اصالت قرآن در مكتب امام هادی عليهالسلام؛ معياری برای سنجش روايات
گروه انديشه: امام هادی(ع) ضمن رساله مفصلی كه ابن شعبه حرانی از آن حضرت نقل كرده، به شدت بر اصالت قرآن تكيه فرمودند و آن را در مقام سنجش روايات و تشخيص صحيح از ناصحيح به عنوان معياری دقيق اعلام نمود.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) شعبه هرمزگان، در قرن سوم هجری اتهام اعتقاد به تحريف قرآن به شيعه بر سر زبانها بوده است در برابر اين اتهام ائمه شيعه همواره اصالت را به قرآن داده و هر روايت مخالف با آن را باطل اعلام داشتهاند، امام هادی ضمن رساله مفصلی كه ابن شعبه حرانی از آن حضرت نقل كرده به شدت بر اصالت قرآن تكيه فرمود و آن را در مقام سنجش روايات و تشخيص صحيح از ناصحيح به عنوان معياری دقيق اعلام نمود در واقع ايشان به طور رسمی قرآن را به عنوان تنها متنی كه همه گروههای اسلامی به آن استناد میكنند، مطرح كرد.
امام هادی(ع) در مرحله در مرحله اول اخبار را به دو دسته تقسيم میكند رواياتی كه حق است كه مبنای عمل قرار گيرد و دوم اخباری كه باطل است و در جايی امام میفرمايند:«قرآن حق است و هيچ فرقه ای در آن ترديدی ندارد» و آنگاه فرمود:«در صورتی كه قرآن بر صحت روايتی صحه گذاشت اما گروهی از امت آن را نپذيرفت بايست بر صحت آن اعتراف كرد، زيرا كه در اصل بر حقانيت قرآن اتفاق نظر دارند». از عياشی نقل شده است : كان ابوجعفر و ابو عبدالله لايصدق علينا الا بما يوافق كتاب الله و سنه نبيه(تفسير العياشی. ج يك. ص 9 – بحارالانوار . ج 2. ص 244)
شيعه از فرهنگ ادعيه و زيارات بسيار غنی برخوردار است و اين نشان از چهره معنوی تشيع و عرفان شيعی است كه خلوص دينی و تزكيه نفس را در جامعه تشيع قوت میبخشد.
دعا، جايگاه والايی در بين امامان عليهالسلام داشته و از برخی از آنان ادعيه فراوانی نقل شده است تا جايی كه امام هادی در تربيت شيعه و آشنا ساختن آنها با دعا، زيارت و در مجموع با معارف شيعی نقش عمده ای ايفا كرده است و همچنين اشارات و مفاهيمی كه اين دعاها در جامعه تشيع القا نموده شامل :تاكيد بر ارتباط محكم ميان امت و آل محمد(ع)؛ ( اللهم فصل علی محمد واله و لاتقطع بينی و بينهم فی الدنيا و الاخره واجعل عملی بهم متقبلا(مصباح المتهجد.ص 239).
از ديدگاه امام هادی(ع) معارف حقه الهی را تنها در مكتب اهل بيت پيامبر(ص) میتوان ياد گرفت در جايی ايشان میفرمايند: فصل الخطاب و آيات الهی نزد شماست استوانه های خداوند در ميان شماست چنان كه نور و برهان خداوند هم نزد شماست و امر خداوند بر شما واگذار شده است...
جدال بر سر مسئله حدوث و قدم قرآن از مهم تريم بحثها در آغاز قرن سوم دنيای تسنن را به خود مشغول كرده و اين موضع باعث پيدايش فرقهها و گروههايی در ميان آنها شد و از اولين كسانی كه اين مسئله را مطرح كرد احمد بن ابی دواد بود -(الطبقات السنيه فی تراجم الحنيفه .ج يك ص 29)- پس از آن مامون و به دنبال وی معتصم آن را دنبال كرده و تلاش كردند تا علما و محدثان را بر قبول مسئله خلق قرآن وا دارند.
اين فشار بر علما در تاريخ به محنه القرآن شهرت يافته كه افرادی چون احمد بن حنبل سخت درگير آن بودند وی در ميان اهل حديث اعتقاد به قديم بودن قرآن داشت و در اين ميان تحت فشار حكومت عباسی قرار گرفت و حتی ضربه های شلاق را هم تحمل كرده است.
