نحوست ماه صفر مورد تأیید عقل و شرع نیست/ دعاهای وارده در این ماه
گروه اجتماعی: برخی افراد معتقدند ماه صفر، ماهی نحس و شوم است که این امر مورد تأیید عقل و شرع نبوده و حتی جایز نیست که در ماه محرم یا صفر از خواندن خطبه عقد جوانان پرهیز شود؛ بلکه در تعالیم اسلامی علاج سنگینی این ماه در صدقه، دعا، نماز و استعاذه به درگاه الهی عنوان شده است.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از آذربایجان شرقی، فردا مصادف با آغاز ماه صفر، دومین ماه قمری است که اغلب مردم از آن به ماهی ثقیل و بامصیبت یاد میکنند. برخی افراد حتی فکر میکنند که ماه صفر دارای نحسی است و هنگامی که وارد این ماه میشوند، هیچ کاری را آغاز نمیکنند تا مبادا فرجامی منحوس داشته باشد. اما باید دید چنین چیزی استدلال منطقی و دینی دارد یا نه؟ براساس روایات و تعالیم اسلامی، سعد و نحس بعضی ایام در اسلام به خاطر وقایعی که در آن اتفاق افتاده، پذیرفته شده است تا به این وسیله مردم به وقایع گذشته توجه کنند و از آن عبرت گرفته و برای دفع آن به خدا متوسل شوند.
علامه سید محمدحسین طباطبایی در خصوص نحسی ایام خاص میفرمایند: «از نظر عقلی نمیتوان دلیلی اقامه کرد که فلان زمان نحس است و فلان وقت سعد، چون اجزای زمان مثل هم هستند و ما هم که بر علل و اسباب مؤثر در حوادث احاطه علمی نداریم تا بگوییم فلان قطعه از زمان نحس است و قطعه دیگر سعد، امّا از نظر شرعی دو آیه در قرآن داریم که ظاهر این آیات و سیاق آنها بیش از این دلالت ندارد و آن ایام خاص (هفت شبانه روز) که عذاب بر قوم ثمود ارسال شد، روزهای نحسی بودهاند، ولی دیگر نمیرساند که حتی همان روزها در هفته بعد و در ماه بعد و ... ایام نحس هستند. چون اگر تمام آن ایام نحس باشند در تمام سال، لازمهاش این است که تمام زمانها نحس باشند و همچنین ظاهر آیاتی که دلالت بر سعد بودن ایام دارد به خاطر همراهی آن ایام با امور بزرگ و افاضات الهی و کارهای معنوی است، مثل امضا تقدیر است، نزول ملائکه و روح، انجام عبادات... و اخبار هم نتیجهاش این است که نحس بودن ایام به خاطر کارهای زشتی است که در آن واقع شده است و سعد بودن ایام به خاطر کارهای نیک دینی و یا عرفی است، امّا اینکه قطعهای از زمان خاصیت تکوینی سعد و نحس داشته باشد، قابل اثبات نیست.»
حجتالاسلام رحیم همزبان، استاد حوزه و دانشگاه تبریز نیز در این خصوص در گفتوگو با ایکنا اظهار کرد: ماه صفر که بنا به روایتی، روز اول آن روز وارد شدن کاروان اسرای کربلا به شام بوده و حوادث تلخ دیگری از جمله شهادت دختر سه ساله امام حسین(ع)، رحلت جانگداز پیامبر اکرم(ص) در روز 28 این ماه واقع شده و پایان ماه نیز مصادف با شهادت هشتمین پیشوای شیعیان امام رضا(ع) است، موجب اندوه و گرفتگی مسلمانان و بهویژه شیعیان میشود.
وی ادامه داد: اما اینکه انسان به هر کاری بخواهد دست بزند، مثلاً به سراغ سعد و نحس ایام برود و عملاً از بسیاری فعالیتها باز بماند، نه مورد تأیید عقل است و نه مورد تأیید شرع، درست نیست که انسان به جای بررسی عوامل شکست و پیروزی خود، گناه همه شکستها را به گردن شومی ایام اندازد، بیتردید چنین کاری جز فرار از حقیقت و تبیین خرافی حوادث زندگی نیست.
