالی کانونهای فرهنگی ـ هنری مساجد کشور در هرمزگان برگزار میشود. خوزستان با برگزاری 10 عنوان همایش در شهرستانهای شوش، مسجد سلیمان، باوی، هویزه، شوشتر، بهبهان، ایذه، آبادان و اهواز در این کنگره ملی مشارکت میکند. این همایشها از ۱۸ تا ۲۸ آبانماه برگزار میشوند.
