آموزش مفاهيم علمی تغذيه به مبلغان در جهت اشاعه سبك تغذيه اسلامی
گروه سلامت: دبير اجرايی كميته راهبردی قرآنپژوهی و طب وزارت بهداشت تصريح كرد: بايد آموزش مفاهيم علمی تغذيه به روحانيون جهت تفهيم به مردم مورد توجه قرار بگيرد تا سبك تغذيه اسلامی به شكل مناسبیتر در جامعه گسترش يابد.
اسلام آقاپور، دبير اجرايی كميته راهبردی قرآنپژوهی و طب وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكی در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) با اشاره به فرارسيدن هفته سلامت و انتخاب شعار «فشار خون بالا را جدی بگيريم» به بررسی رابطه تغذيه سالم از ديدگاه اسلام و رابطه آن با سلامت جسمی پرداخت و افزود: يكی از ابعاد مهم تامين و حفظ سلامت جسم و جان تبعيت از يك الگوی تغذيهای مناسب است و خداوند در برخی از آيات قرآن، مسلمين و مردم را راهنمايی كرده و به ميزان لازم و مناسب غذا را در اختيار انسان قرار داده است.
آقاپور تغذيه نادرست را به عنوان يكی از علل بيماریهای غير واگير و دليل اصلی عوامل مرگ و مير و ناتوانیهای جسمی و روحی در جهان برشمرد و افزود: رعايت دستورهای بهداشتی در مورد خوردن و آشاميدن، يكی از عوامل سلامت و شادابی و رفع بيماریها است و قرآن و سنت نيز به آن اشاره داشته است.
اين مدرس دانشگاه و پژوهشگر مركز تحقيقات طب و دين دانشگاه علوم پزشكی بقيةالله(عج) با تاكيد بر اينكه رهنمودهای اسلام در رابطه با تغذيه، تنها سلامت جسم را تضمين نمیكند، بيان كرد: رهنمودهای اسلام تضمين كننده سلامت روح انسانها نيز هست. از آن جايی كه عقل و علم به همه رازهای آفرينش احاطه ندارد، ممكن است حكمت برخی از رهنمودهای اسلام برای دانش امروز مجهول باشد ولی اين به معنای بیدليل بودن آن رهنمودها نيست؛ چنان چه فلسفه تعدادی از احكام اسلام در گذشته ناشناخته بود و امروز، علم به راز آنها پی برده است.
دبير اجرايی كميته راهبردی قرآنپژوهی و طب وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكی با اشاره به آيه 172 سوره مباركه بقره كه میفرمايد «یَا أَیُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ كُلُواْ مِن طَیِّبَاتِ مَا رَزَقْنَاكُمْ وَاشْكُرُواْ لِلّهِ إِن كُنتُمْ إِیَّاهُ تَعْبُدُونَ؛ اى كسانى كه ايمان آوردهايد از نعمتهاى پاكيزهاى كه روزى شما كردهايم بخوريد و اگر تنها او را مىپرستيد خدا را شكر كنيد» تصريح كرد: قرآن كريم به ما دستور داده است كه از طيبات بخوريد و حتی هر جا در مورد غذای حلال بيانی داشته فرموده حلالا ًطيباً، و تنها حلال را نفرموده است. بر طبق آيات شريفه سه نوع غذا وجود دارد: حرام، حلال و طيب.
آقاپور در ادامه افزود: طيب غذای است كه از خوردن آن، بيماری و ناراحتی ايجاد نمیشود. غذايی پاك، غذايی است كه انسان را رشد روحی میدهد. اصل اول در سلامتی و صحت غذاها به فرموده قرآن آن است كه حلال و پاكيزه باشند. اين گونه غذا میتواند مقدمات سلامتی را در بدن انسان فراهم كند اما اين كه يك ماده خوراكی واحد با تركيبات غذايی ثابت و مشخص در اثر حلال يا حرام بودن دارای آثار متفاوتی بر سلامت انسان شود بحث علمی بسيار عميقی میطلبد.