این استاد حوزه و دانشگاه خاطرنشان کرد: حتی جایز نیست که در ماه محرم یا صفر از خواندن خطبه عقد جوانان پرهیز شود؛ فقط لازم است که بخاطر حفظ حرمت این دو ماه که ماههای حزن و اندوه برای مسلمانان است، از پرداختن به مراسمات جشن و سرور دوری شود.
حجتالاسلام همزبان تأکید کرد: در هر صورت نحوست ماه صفر به معنای متوقف کردن اموری مانند خرید و فروش و سایر فعالیتها نیست، بلکه باید با دادن صدقه و با خواندن دعاهایی که برای دفع سنگینی این ماه وارد شده مانند دعایی که شیخ عباس قمى در کتاب مفاتیح در اول اعمال ماه صفر آورده است را 10 مرتبه در هر روز بخوانیم تا این ثقیل بودن برطرف شود، با این وجود براى دفع سنگینی این ماه، هیچ چیز بهتر از صدقه دادن و دعاها و استعاذه وارد نیست.
این دعا و مهمترین اعمال این ماه به شرح ذیر است:
«یا شَدیدَ الْقُوی وَیا شَدیدَ الْمِحالِ یا عَزیزُ یا عَزیزُ یا عَزیزُ ذَلَّتْ بِعَظَمَتِکَ جَمیعُ خَلْقِکَ فَاکْفِنی شَرَّ خَلْقِکَ یا مُحْسِنُ یا مُجْمِلُ یا مُنْعِمُ یا مُفْضِلُ یا لا اِلهَ اِلاّ اَنْتَ سُبْحانَکَ اِنّی کُنْتُ مِنَ الظَّالِمینَ فَاسْتَجَبْنا لَهُ وَنَجَّیناهُ مِنَ الْغَمِّ وَکَذلِکَ نُنْجِی الْمُؤْمِنینَ وَصَلَّی اللَّهُ عَلی مُحَمَّدٍ وَ الِهِ الطَّیبینَ الطَّاهِرینَ» (مفاتیح الجنان)
ای سخت نیرو، و ای سختگیر! ای عزیز، ای عزیز، ای عزیز! خوارند از بزرگیات همه خلقت. پس کفایت کن از من شرّ خلق خودت را، ای احسان بخش! ای نیکوکار! ای نعمت بخش! ای عطا دِه! ای که معبودی جز تو نیست! منزّهی تو! به راستی من از ظالمانم. اجابت کردیم برایش و نجاتش دادیم از غمّ و همچنین نجات دهیم مؤمنان را، و رحمت کند خدا بر محمّد و آل پاک و پاکیزهاش!
«سیّد بن طاووس» نیز نقل کرده است: در روز سوم ماه صفر، دو رکعت نماز بخوان که در رکعت اوّل سوره «حمد» و سوره «انّا فتحنا» (فتح) و در رکعت دوم سوره «حمد» و سوره «توحید» قرائت شود و پس از سلام نماز، صد بار صلوات بفرست و صد بار آل ابى سفیان را لعنت کن و صد مرتبه استغفار نما و آنگاه حاجت خویش را از خداوند بخواه. (ان شاء اللّه به هدف اجابت مى رسد).( اقبال، صفحه 587)
در روز اربعین (بیستم ماه صفر) زیارت امام حسین(علیه السلام) مستحبّ است و مورد تأکید قرار گرفته. در روایتى که «شیخ طوسى» از امام حسن عسکرى(علیه السلام) نقل کرده، چنین آمده است: نشانه هاى مؤمن پنج چیز است: به جاى آوردن پنجاه و یک رکعت نماز (17 رکعت نماز واجب و 34 رکعت نافله) و زیارت اربعین (امام حسین(ع)) و انگشتر را بر دستِ راست نهادن، و پیشانى را به هنگام سجده بر خاک گذاردن و بسماللهالرّحمنالرّحیم را در نماز بلند گفتن.
