ادبيات در ايران به مدد انديشه قرآنی شاعران اوج گرفته است
گروه ادب: ادبيات ايران مديون انديشه قرآنی شاعران بوده و به مدد همين تفكر و انديشه توانسته است، اوج بگيرد.
اين ديدگاه شاعر نامی اردبيلی است كه در گفتوگو با خبرگزاری قرآنی ايران (ايكنا) منطقه شمالغرب كشور، در مورد تأثير قرآن بر انديشه و شعر شاعران سخن گفته است.
«عسگر شاهی» شاعر و استاد ادبيات دانشگاههای اردبيل گفت: ادبيات ايران بهويژه در عرصه شعر با صلابت و بینظير بودن آن در دنيا مشهور و معلوم است و فردوسی كه در دنيا ركن ادب شناخته میشود، دليلی محكم بر اين مدعا است.
وی افزود: افراد اهل مطالعه و تحقيق میتوانند به راحتی بفهمند كه افتخار، امتياز و عظمت ادبيات ايران بهخاطر فرهنگی است كه بعد از اسلام و نزول قرآن جلوهگر شد و ادبيات نيز از اين موهبت بیبهره نماند.
شاهی ادامه داد: بسياری از شعرای كهن ايران از چند جهت از قرآن بهره گرفتهاند، چرا كه عدهای تمام يا قسمتی از آيه را در مقام تضمين يا تلميح در شعر خود آوردهاند و يا از جهت معنای آيه به آن پرداختهاند و از اين رو به شعر خود مرجعيت و سنديت ادبی خاصی بخشيدهاند.
اين شاعر به بيتی از شعر شيخ شعدی در قصيده بهاريه اشاره و عنوان كرد: سعدی در اين قصيده وحدت را به كثرت و ماده و مجاز را به معنا ارتقا و سوق داده و از اين رو به قرآن استناد كرده و میگويد: «گو نظر باز كن و خلقت نارنج ببين/ ای كه باور نكنی فی الشجر الاخضر نار»، كه اين بيت اشاره به آيه 80 سوره مباركه «ياسين» دارد كه قسمتی از آيه را عينا تلميح كردهاست.
وی در ادامه بيتی از لسانالغيب حافظ شيرازی را قرائت و اظهار كرد: حافظ در بيت، «تو نيك و بد خود هم از خود بپرس/چرا بايدت ديگری محتسب؛ و من يتق الله يجعل له/و يرزقه من حيث لايحتسب» به آيه دو سوره «طلاق» اشاره كردهاست و عراقی نيز در مثنوی خود در مورد عشق الهی از سوره «ص» آيه 25 تلميح كرده و میگويد: «نشنيدی كه ايزد وهاب/ گفت: طوبی لهم و حسن مآب؟»
وی اضافه كرد: خاقانی از آيه 25 سوره «الدخان» تلميح كرده و میگويد: «پرويز كنون گم شد، زان گمشده كمتر گوی/ زرين تره كو بر خوان؟ رو كم تركوا برخوان» و مولانا نيز با الهام از آيه 29 سوره مباركه «فجر» میگويد: «گندمی را زير خاك انداختند/پس زخاكش خوشهها برساختند؛ بار ديگر كوتندش زآسياب/قيمتش افزود و نان شد جان فزا؛ باز نان را زير دندان كوفتند/گشت عقل و جان و فهم هوشمند؛ باز آن جان چونك محو عشق گشت/يعجب الزراع آمد زير كشت»، كه اينها نمونههايی بودند كه شاعران از منبع ادبی قرآن بهره گرفتهاند.