گفته میشود، مسئله خلق يا قديم بودن قرآن چندان در ميان شيعيان انعكاسی نداشت از امام هادی نامه ای رسيده كه طی آن به يكی از شيعيان خود دستور می دهد در اين زمينه اظهار نظر نكرده و جانب هيچ كدام از دو نظر قديم يا قدم قرآن را نگيرد:
خداوند ما و تو را از ابتلای در فتنه بر حذر دارد! اگر خود را از آن دو نگاه داری نعمتی را بزرگ داشته ای وگرنه به هلاكت خواهی افتاد. قرآن كلام خدا ست از پيش خود اسمی بر آن نپذير كه در اين صورت از ستمگران خواهی بود خداوند ما و شما را از افرادی كه ايمان به غيب آورده و از خدا و روز جزا میترسند قرار بدهد.(متشابه القرآن و مختلفه جلد يك ص 61) و در اين باره از امام سجاد (ع) نيز نقل شده كه آن حضرت فرمود: «قرآن نه خالق است و نه مخلوق بلكه كلام خداوند خالق است».
از دوران امام باقر(ع) و امام صادق(ع) به اين طرف لقب «قمی» در آخر اسم شماری از اصحاب به چشم میخورد گفته میشود «قم» در زمان امام هادی مهمترين مركز تجمع شيعيان بوده و رابط محكمی بين شيعيان و ائمه اطهار وجود داشته است.
علی بن محمد كاشانی از اصحاب امام هادی اصالت اصفهانی داشته است(مسند الامام الهادی صفحه 352) يا در روايتی از عبدالرحمان نامی از اهالی اصفهان تحت تأثير كرامتی كه در سامرا از امام هادی ديده به مذهی شيعه درآمده است(بحار الانوار ف جلد 50 ص 141).
از نظر طبرسی اجماع شيعيان به امامت امام هادی(ع) دليل محكم و غير قابل ترديدی است بر صحت امامت آن حضرت به هرحال نا به گفته شيخ مفيد، شيخ طوسی و ابن اثير علی بن محمد عليهالسلام ملقب به«هادی» دهمين امام شيعيان بدر سال 212 هجری قمری ديده به جهان گشود.
علی بن محمد عليه السلام پس از شهادت پدرش امام جواد عليه السلام كه هنوز بيش از شش سال نداشت و به امامت رسيد، در امامت امام هادی به نوشته شيخ مفيد و نوبختی به استثنای افرادی معدودبه امامت علی بن محمد الهادی گردن نهادند.
امام هادی(ع) در ماه رجب سال 254 پس از بيست سال و 9ماه اقامت در سامرا به شهادت رسيدند در آن زمان معتضم خليفه عباسی بر تخت قدرت بود.
امام هادی(ع) در مرحله در مرحله اول اخبار را به دو دسته تقسيم میكند رواياتی كه حق است كه مبنای عمل قرار گيرد و دوم اخباری كه باطل است و در جايی امام میفرمايند:«قرآن حق است و هيچ فرقه ای در آن ترديدی ندارد» و آنگاه فرمود:«در صورتی كه قرآن بر صحت روايتی صحه گذاشت اما گروهی از امت آن را نپذيرفت بايست بر صحت آن اعتراف كرد، زيرا كه در اصل بر حقانيت قرآن اتفاق نظر دارند». از عياشی نقل شده است : كان ابوجعفر و ابو عبدالله لايصدق علينا الا بما يوافق كتاب الله و سنه نبيه(تفسير العياشی. ج يك. ص 9 – بحارالانوار . ج 2. ص 244)
شيعه از فرهنگ ادعيه و زيارات بسيار غنی برخوردار است و اين نشان از چهره معنوی تشيع و عرفان شيعی است كه خلوص دينی و تزكيه نفس را در جامعه تشيع قوت میبخشد.
دعا، جايگاه والايی در بين امامان عليهالسلام داشته و از برخی از آنان ادعيه فراوانی نقل شده است تا جايی كه امام هادی در تربيت شيعه و آشنا ساختن آنها با دعا، زيارت و در مجموع با معارف شيعی نقش عمده ای ايفا كرده است و همچنين اشارات و مفاهيمی كه اين دعاها در جامعه تشيع القا نموده شامل :تاكيد بر ارتباط محكم ميان امت و آل محمد(ع)؛ ( اللهم فصل علی محمد واله و لاتقطع بينی و بينهم فی الدنيا و الاخره واجعل عملی بهم متقبلا(مصباح المتهجد.ص 239).
