نخستين جشنواره - همايش روحانی در قاب سينما / 39
«روحانی در قاب سينما»؛ جشنوارهای فارغ از خطوط قرمز ساختگی
گروه هنر: نخستين جشنواره ـ همايش «روحانی در قاب سينما» رويدادی بود كه با آزادانديشی فرصتی فراهم كرد تا موضوعات ناگفته بيان شود و كارگردانان و كارشناسان مختلف به راحتی ديدگاههای خود را درباره رابطه روحانيت و سينما مطرح كنند.
نخستين جشنواره ـ همايش «روحانی در قاب سينما» 12 ارديبهشت به كار خود پايان داد؛ رويدادی كه سعی كرد ارتباط مناسبی بين روحانيت و سينما به وجود آورد، چراكه سينمای يك دهه گذشته نگاهی جدی به اين موضوع داشته، ولی تنها در آثار معدودی ما شاهد نگاهی منسجم به روحانيت در سينما بودهايم. در اين ميان میتوان از كارهايی چون؛ «زير نور ماه»، «طلا و مس» به عنوان كارهای فاخر در اين حوزه نام برد.
اينكه چرا تا به حال تا به اين حد نسبت به روحانيت در سينما نگاهی جدی نشده است را میتوان در چند عامل جستجو كرد كه اين جشنواره ـ همايش در پی بر طرف كردن آن بود؛ اول اينكه هيچگاه سينما و روحانيت نسبت به يكديگر نگاهی صميمی نداشتهاند، حداقل تا يك دهه پيش اين گونه بود، بنابراين هيچكدام از دو طرف، نسبت به ديگری نگاهی مساعد نداشتند.
مطلب ديگر اينكه برخی خطوط قرمز غير ضروری سبب شد كه نتوان موضوعاتی اين چنينی را در آثار سينمايی پردازش كرد. به نحوی كه همايون اسعديان كارگردان «طلا و مس» در سخنان اخير خود به اين نكته اشاره كرده كه در ساخت «طلا و مس» برخی از مشاوران اين فيلم كه روحانی بودند تذكراتی درباره برخی صحنهها به فيلمساز میدادند.
البته سابقه و جايگاهی كه روحانيت در ايران اسلامی دارد، عاملی ديگر است كه هر فيلمسازی اين پتانسيل را در خود نمیبيند كه به ساخت اين دست آثار روی آورد، چون هر فيلمسازی قادر نيست با دانش اندك، فيلمی در اين حوزه بسازد.
با اين توضيحات بايد ديد كه اين جشنواره ـ همايش چگونه میخواهد برای اين معضلات راهحلی برگزيد. در قدم اول، اين رويداد محفلی شد برای نمايش آثاری كه به انحای مختلف محورشان روحانيت بود؛ اقدامی كه سبب شد اين كارها ديده شود.
نكته مثبت ديگری كه در خصوص اين رويداد میشود گفت جلسات گفتوگويی است كه در اين جشنواره ـ همايش در سينما فلسطين برگزار میشد. اين جلسات به هيچ وجه دستخوش خطوط قرمز و برخی سفارشات نشده بود، به نحوی كه كارگردان فيلم «مارمولك» فرصت پيدا كرد كه در يكی از اين جلسات كه موضوعش مرتبط با طنز بوده حضور يافته و درباره نوع نگاه خود به موضوع طنز و روحانيت سخن گويد.
وقتی كه درباره اين آزاد انديشی در جشنواره ـ همايش «روحانی در قاب سينما» سخن میگوييم دليلمان بسيار روشن است. بدين معنا كه پس از نمايش محدود «مارمولك» و حاشيههايی كه برای آن فيلم پيش آمد، فرصتی آنچنانی پيش نيامد كه درباره فيلم سخن گفته شود، اما اين رويداد اين فرصت را برای كمال تبريزی فراهم آورد تا حرفهای خود را بزند و بگوييد كه با نام ديگری كه برای اين فيلم (آدرس خدا) انتخاب شده بود، مخالفت شد.
اين كارگاه علاوه بر موضوع طنز، بخشهايی ديگری نيز داشت. برای مثال درباره موضوع خانواده؛ همايون اسعديان و منوچهر محمدی سخن گفتند يا اينكه در خصوص موضوع زن؛ محمدهادی كريمی و پناهبرخدا رضايی سخن گفتند. اين توجهات نشان میدهد كه درباره برگزاری اين رويداد كار كارشناسی انجام گرفته است.
برگزاری اين جلسات تنها به قشر سينماگر و روحانی خلاصه نشده بود، بلكه برخی از اين نشستها در دانشكده علوم اجتماعی دانشگاه تهران برگزار شد تا قشر دانشگاهی هم بتواند حضور تاثيرگذار خود را در اين جشنواره ـ همايش داشته باشد، البته در اين زمينه استقبالی كه از طرف مردم صورت گرفت بيش از حد انتظار بود.
