«عهد» در آيه شريفه 124 سوره بقره ناظر به معنای خاص امامت است
گروه انديشه: «عهد» در آيه شريفه 124 سوره بقره به معنای خاص امامت(و نه هر نوع سفارت دينی) و ظالم در برابر معصوم(و نه در برابر عادل) قرار دارد و امام بايد معصوم و به طور منطقی از علم ويژه برخوردار باشد.
به گزارش خبرگزاری قرآنی ايران(ايكنا)، كتاب «بررسی تطبيقی معناشناسی امام و مقام امامت» به قلم حجتالاسلام نجارزادگان، عضو هيئت علمی دانشگاه تهران(پرديس قم) كه به تازگی منتشر شده است، چهارمين كتاب از سلسلهپژوهشهای تفسير تطبيقی محسوب میشود كه به بررسی تطبيقی اصطلاحشناختی امام و مقام امامت از نظر مفسران شيعه و سنی پرداخته است.
در مقدمه اين كتاب آمده است: تفسير قرآن به دو نوع كلی، تفسير ترتيبی و تفسير موضوعی تقسيم میشود و آنچه تاكنون مورد اهتمام مفسران فريقين بوده، همين دو نوع تفسير است كه هر يك نيز تقسيمبندیهای خاص خود را دارند. شيوهای كه تاكنون در حوزه تفسير قرآن (به صورت مستقل) مغفول مانده، تفسير تطبيقی است.
در ادامه اين نوشتار آمده است: تفسير تطبيقی به بررسی مقايسهای ديدگاههای شيعه و اهل سنت درباره تفسير آيات قرآن میپردازد و میتواند به صورت موضوعی يا ترتيبی، صورت پذيرد. هرچند در تفاسير اجتهادی هر دو فريق (در برابر تفاسير روايی) كموبيش به بررسی و نقد ديدگاههای يكديگر اشاره شده است(مانند تفسير الميزان نوشته علامه طباطبايی، تفسير روح المعانی نوشته آلوسی و تفسير المنار تأليف محمد رشيدرضا). ولی بررسی مستقل و همه جانبه با تنظيم منطقی مباحث، پيشينهای در ميان فريقين ندارد و ضرورت اين نوع تفسير در درك و ارزيابی درست از مبانی و مفاهيم آيات از ديدگاه های فريقين نهفته است كه آثاری درخشان در پی خواهد داشت.
اين كتاب چهارمين اثر از سلسله پژوهشهای تفسير تطبيقی و مشتمل بر پنج فصل است. فصل نخست با عنوان كليات، دربردارنده مباحث «درنگی در آموزه امامت در ديدگاه فريقين»، «بررسی ديدگاه مفسران در وجوه معنايی امام در قرآن و تنقيح موضوع» و «سير كوتاه در پيشينه پژوهش» است و فصل دوم تا پنجم نيز به ترتيب به بررسی تطبيقی «امامت و آزمون با كلمات»، «رتبه امامت»، «اصطلاح شناسی امام»، «لغزشناپذيری(عصمت) و علم امام» اختصاص يافته است.
هر يك از اين فصول پس از طرح مباحث مقدماتی در سه گفتار به بررسی ديدگاههای شيعه، اهل سنت و آنگاه به ارزيابی ديدگاه آنان پرداخته و با محوريت آيه امامت حضرت ابراهيم(ع) در قرآن(سوره بقره/124) به اين نتيجه رسيده است كه زمان آزمونها برای احراز مقام امامت پس از نبوت حضرت ابراهيم(ع) و در پی آن، مقام اعطايی امامت از مقام نبوت برتر خواهد بود.
