قرآن، زندگی، روزمرهگی/ 82
«أفَلَا یَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ»؛ ناظر بر جنبه اثرگذاری حقايق قرآن/ تدبر در قرآن معنويت و عمل را درپی دارد
گروه اجتماعی: مدير حوزه علميه امام صادق(ع) آبادان با بيان اينكه آيه 24 سوره محمد ناظر بر جنبه اثرگذاری حقايق قرآن است، گفت: تأكيد بر تدبر در قرآن از جهت ايجاد معنويت در انسان و سوق يافتن او بهسوی عمل به آموزههای قرآن است.
حجتالاسلام والمسلمين عبدالله باوی، مدير حوزه علميه امام صادق(ع) آبادان در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) شعبه خوزستان، درباره آيه «أَفَلَا یَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ أَمْ عَلَى قُلُوبٍ أَقْفَالُهَا؛ آيا به آيات قرآن نمىانديشند يا [مگر] بر دلهايشان قفلهایى نهاده شده است»، (محمد/24) گفت: اين آيه حاوی دعوت و تأكيد در زمينه تدبر در قرآن و سرزنش و ملامت كسانی است كه از اين امر روی برمیتابند.
وی تصريح كرد: كلمه تدبر از «دَبر» به معنای ماوراء است؛ به اين معنا كه اگر آيات قرآن را تلاوت كنيم، ماورای آيات قرآن يك حقايق و واقعيتهايی است كه توجه، ايمان و عمل به آنها لازم است. بر اين اساس، تدبر به معنای توجه به محتوای آيات است. ترك تدبر در قرآن از طرف انسانها و افراد معتقد به قرآن و حتی ديگران سرزنش و ملامت بهدنبال دارد.
حجتالاسلام باوی با اشاره به اهميت تدبر در معارف قرآنی ادامه داد: در حديثی آمده است لَا خَیْرَ فِی عِبَادَةٍ لَیْسَ فِيهَا تَفَكّر؛ همانا در عبادتى كه تفكر نباشد خيرى نباشد، كه بر ضرورت توأم بودن تفكر و عبادت تأكيد دارد و همچنين لَا خَیْرَ فِی قِرَاءَةٍ لَیْسَ فِيهَا تَدَبّر، در خواندنى كه تدبر نباشد خيرى نباشد، كه بيان میكند بر قرائتی كه خالی تدبر باشد نيز نفعی مترتب نيست.
اين مدرس حوزه بيان كرد: قرائتی كه انسان از آن انتظار نفعی داشته باشد بايد توأم با تدبر و توجه به معنا باشد. آيه مورد اشاره پس از طرح اين پرسش كه چرا اينان در قرآن تدبر نمیكنند میافزايد قلوب اينان بهگونهای است كه گويا بر آنها قفل زده شده است، از اين رو آيات الهی كه تجلی رحمت الهی است در اين دلها نفوذی ندارد.
حجتالاسلام باوی افزود: هنگامی كه قلب انسان حالت سختی و غلظت پيدا كند آيات الهی كه به مثابه آب حيات است در قلبها نفوذ نمیكند و چنين است كه انسانها آيات قرآنی را میشنوند ولی بیتفاوت از كنار آنها میگذرند و تغييری در خود احساس نمیكنند، در حاليكه در آيه «إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ إِذَا ذُكِرَ اللّهُ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَإِذَا تُلِیَتْ عَلَیْهِمْ آیَاتُهُ زَادَتْهُمْ إِيمَانًا وَعَلَى رَبِّهِمْ یَتَوَكَّلُونَ؛ مؤمنان همان كسانىاند كه چون خدا ياد شود دلهايشان بترسد و چون آيات او بر آنان خوانده شود بر ايمانشان بيفزايد و بر پروردگار خود توكل مىكنند»، (انفال/2) خداوند میفرمايد مؤمنان با خواندن آيات الهی حالت معنويت و تغييری در خود احساس میكنند اما افرادی كه قلبهای قفلزده شده دارند، اين حالت را ندارند، به سادگی از كنار آيات میگذرند و تغييری در آنها حاصل نمیشود. به اميد آنكه خداوند به ما تلاوت با تدبر را عنايت كند و اين زمينهای برای عمل به آموزههای قرآنی باشد.
وی تصريح كرد: كلمه تدبر از «دَبر» به معنای ماوراء است؛ به اين معنا كه اگر آيات قرآن را تلاوت كنيم، ماورای آيات قرآن يك حقايق و واقعيتهايی است كه توجه، ايمان و عمل به آنها لازم است. بر اين اساس، تدبر به معنای توجه به محتوای آيات است. ترك تدبر در قرآن از طرف انسانها و افراد معتقد به قرآن و حتی ديگران سرزنش و ملامت بهدنبال دارد.
حجتالاسلام باوی با اشاره به اهميت تدبر در معارف قرآنی ادامه داد: در حديثی آمده است لَا خَیْرَ فِی عِبَادَةٍ لَیْسَ فِيهَا تَفَكّر؛ همانا در عبادتى كه تفكر نباشد خيرى نباشد، كه بر ضرورت توأم بودن تفكر و عبادت تأكيد دارد و همچنين لَا خَیْرَ فِی قِرَاءَةٍ لَیْسَ فِيهَا تَدَبّر، در خواندنى كه تدبر نباشد خيرى نباشد، كه بيان میكند بر قرائتی كه خالی تدبر باشد نيز نفعی مترتب نيست.
اين مدرس حوزه بيان كرد: قرائتی كه انسان از آن انتظار نفعی داشته باشد بايد توأم با تدبر و توجه به معنا باشد. آيه مورد اشاره پس از طرح اين پرسش كه چرا اينان در قرآن تدبر نمیكنند میافزايد قلوب اينان بهگونهای است كه گويا بر آنها قفل زده شده است، از اين رو آيات الهی كه تجلی رحمت الهی است در اين دلها نفوذی ندارد.
حجتالاسلام باوی افزود: هنگامی كه قلب انسان حالت سختی و غلظت پيدا كند آيات الهی كه به مثابه آب حيات است در قلبها نفوذ نمیكند و چنين است كه انسانها آيات قرآنی را میشنوند ولی بیتفاوت از كنار آنها میگذرند و تغييری در خود احساس نمیكنند، در حاليكه در آيه «إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ إِذَا ذُكِرَ اللّهُ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَإِذَا تُلِیَتْ عَلَیْهِمْ آیَاتُهُ زَادَتْهُمْ إِيمَانًا وَعَلَى رَبِّهِمْ یَتَوَكَّلُونَ؛ مؤمنان همان كسانىاند كه چون خدا ياد شود دلهايشان بترسد و چون آيات او بر آنان خوانده شود بر ايمانشان بيفزايد و بر پروردگار خود توكل مىكنند»، (انفال/2) خداوند میفرمايد مؤمنان با خواندن آيات الهی حالت معنويت و تغييری در خود احساس میكنند اما افرادی كه قلبهای قفلزده شده دارند، اين حالت را ندارند، به سادگی از كنار آيات میگذرند و تغييری در آنها حاصل نمیشود. به اميد آنكه خداوند به ما تلاوت با تدبر را عنايت كند و اين زمينهای برای عمل به آموزههای قرآنی باشد.