به گفته اين شاعر اردبيلی بهره گرفتن از قرآن در ادبيات با معنای آيه در ارتباط است، نه با عين عبارت آن و از اين جهت است كه ذهنهای شنوندگان، آماده لذت بردن از شعر و ادبيات هستند به عنوان مثال، شيخ سعدی در بهاريه از سوره «لقمان» آيه 29به معنای آيه تلميح كرده و گفته است: «پاك و بیعيب خدايی كه به تقدير عزيز/لوح و خورشيد مسخر كند و ليل و نهار» و در همين قصيده سعدی میگويد: «هر كه امروز نبيند اثر طلعت دوست/غالب آن است كه فرداش نيفتد ديدار»
صاحب كتاب «تا قاف انديشه» در ادامه آيات ديگری را برشمرده و افزود: شاعران از اين آيات بیبهره نمانده و از آنها در مقام تلميح يا تضمين بهره بردهاند كه از جمله آنها میتوان آيه 70 سوره اسری در شعرهای حافظ، خاقانی و فضولی، آيه 31 تا 33 سوره شريفه بقره، 116 طه، 61 اسری، 30 هجر، 73 ص و 11 اعراف را نام برد كه به ادبيات ايران جلوه نورانی و معنوی بخشيدهاند.
وی تصريح كرد: آنچه در اين ميان با اهميت است فرهنگی است كه بعد از اسلام و نزول قرآن و به مدد اين كتاب مقدس ايجاد شدهاست و افكار و انديشههايی كه در سايه تعاليم و جلوههای قرآنی ايجاد و در ادبيات ايران فاخر و ماندگار شدهاند و ادبيات ايران از همانجا برخاسته و صعود يافته و پيشرفت كردهاست.
اين شاعر اردبيلی اظهار كرد: قبل از اسلام اشعار و ادبيات بسيار محكم و باصلابتی وجود دارد اما اين اشعار نتوانستهاند تاثير معنوی و عرفانی بگذارند و بر زبان مردم جاری شده و ماندگار شوند و آنچه كه باعث شدهاست ادبيات ايران پيشرفت كند به خاطر تفكر و انديشه قرآنی شاعر بوده، يعنی اسلام طبيعت شاعر را به اوج معنويت رساندهاست.
وی اضافه كرد: حافظ در اين باب هم از جهت تفاخر و هم از جهت تنبه میفرمايد: آدمی در عالم خاكی نمیآيد به دست/ عالمی ديگر ببايد ساخت و آدمی، اگر در وادی نظر به اين شعر دقت كنيم چنين به نظر میرسد كه حافظ مرتكب كفر شده و دنيا و انسان را قبول نمیكند در حالیكه انسان اشرف مخلوقات است اما اين طور نيست حافظ میخواهد انسان را از عالم زمينی به عالم معنا صعود دهد و از عالم علوی به عالم مجازی هديه و ارمغان آورد.
شاهی با تاكيد بر فرهنگ «انا لله و انا اليه راجعون» گفت: حافظ با بهرهگيری از اين فرهنگ محدود شدن انسان در عالم مادی را ذلت میداند و میخواهد دنيای انسان را تغيير دهد و دنيای مادی را به دنيای معنوی وصل كند و فرهنگ انا لله به همين مفهوم است و اگر به اين آيه توجه كنيم و از آن بهره بگيريم در ادبيات، عرفان و فلسفه میتوانيم عظمت و تاثير اين آيه را ببينيم و اين سه مورد، انسان را از محدود شدن در عالم زمينی بر حذر میدارد.
وی خاطرنشان كرد: جوانان و شاعران معاصر نيز بايد با الهام از قرآن كريم بتوانند خود را به عالم معنوی و الهی وصل كرده و اشعاری بسرايند كه تاثيرگذار باشد.
عسگر شاهی شاعر توانمند اردبيل 62 سال سن دارد كه از 13 سالگی شعر میسرايد و در دوران دبيرستان ذوق ادبی او به اوج می رسد چرا كه همسايگی با «موذنزاده» و مرحوم تاجالشعرای «يحيوی اردبيلی» در او تاثير ادبی و معنوی فراوانی گذاشتهاند و اكنون 37 سال است كه در مدارس و دانشگاههای اردبيل به تدريس مشغول است.
وی تا كنون كتب متعددی تاليف كرده كه از جمله آنها می توان «تا قاف انديشه» را نام برد كه شرح عرفانی و فلسفی اشعار و غزليات حافظ است و همچنين شرح عرفانی اشعار حكيم «محمد فضولی»، مجموعه اشعار «دولت بيدار» حاوی مراتب و مراثی شهدا و اسرای كربلا به زبان آذری و فارسی، «شرح بینهايت» و «يك حرف از هزاران» از آثار تاليف شده و يا در دست چاپ وی است.