وی با تاكيد بر اينكه قرآن كريم تغذيه را نه تنها از اين ديدگاه بلكه از ديدگاههای ديگری از جمله رژيم غذايی مبين ساخته و راهنمايی مهم برای پيروان آن هست، بيان كرد: از دلايل آن میتوان به اعجاز و خاصيتهای فراوان ميوههايی كه در قرآن از آنها ياد شده (از جمله زيتون) اشاره كرد.
پژوهشگر مركز تحقيقات طب و دين دانشگاه علوم پزشكی بقيةالله(عج) ادامه داد: مسئله معرفت به غذا كه راهنمای بسيار مهمی به جانب خالق غذاست در روايات و اخبار زياد سفارش شده و اين سفارش متكی بر يكی از آيات كتاب الهی است، آنجا كه میفرمايد: فلينظر الانسان الی طعامه(عبس-24)، «انسان بايد با تفكر و تفحص به طعامش نظر كند»، نظر، يك ديدن و بررسی علمی است و با رويت(تماشای ظاهری) متفاوت است.
دبير اجرايی كميته راهبردی قرآنپژوهی و طب وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكی در ادامه سخنان خود اضافه كرد: وقتی گفته میشود نظر كند يعنی؛ بايد توجه داشت: اين غذا از راه حلال به دست آمده باشد، نه حرام (زيرا مصرف غذای حرام در روحيه، اخلاق و صفات همه اعضای خانواده به خصوص كودكان اثر بدی میگذارد و میتوان گفت تا حدی سعادت و شقاوت انسان در انتخاب غذاست).
آقاپور ادامه داد: اين غذا، نيازهای تغذيهای روزانه سلولهای جسمی و ذهنی را از بُعد كميت و كيفيت تأمين میكند يا نه، يعنی كربوهيدرات، پروتئين، چربی، ويتامينها، املاح و آب را به طور روزانه در حد تعادل دريافت میكنيم تا علاوه بر كنترل وزن، كمبود يا ازدياد مواد مغذی مانند كلسيم، آهن، يد، ويتامينهای «آ»، گروه «ب» و ... ايجاد نشود و به سلامت تغذيهای، شادابی و افزايش طول عمر مناسب برسيم.
وی افزود: موضوع ديگری كه در اين حوزه مطرح است اين بوده كه آيا نيازهای تغذيهای افراد خانواده تأمين میشود و تنوع، تعادل و تناسب رعايت میگردد يا نه، به خصوص نيازهای جسمی و ذهنی گروههای آسيب پذير مانند: كودكان و نوجوانان، مادران باردار و شيرده، سالمندان و...
اين مدرس دانشگاه ادامه داد: غذا در دستگاه گوارش(معده، روده) چگونه هضم و جذب میشود، با رفتارها و عادات غذايی غيربهداشتی مانند مصرف آب وسط غذا، سوءهاضمه ايجاد نكنيم؛ همچنين چه غذاهايی باعث تشكيل اندامهای مختلف بدن میشود(استخوانها، عضلات، پوست، مو، خون و ... ) و نيز آيا اين غذا با بدن ما سازگاری دارد يا نه (نسبت به آن حساسيت و آلرژی نداشته باشيم).
وی در ادامه گفت: موضوع ديگری كه بايستی در اين حوزه مورد توجه قرار بگيرد اين است كه اين غذا چه رفتاری را در انسان ايجاد میكند؟ آيا مانند زعفران، شير ولرم و ... آرامش ايجاد میكند، يا مانند قند و شكر تصفيه، سوسيس، كالباس، نوشابههای گازدار، قهوه و شكلات، غذاهای سرخ كرده و ... زمينه استرس را فراهم میكند)، آيا اين غذا روی تقويت حافظه تأثير دارد يا نه (مصرف ماهی، مغزهايی مانند بادام و گردو، كنجد و... ) و وضع طبخ غذا چگونه است (سرخ كرده نباشد بلكه آب پز، بخارپز، كبابی و ... باشد).