در پايان اين مطلب بايد اذعان كرد كه اين جشنواره مسلما ضعفهايی نيز داشته، اما بايد توجه داشت كه رويدادی كه با اين حجم برگزار میشود در قدم اول ممكن است اشكالاتی هم داشته باشد، ولی آنچه مهم است اين است كه مزايايش بر نقصها بچربد. نكته انتهايی اينكه اميد داريم كه اين گونه جشنوارهها بيشتر حمايت شود، چراكه اينگونه رويدادهاست كه انتظار میرود به موفقيت و اعتلای سينمای دينی كشورمان كمك كند.
اينكه چرا تا به حال تا به اين حد نسبت به روحانيت در سينما نگاهی جدی نشده است را میتوان در چند عامل جستجو كرد كه اين جشنواره ـ همايش در پی بر طرف كردن آن بود؛ اول اينكه هيچگاه سينما و روحانيت نسبت به يكديگر نگاهی صميمی نداشتهاند، حداقل تا يك دهه پيش اين گونه بود، بنابراين هيچكدام از دو طرف، نسبت به ديگری نگاهی مساعد نداشتند.
مطلب ديگر اينكه برخی خطوط قرمز غير ضروری سبب شد كه نتوان موضوعاتی اين چنينی را در آثار سينمايی پردازش كرد. به نحوی كه همايون اسعديان كارگردان «طلا و مس» در سخنان اخير خود به اين نكته اشاره كرده كه در ساخت «طلا و مس» برخی از مشاوران اين فيلم كه روحانی بودند تذكراتی درباره برخی صحنهها به فيلمساز میدادند.
البته سابقه و جايگاهی كه روحانيت در ايران اسلامی دارد، عاملی ديگر است كه هر فيلمسازی اين پتانسيل را در خود نمیبيند كه به ساخت اين دست آثار روی آورد، چون هر فيلمسازی قادر نيست با دانش اندك، فيلمی در اين حوزه بسازد.
با اين توضيحات بايد ديد كه اين جشنواره ـ همايش چگونه میخواهد برای اين معضلات راهحلی برگزيد. در قدم اول، اين رويداد محفلی شد برای نمايش آثاری كه به انحای مختلف محورشان روحانيت بود؛ اقدامی كه سبب شد اين كارها ديده شود.
نكته مثبت ديگری كه در خصوص اين رويداد میشود گفت جلسات گفتوگويی است كه در اين جشنواره ـ همايش در سينما فلسطين برگزار میشد. اين جلسات به هيچ وجه دستخوش خطوط قرمز و برخی سفارشات نشده بود، به نحوی كه كارگردان فيلم «مارمولك» فرصت پيدا كرد كه در يكی از اين جلسات كه موضوعش مرتبط با طنز بوده حضور يافته و درباره نوع نگاه خود به موضوع طنز و روحانيت سخن گويد.
وقتی كه درباره اين آزاد انديشی در جشنواره ـ همايش «روحانی در قاب سينما» سخن میگوييم دليلمان بسيار روشن است. بدين معنا كه پس از نمايش محدود «مارمولك» و حاشيههايی كه برای آن فيلم پيش آمد، فرصتی آنچنانی پيش نيامد كه درباره فيلم سخن گفته شود، اما اين رويداد اين فرصت را برای كمال تبريزی فراهم آورد تا حرفهای خود را بزند و بگوييد كه با نام ديگری كه برای اين فيلم (آدرس خدا) انتخاب شده بود، مخالفت شد.
اين كارگاه علاوه بر موضوع طنز، بخشهايی ديگری نيز داشت. برای مثال درباره موضوع خانواده؛ همايون اسعديان و منوچهر محمدی سخن گفتند يا اينكه در خصوص موضوع زن؛ محمدهادی كريمی و پناهبرخدا رضايی سخن گفتند. اين توجهات نشان میدهد كه درباره برگزاری اين رويداد كار كارشناسی انجام گرفته است.
برگزاری اين جلسات تنها به قشر سينماگر و روحانی خلاصه نشده بود، بلكه برخی از اين نشستها در دانشكده علوم اجتماعی دانشگاه تهران برگزار شد تا قشر دانشگاهی هم بتواند حضور تاثيرگذار خود را در اين جشنواره ـ همايش داشته باشد، البته در اين زمينه استقبالی كه از طرف مردم صورت گرفت بيش از حد انتظار بود.
در پايان اين مطلب بايد اذعان كرد كه اين جشنواره مسلما ضعفهايی نيز داشته، اما بايد توجه داشت كه رويدادی كه با اين حجم برگزار میشود در قدم اول ممكن است اشكالاتی هم داشته باشد، ولی آنچه مهم است اين است كه مزايايش بر نقصها بچربد. نكته انتهايی اينكه اميد داريم كه اين گونه جشنوارهها بيشتر حمايت شود، چراكه اينگونه رويدادهاست كه انتظار میرود به موفقيت و اعتلای سينمای دينی كشورمان كمك كند.