امامت به معنای «پيشوايی با وجوب پيروی و اطاعت مستقل» است كه با نظريه «تفويض دين» همخوان است؛ اين نظريه بر پايه تحليل مفهومی جعل امامت و مبتنی بر ادله قرآنی و روايی شكل گرفته است. چون «عهد» در اين آيه شريفه: «وَإِذِ ابْتَلَى إِبْرَاهِيمَ رَبُّهُ بِكَلِمَاتٍ فَأَتَمَّهُنَّ قَالَ إِنِّی جَاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِمَامًا قَالَ وَمِن ذُرِّیَّتِی قَالَ لاَ یَنَالُ عَهْدِی الظَّالِمِينَ؛ و چون ابراهيم را پروردگارش با كلماتى بيازمود و وى آن همه را به انجام رسانيد [خدا به او] فرمود من تو را پيشواى مردم قرار دادم [ابراهيم(ع)] پرسيد از دودمانم [چطور] فرمود پيمان من به بيدادگران نمىرسد» به معنای خاص امامت(و نه هر نوع سفارت دينی) و ظالم در برابر معصوم(و نه در برابر عادل) قرار دارد، امام بايد معصوم و به طور منطقی از علم ويژه برخوردار باشد.
مؤلف در مقدمه اثر خود كشف قوتها و ضعفهای فريقين در مبانی تفسير و ديدگاههای تفسيری، شناخت موارد اشتراك و افتراق فريقين در مبانی تفسير و مفاهيم تفسيری، مرزبندی دقيق از اختلافات مبنايی با تفاوتهای بنايی و بررسی و نقد هركدام در جای خود، كشف اختلافهای لفظی فريقين و اخراج آنها از دايره بحث، محك زدن موارد افتراق بر اساس مدارك و اصول پذيرفته شده نزد هركدام از فريقين، برملاساختن بسياری از داوریهای ناآگاهانه يا اتهامات متعصبانه و ارائه راهكارها برای برونرفت از اختلافات و اتهامات از جمله آثار پرداختن به چنين تحقيقاتی ذكر كرده است.
وی همچنين در باب هدف از اين تحقيق مینويسد: درك ديدگاههای مفسران فريقين و ارزيابی آنها بر اساس دلايل و شواهد قرانی برای گزينش ديدگاه درست درباره اصطلاحشناسی امام، كشف رتبه امامت و نظريه عصمت و علم امام است و اين فرآيند موجب میشود ديدگاه قرآن با شواهد و مدارك استحصال گردد، آموزه امامت شفافتر و ابعاد آن نمايانتر شود و اختلاف نظرها تا حدودی پايان يابد.
يادآور میشود، چاپ نخست كتاب «بررسی تطبيقی معناشناسی امام و مقام امامت از ديدگاه مفسران فريقين» به قلم حجتالاسلام نجارزادگان، عضو هيئت علمی دانشگاه تهران(پرديس قم)، با شمارگان 2000 نسخه، در 260 صفحه و به بهای 36500 ريال راهی بازار نشر شد.
در مقدمه اين كتاب آمده است: تفسير قرآن به دو نوع كلی، تفسير ترتيبی و تفسير موضوعی تقسيم میشود و آنچه تاكنون مورد اهتمام مفسران فريقين بوده، همين دو نوع تفسير است كه هر يك نيز تقسيمبندیهای خاص خود را دارند. شيوهای كه تاكنون در حوزه تفسير قرآن (به صورت مستقل) مغفول مانده، تفسير تطبيقی است.
در ادامه اين نوشتار آمده است: تفسير تطبيقی به بررسی مقايسهای ديدگاههای شيعه و اهل سنت درباره تفسير آيات قرآن میپردازد و میتواند به صورت موضوعی يا ترتيبی، صورت پذيرد. هرچند در تفاسير اجتهادی هر دو فريق (در برابر تفاسير روايی) كموبيش به بررسی و نقد ديدگاههای يكديگر اشاره شده است(مانند تفسير الميزان نوشته علامه طباطبايی، تفسير روح المعانی نوشته آلوسی و تفسير المنار تأليف محمد رشيدرضا). ولی بررسی مستقل و همه جانبه با تنظيم منطقی مباحث، پيشينهای در ميان فريقين ندارد و ضرورت اين نوع تفسير در درك و ارزيابی درست از مبانی و مفاهيم آيات از ديدگاه های فريقين نهفته است كه آثاری درخشان در پی خواهد داشت.