آقاپور ادامه داد: همچنين اين غذا در چه ظرفی پخته شده است(ظرف غيربهداشتی نباشد، در حال حاضر ظروف استيل، پيركس، چدن و ... مناسب هستند)، پرخوری رخ ندهد(به طور متوسط پنج وعده غذايی در حجم كم كه شامل سه وعده اصلی صبحانه، ناهار و شام و دو ميان وعده در ساعت 10 صبح و 5-4 بعد از ظهر است، مصرف گردد و تا گرسنه نشدهايد دست به غذا نبريد و قبل از سير شدن دست از غذا خوردن برداريد و لقمههای كوچك را با آرامش و به آرامی در سر سفره مصرف كنيد).
دبير اجرايی كميته راهبردی قرآنپژوهی و طب وزارت بهداشت در ادامه سخنان خود تصريح كرد: موضوعاتی ديگری كه در تفحص و تفكر به طعام مطرح بوده اين است كه در تهيه و توزيع اين غذا مسائل بهداشتی رعايت شده باشد (يعنی علاوه بر اينكه مواد زائد در آن نباشد، درست و بهداشتی تهيه، نگهداری و مصرف شود و رنگ، طعم و بوی غذا تغيير نكرده باشد)؛ همچنين چگونه خاك، آب، خورشيد، فصل و... دست به دست هم دادند تا اين غذا اينگونه بدست ما رسيده است؟ (بايد انديشه در خالق غذا داشت) و هنگام مصرف ميوهها نگاهی به ساختمان ميوه و چگونگی رسيدن آنها داشته باشيم كه نشانههای روشنی از قدرت و حكمت خدا برای افرادی كه اهل يقين هستند.
آقاپور در ادامه به ارائه برخی از پيشنهادات لازم در اين حوزه پرداخت و افزود: رعايت تعاليم اسلامی در باب تغذيه میتواند از بروز بسياری از بيماریهای گوارشی مانند گاستريت و زخمهای گوارشی، چاقی و عوارض ناشی از آن و بيماریهای قلب – عروقی، كه بيشترين آمار مرگ و مير را به خود اختصاص دادهاند، پيشگيری كرد.
اين مدرس دانشگاه و پژوهشگر مركز تحقيقات طب و دين دانشگاه علوم پزشكی بقيةالله(عج) ادامه داد: آگاه كردن مردم به خصوص نوجوانان و جوانان از اين آداب و ترغيب آنها به عمل به آنها، از طريق كتب درسی و رسانههای عمومی، میتواند نقش مهمی در ارتقاء سلامت فردی و اجتماعی ايفا كند. آموزش مفاهيم علمی تغذيه به مبلغان و روحانيون جهت تفهيم هر جه بيشتر مطلب به مردم عادی نيز موثر است. كه اينگونه فعاليتها میتواند سبك تغذيه اسلامی را در سطح اجتماع گسترش داده و سلامت افراد جامعه را به طور كامل تضمين كند.
آقاپور تغذيه نادرست را به عنوان يكی از علل بيماریهای غير واگير و دليل اصلی عوامل مرگ و مير و ناتوانیهای جسمی و روحی در جهان برشمرد و افزود: رعايت دستورهای بهداشتی در مورد خوردن و آشاميدن، يكی از عوامل سلامت و شادابی و رفع بيماریها است و قرآن و سنت نيز به آن اشاره داشته است.
اين مدرس دانشگاه و پژوهشگر مركز تحقيقات طب و دين دانشگاه علوم پزشكی بقيةالله(عج) با تاكيد بر اينكه رهنمودهای اسلام در رابطه با تغذيه، تنها سلامت جسم را تضمين نمیكند، بيان كرد: رهنمودهای اسلام تضمين كننده سلامت روح انسانها نيز هست. از آن جايی كه عقل و علم به همه رازهای آفرينش احاطه ندارد، ممكن است حكمت برخی از رهنمودهای اسلام برای دانش امروز مجهول باشد ولی اين به معنای بیدليل بودن آن رهنمودها نيست؛ چنان چه فلسفه تعدادی از احكام اسلام در گذشته ناشناخته بود و امروز، علم به راز آنها پی برده است.