از ديدگاه امام هادی(ع) معارف حقه الهی را تنها در مكتب اهل بيت پيامبر(ص) میتوان ياد گرفت در جايی ايشان میفرمايند: فصل الخطاب و آيات الهی نزد شماست استوانه های خداوند در ميان شماست چنان كه نور و برهان خداوند هم نزد شماست و امر خداوند بر شما واگذار شده است...
جدال بر سر مسئله حدوث و قدم قرآن از مهم تريم بحثها در آغاز قرن سوم دنيای تسنن را به خود مشغول كرده و اين موضع باعث پيدايش فرقهها و گروههايی در ميان آنها شد و از اولين كسانی كه اين مسئله را مطرح كرد احمد بن ابی دواد بود -(الطبقات السنيه فی تراجم الحنيفه .ج يك ص 29)- پس از آن مامون و به دنبال وی معتصم آن را دنبال كرده و تلاش كردند تا علما و محدثان را بر قبول مسئله خلق قرآن وا دارند.
اين فشار بر علما در تاريخ به محنه القرآن شهرت يافته كه افرادی چون احمد بن حنبل سخت درگير آن بودند وی در ميان اهل حديث اعتقاد به قديم بودن قرآن داشت و در اين ميان تحت فشار حكومت عباسی قرار گرفت و حتی ضربه های شلاق را هم تحمل كرده است.
گفته میشود، مسئله خلق يا قديم بودن قرآن چندان در ميان شيعيان انعكاسی نداشت از امام هادی نامه ای رسيده كه طی آن به يكی از شيعيان خود دستور می دهد در اين زمينه اظهار نظر نكرده و جانب هيچ كدام از دو نظر قديم يا قدم قرآن را نگيرد:
خداوند ما و تو را از ابتلای در فتنه بر حذر دارد! اگر خود را از آن دو نگاه داری نعمتی را بزرگ داشته ای وگرنه به هلاكت خواهی افتاد. قرآن كلام خدا ست از پيش خود اسمی بر آن نپذير كه در اين صورت از ستمگران خواهی بود خداوند ما و شما را از افرادی كه ايمان به غيب آورده و از خدا و روز جزا میترسند قرار بدهد.(متشابه القرآن و مختلفه جلد يك ص 61) و در اين باره از امام سجاد (ع) نيز نقل شده كه آن حضرت فرمود: «قرآن نه خالق است و نه مخلوق بلكه كلام خداوند خالق است».
از دوران امام باقر(ع) و امام صادق(ع) به اين طرف لقب «قمی» در آخر اسم شماری از اصحاب به چشم میخورد گفته میشود «قم» در زمان امام هادی مهمترين مركز تجمع شيعيان بوده و رابط محكمی بين شيعيان و ائمه اطهار وجود داشته است.
علی بن محمد كاشانی از اصحاب امام هادی اصالت اصفهانی داشته است(مسند الامام الهادی صفحه 352) يا در روايتی از عبدالرحمان نامی از اهالی اصفهان تحت تأثير كرامتی كه در سامرا از امام هادی ديده به مذهی شيعه درآمده است(بحار الانوار ف جلد 50 ص 141).
از نظر طبرسی اجماع شيعيان به امامت امام هادی(ع) دليل محكم و غير قابل ترديدی است بر صحت امامت آن حضرت به هرحال نا به گفته شيخ مفيد، شيخ طوسی و ابن اثير علی بن محمد عليهالسلام ملقب به«هادی» دهمين امام شيعيان بدر سال 212 هجری قمری ديده به جهان گشود.
علی بن محمد عليه السلام پس از شهادت پدرش امام جواد عليه السلام كه هنوز بيش از شش سال نداشت و به امامت رسيد، در امامت امام هادی به نوشته شيخ مفيد و نوبختی به استثنای افرادی معدودبه امامت علی بن محمد الهادی گردن نهادند.
امام هادی(ع) در ماه رجب سال 254 پس از بيست سال و 9ماه اقامت در سامرا به شهادت رسيدند در آن زمان معتضم خليفه عباسی بر تخت قدرت بود.