كتاب «يك حرف از هزاران» اين شاعر واستاد ادبيات حاوی اشعاری در مورد مراتب و مراثی شهدای كربلا است كه تا ماه محرم سال جاری به چاپ میرسد.
«عسگر شاهی» شاعر و استاد ادبيات دانشگاههای اردبيل گفت: ادبيات ايران بهويژه در عرصه شعر با صلابت و بینظير بودن آن در دنيا مشهور و معلوم است و فردوسی كه در دنيا ركن ادب شناخته میشود، دليلی محكم بر اين مدعا است.
وی افزود: افراد اهل مطالعه و تحقيق میتوانند به راحتی بفهمند كه افتخار، امتياز و عظمت ادبيات ايران بهخاطر فرهنگی است كه بعد از اسلام و نزول قرآن جلوهگر شد و ادبيات نيز از اين موهبت بیبهره نماند.
شاهی ادامه داد: بسياری از شعرای كهن ايران از چند جهت از قرآن بهره گرفتهاند، چرا كه عدهای تمام يا قسمتی از آيه را در مقام تضمين يا تلميح در شعر خود آوردهاند و يا از جهت معنای آيه به آن پرداختهاند و از اين رو به شعر خود مرجعيت و سنديت ادبی خاصی بخشيدهاند.
اين شاعر به بيتی از شعر شيخ شعدی در قصيده بهاريه اشاره و عنوان كرد: سعدی در اين قصيده وحدت را به كثرت و ماده و مجاز را به معنا ارتقا و سوق داده و از اين رو به قرآن استناد كرده و میگويد: «گو نظر باز كن و خلقت نارنج ببين/ ای كه باور نكنی فی الشجر الاخضر نار»، كه اين بيت اشاره به آيه 80 سوره مباركه «ياسين» دارد كه قسمتی از آيه را عينا تلميح كردهاست.
وی در ادامه بيتی از لسانالغيب حافظ شيرازی را قرائت و اظهار كرد: حافظ در بيت، «تو نيك و بد خود هم از خود بپرس/چرا بايدت ديگری محتسب؛ و من يتق الله يجعل له/و يرزقه من حيث لايحتسب» به آيه دو سوره «طلاق» اشاره كردهاست و عراقی نيز در مثنوی خود در مورد عشق الهی از سوره «ص» آيه 25 تلميح كرده و میگويد: «نشنيدی كه ايزد وهاب/ گفت: طوبی لهم و حسن مآب؟»
وی اضافه كرد: خاقانی از آيه 25 سوره «الدخان» تلميح كرده و میگويد: «پرويز كنون گم شد، زان گمشده كمتر گوی/ زرين تره كو بر خوان؟ رو كم تركوا برخوان» و مولانا نيز با الهام از آيه 29 سوره مباركه «فجر» میگويد: «گندمی را زير خاك انداختند/پس زخاكش خوشهها برساختند؛ بار ديگر كوتندش زآسياب/قيمتش افزود و نان شد جان فزا؛ باز نان را زير دندان كوفتند/گشت عقل و جان و فهم هوشمند؛ باز آن جان چونك محو عشق گشت/يعجب الزراع آمد زير كشت»، كه اينها نمونههايی بودند كه شاعران از منبع ادبی قرآن بهره گرفتهاند.
به گفته اين شاعر اردبيلی بهره گرفتن از قرآن در ادبيات با معنای آيه در ارتباط است، نه با عين عبارت آن و از اين جهت است كه ذهنهای شنوندگان، آماده لذت بردن از شعر و ادبيات هستند به عنوان مثال، شيخ سعدی در بهاريه از سوره «لقمان» آيه 29به معنای آيه تلميح كرده و گفته است: «پاك و بیعيب خدايی كه به تقدير عزيز/لوح و خورشيد مسخر كند و ليل و نهار» و در همين قصيده سعدی میگويد: «هر كه امروز نبيند اثر طلعت دوست/غالب آن است كه فرداش نيفتد ديدار»
صاحب كتاب «تا قاف انديشه» در ادامه آيات ديگری را برشمرده و افزود: شاعران از اين آيات بیبهره نمانده و از آنها در مقام تلميح يا تضمين بهره بردهاند كه از جمله آنها میتوان آيه 70 سوره اسری در شعرهای حافظ، خاقانی و فضولی، آيه 31 تا 33 سوره شريفه بقره، 116 طه، 61 اسری، 30 هجر، 73 ص و 11 اعراف را نام برد كه به ادبيات ايران جلوه نورانی و معنوی بخشيدهاند.