دبير اجرايی كميته راهبردی قرآنپژوهی و طب وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكی با اشاره به آيه 172 سوره مباركه بقره كه میفرمايد «یَا أَیُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ كُلُواْ مِن طَیِّبَاتِ مَا رَزَقْنَاكُمْ وَاشْكُرُواْ لِلّهِ إِن كُنتُمْ إِیَّاهُ تَعْبُدُونَ؛ اى كسانى كه ايمان آوردهايد از نعمتهاى پاكيزهاى كه روزى شما كردهايم بخوريد و اگر تنها او را مىپرستيد خدا را شكر كنيد» تصريح كرد: قرآن كريم به ما دستور داده است كه از طيبات بخوريد و حتی هر جا در مورد غذای حلال بيانی داشته فرموده حلالا ًطيباً، و تنها حلال را نفرموده است. بر طبق آيات شريفه سه نوع غذا وجود دارد: حرام، حلال و طيب.
آقاپور در ادامه افزود: طيب غذای است كه از خوردن آن، بيماری و ناراحتی ايجاد نمیشود. غذايی پاك، غذايی است كه انسان را رشد روحی میدهد. اصل اول در سلامتی و صحت غذاها به فرموده قرآن آن است كه حلال و پاكيزه باشند. اين گونه غذا میتواند مقدمات سلامتی را در بدن انسان فراهم كند اما اين كه يك ماده خوراكی واحد با تركيبات غذايی ثابت و مشخص در اثر حلال يا حرام بودن دارای آثار متفاوتی بر سلامت انسان شود بحث علمی بسيار عميقی میطلبد.
وی با تاكيد بر اينكه قرآن كريم تغذيه را نه تنها از اين ديدگاه بلكه از ديدگاههای ديگری از جمله رژيم غذايی مبين ساخته و راهنمايی مهم برای پيروان آن هست، بيان كرد: از دلايل آن میتوان به اعجاز و خاصيتهای فراوان ميوههايی كه در قرآن از آنها ياد شده (از جمله زيتون) اشاره كرد.
پژوهشگر مركز تحقيقات طب و دين دانشگاه علوم پزشكی بقيةالله(عج) ادامه داد: مسئله معرفت به غذا كه راهنمای بسيار مهمی به جانب خالق غذاست در روايات و اخبار زياد سفارش شده و اين سفارش متكی بر يكی از آيات كتاب الهی است، آنجا كه میفرمايد: فلينظر الانسان الی طعامه(عبس-24)، «انسان بايد با تفكر و تفحص به طعامش نظر كند»، نظر، يك ديدن و بررسی علمی است و با رويت(تماشای ظاهری) متفاوت است.
دبير اجرايی كميته راهبردی قرآنپژوهی و طب وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكی در ادامه سخنان خود اضافه كرد: وقتی گفته میشود نظر كند يعنی؛ بايد توجه داشت: اين غذا از راه حلال به دست آمده باشد، نه حرام (زيرا مصرف غذای حرام در روحيه، اخلاق و صفات همه اعضای خانواده به خصوص كودكان اثر بدی میگذارد و میتوان گفت تا حدی سعادت و شقاوت انسان در انتخاب غذاست).
آقاپور ادامه داد: اين غذا، نيازهای تغذيهای روزانه سلولهای جسمی و ذهنی را از بُعد كميت و كيفيت تأمين میكند يا نه، يعنی كربوهيدرات، پروتئين، چربی، ويتامينها، املاح و آب را به طور روزانه در حد تعادل دريافت میكنيم تا علاوه بر كنترل وزن، كمبود يا ازدياد مواد مغذی مانند كلسيم، آهن، يد، ويتامينهای «آ»، گروه «ب» و ... ايجاد نشود و به سلامت تغذيهای، شادابی و افزايش طول عمر مناسب برسيم.
وی افزود: موضوع ديگری كه در اين حوزه مطرح است اين بوده كه آيا نيازهای تغذيهای افراد خانواده تأمين میشود و تنوع، تعادل و تناسب رعايت میگردد يا نه، به خصوص نيازهای جسمی و ذهنی گروههای آسيب پذير مانند: كودكان و نوجوانان، مادران باردار و شيرده، سالمندان و...