اين كتاب چهارمين اثر از سلسله پژوهشهای تفسير تطبيقی و مشتمل بر پنج فصل است. فصل نخست با عنوان كليات، دربردارنده مباحث «درنگی در آموزه امامت در ديدگاه فريقين»، «بررسی ديدگاه مفسران در وجوه معنايی امام در قرآن و تنقيح موضوع» و «سير كوتاه در پيشينه پژوهش» است و فصل دوم تا پنجم نيز به ترتيب به بررسی تطبيقی «امامت و آزمون با كلمات»، «رتبه امامت»، «اصطلاح شناسی امام»، «لغزشناپذيری(عصمت) و علم امام» اختصاص يافته است.
هر يك از اين فصول پس از طرح مباحث مقدماتی در سه گفتار به بررسی ديدگاههای شيعه، اهل سنت و آنگاه به ارزيابی ديدگاه آنان پرداخته و با محوريت آيه امامت حضرت ابراهيم(ع) در قرآن(سوره بقره/124) به اين نتيجه رسيده است كه زمان آزمونها برای احراز مقام امامت پس از نبوت حضرت ابراهيم(ع) و در پی آن، مقام اعطايی امامت از مقام نبوت برتر خواهد بود.
امامت به معنای «پيشوايی با وجوب پيروی و اطاعت مستقل» است كه با نظريه «تفويض دين» همخوان است؛ اين نظريه بر پايه تحليل مفهومی جعل امامت و مبتنی بر ادله قرآنی و روايی شكل گرفته است. چون «عهد» در اين آيه شريفه: «وَإِذِ ابْتَلَى إِبْرَاهِيمَ رَبُّهُ بِكَلِمَاتٍ فَأَتَمَّهُنَّ قَالَ إِنِّی جَاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِمَامًا قَالَ وَمِن ذُرِّیَّتِی قَالَ لاَ یَنَالُ عَهْدِی الظَّالِمِينَ؛ و چون ابراهيم را پروردگارش با كلماتى بيازمود و وى آن همه را به انجام رسانيد [خدا به او] فرمود من تو را پيشواى مردم قرار دادم [ابراهيم(ع)] پرسيد از دودمانم [چطور] فرمود پيمان من به بيدادگران نمىرسد» به معنای خاص امامت(و نه هر نوع سفارت دينی) و ظالم در برابر معصوم(و نه در برابر عادل) قرار دارد، امام بايد معصوم و به طور منطقی از علم ويژه برخوردار باشد.
مؤلف در مقدمه اثر خود كشف قوتها و ضعفهای فريقين در مبانی تفسير و ديدگاههای تفسيری، شناخت موارد اشتراك و افتراق فريقين در مبانی تفسير و مفاهيم تفسيری، مرزبندی دقيق از اختلافات مبنايی با تفاوتهای بنايی و بررسی و نقد هركدام در جای خود، كشف اختلافهای لفظی فريقين و اخراج آنها از دايره بحث، محك زدن موارد افتراق بر اساس مدارك و اصول پذيرفته شده نزد هركدام از فريقين، برملاساختن بسياری از داوریهای ناآگاهانه يا اتهامات متعصبانه و ارائه راهكارها برای برونرفت از اختلافات و اتهامات از جمله آثار پرداختن به چنين تحقيقاتی ذكر كرده است.
وی همچنين در باب هدف از اين تحقيق مینويسد: درك ديدگاههای مفسران فريقين و ارزيابی آنها بر اساس دلايل و شواهد قرانی برای گزينش ديدگاه درست درباره اصطلاحشناسی امام، كشف رتبه امامت و نظريه عصمت و علم امام است و اين فرآيند موجب میشود ديدگاه قرآن با شواهد و مدارك استحصال گردد، آموزه امامت شفافتر و ابعاد آن نمايانتر شود و اختلاف نظرها تا حدودی پايان يابد.
يادآور میشود، چاپ نخست كتاب «بررسی تطبيقی معناشناسی امام و مقام امامت از ديدگاه مفسران فريقين» به قلم حجتالاسلام نجارزادگان، عضو هيئت علمی دانشگاه تهران(پرديس قم)، با شمارگان 2000 نسخه، در 260 صفحه و به بهای 36500 ريال راهی بازار نشر شد.