وی تصريح كرد: آنچه در اين ميان با اهميت است فرهنگی است كه بعد از اسلام و نزول قرآن و به مدد اين كتاب مقدس ايجاد شدهاست و افكار و انديشههايی كه در سايه تعاليم و جلوههای قرآنی ايجاد و در ادبيات ايران فاخر و ماندگار شدهاند و ادبيات ايران از همانجا برخاسته و صعود يافته و پيشرفت كردهاست.
اين شاعر اردبيلی اظهار كرد: قبل از اسلام اشعار و ادبيات بسيار محكم و باصلابتی وجود دارد اما اين اشعار نتوانستهاند تاثير معنوی و عرفانی بگذارند و بر زبان مردم جاری شده و ماندگار شوند و آنچه كه باعث شدهاست ادبيات ايران پيشرفت كند به خاطر تفكر و انديشه قرآنی شاعر بوده، يعنی اسلام طبيعت شاعر را به اوج معنويت رساندهاست.
وی اضافه كرد: حافظ در اين باب هم از جهت تفاخر و هم از جهت تنبه میفرمايد: آدمی در عالم خاكی نمیآيد به دست/ عالمی ديگر ببايد ساخت و آدمی، اگر در وادی نظر به اين شعر دقت كنيم چنين به نظر میرسد كه حافظ مرتكب كفر شده و دنيا و انسان را قبول نمیكند در حالیكه انسان اشرف مخلوقات است اما اين طور نيست حافظ میخواهد انسان را از عالم زمينی به عالم معنا صعود دهد و از عالم علوی به عالم مجازی هديه و ارمغان آورد.
شاهی با تاكيد بر فرهنگ «انا لله و انا اليه راجعون» گفت: حافظ با بهرهگيری از اين فرهنگ محدود شدن انسان در عالم مادی را ذلت میداند و میخواهد دنيای انسان را تغيير دهد و دنيای مادی را به دنيای معنوی وصل كند و فرهنگ انا لله به همين مفهوم است و اگر به اين آيه توجه كنيم و از آن بهره بگيريم در ادبيات، عرفان و فلسفه میتوانيم عظمت و تاثير اين آيه را ببينيم و اين سه مورد، انسان را از محدود شدن در عالم زمينی بر حذر میدارد.
وی خاطرنشان كرد: جوانان و شاعران معاصر نيز بايد با الهام از قرآن كريم بتوانند خود را به عالم معنوی و الهی وصل كرده و اشعاری بسرايند كه تاثيرگذار باشد.
عسگر شاهی شاعر توانمند اردبيل 62 سال سن دارد كه از 13 سالگی شعر میسرايد و در دوران دبيرستان ذوق ادبی او به اوج می رسد چرا كه همسايگی با «موذنزاده» و مرحوم تاجالشعرای «يحيوی اردبيلی» در او تاثير ادبی و معنوی فراوانی گذاشتهاند و اكنون 37 سال است كه در مدارس و دانشگاههای اردبيل به تدريس مشغول است.
وی تا كنون كتب متعددی تاليف كرده كه از جمله آنها می توان «تا قاف انديشه» را نام برد كه شرح عرفانی و فلسفی اشعار و غزليات حافظ است و همچنين شرح عرفانی اشعار حكيم «محمد فضولی»، مجموعه اشعار «دولت بيدار» حاوی مراتب و مراثی شهدا و اسرای كربلا به زبان آذری و فارسی، «شرح بینهايت» و «يك حرف از هزاران» از آثار تاليف شده و يا در دست چاپ وی است.
كتاب «يك حرف از هزاران» اين شاعر واستاد ادبيات حاوی اشعاری در مورد مراتب و مراثی شهدای كربلا است كه تا ماه محرم سال جاری به چاپ میرسد.