اين مدرس دانشگاه ادامه داد: غذا در دستگاه گوارش(معده، روده) چگونه هضم و جذب میشود، با رفتارها و عادات غذايی غيربهداشتی مانند مصرف آب وسط غذا، سوءهاضمه ايجاد نكنيم؛ همچنين چه غذاهايی باعث تشكيل اندامهای مختلف بدن میشود(استخوانها، عضلات، پوست، مو، خون و ... ) و نيز آيا اين غذا با بدن ما سازگاری دارد يا نه (نسبت به آن حساسيت و آلرژی نداشته باشيم).
وی در ادامه گفت: موضوع ديگری كه بايستی در اين حوزه مورد توجه قرار بگيرد اين است كه اين غذا چه رفتاری را در انسان ايجاد میكند؟ آيا مانند زعفران، شير ولرم و ... آرامش ايجاد میكند، يا مانند قند و شكر تصفيه، سوسيس، كالباس، نوشابههای گازدار، قهوه و شكلات، غذاهای سرخ كرده و ... زمينه استرس را فراهم میكند)، آيا اين غذا روی تقويت حافظه تأثير دارد يا نه (مصرف ماهی، مغزهايی مانند بادام و گردو، كنجد و... ) و وضع طبخ غذا چگونه است (سرخ كرده نباشد بلكه آب پز، بخارپز، كبابی و ... باشد).
آقاپور ادامه داد: همچنين اين غذا در چه ظرفی پخته شده است(ظرف غيربهداشتی نباشد، در حال حاضر ظروف استيل، پيركس، چدن و ... مناسب هستند)، پرخوری رخ ندهد(به طور متوسط پنج وعده غذايی در حجم كم كه شامل سه وعده اصلی صبحانه، ناهار و شام و دو ميان وعده در ساعت 10 صبح و 5-4 بعد از ظهر است، مصرف گردد و تا گرسنه نشدهايد دست به غذا نبريد و قبل از سير شدن دست از غذا خوردن برداريد و لقمههای كوچك را با آرامش و به آرامی در سر سفره مصرف كنيد).
دبير اجرايی كميته راهبردی قرآنپژوهی و طب وزارت بهداشت در ادامه سخنان خود تصريح كرد: موضوعاتی ديگری كه در تفحص و تفكر به طعام مطرح بوده اين است كه در تهيه و توزيع اين غذا مسائل بهداشتی رعايت شده باشد (يعنی علاوه بر اينكه مواد زائد در آن نباشد، درست و بهداشتی تهيه، نگهداری و مصرف شود و رنگ، طعم و بوی غذا تغيير نكرده باشد)؛ همچنين چگونه خاك، آب، خورشيد، فصل و... دست به دست هم دادند تا اين غذا اينگونه بدست ما رسيده است؟ (بايد انديشه در خالق غذا داشت) و هنگام مصرف ميوهها نگاهی به ساختمان ميوه و چگونگی رسيدن آنها داشته باشيم كه نشانههای روشنی از قدرت و حكمت خدا برای افرادی كه اهل يقين هستند.
آقاپور در ادامه به ارائه برخی از پيشنهادات لازم در اين حوزه پرداخت و افزود: رعايت تعاليم اسلامی در باب تغذيه میتواند از بروز بسياری از بيماریهای گوارشی مانند گاستريت و زخمهای گوارشی، چاقی و عوارض ناشی از آن و بيماریهای قلب – عروقی، كه بيشترين آمار مرگ و مير را به خود اختصاص دادهاند، پيشگيری كرد.
اين مدرس دانشگاه و پژوهشگر مركز تحقيقات طب و دين دانشگاه علوم پزشكی بقيةالله(عج) ادامه داد: آگاه كردن مردم به خصوص نوجوانان و جوانان از اين آداب و ترغيب آنها به عمل به آنها، از طريق كتب درسی و رسانههای عمومی، میتواند نقش مهمی در ارتقاء سلامت فردی و اجتماعی ايفا كند. آموزش مفاهيم علمی تغذيه به مبلغان و روحانيون جهت تفهيم هر جه بيشتر مطلب به مردم عادی نيز موثر است. كه اينگونه فعاليتها میتواند سبك تغذيه اسلامی را در سطح اجتماع گسترش داده و سلامت افراد جامعه را به طور كامل تضمين كند.
