ضرورت تدوين ضوابط و الزامات تأسيس حوزههای علميه مجازی
گروه فضای مجازی: مؤسس دانشكده مجازی علوم حديث گفت: تدوين ضوابط و الزامات تأسيس حوزههای علميه مجازی يكی از راهبردهای توسعه آموزش دينی در فضای مجازی به شمار میرود.
به گزارش خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا)، هفتمين نشست انجمن يادگيری الكترونيك ايران(يادا) با همكاری پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ايران با موضوع «مبانی و راهبردهای آموزش دينی در فضای مجازی» عصر امروز چهارشنبه، يكم خردادماه با حضور حجتالاسلام سيدحميد حسينی، مؤسس دانشكده مجازی علوم حديث برگزار شد.
حجتالاسلام والمسلمين سيدحميد حسينی، مؤسس دانشكده مجازی علوم حديث، با اشاره به استفاده از فناوریهای نوين در تبليغ دين اظهار كرد: اديان مختلف از فضای مجازی برای اهداف خود استفاده میكنند و اگر ما از دين و فناوری شناخت درستی داشته باشيم، قطعا میتوانيم از فرصتها و كاربردهای آن بهرهمند شويم.
وی به دستهبندی سطوح بهرهگيری از فضای مجازی برای اهداف مذهبی پرداخت و تصريح كرد: اگر بخواهيم مراحل بهرهگيری از فضای مجازی را دستهبندی كنيم از سطحیترين مرحله میتوان اين موضوع را تقسيمبندی كرد كه آموزش و يادگيری، پاسخگويی و مشاوره خدمات علمی و فرهنگی، مناسك و مراسم الكترونيكی، تسهيل در آئينهای حضوری، مشاهده اماكن مذهبی، معرفی و اطلاعرسانی از جمله آن است.
اين كارشناس دينی و مذهبی تصريح كرد: مذاهب مختلف تلاش كردند تا از طريق ايجاد پايگاههای اطلاعرسانی به معرفی و تبليغ بپردازند. معرفی كليساها، پخش زنده نيايش، خبرنامه كليساها و پايگاههای اطلاعرسانی مسجدالحرام و مسجدالنبی، حرم اميرالمؤمنين(ع)، حرم ائمه اطهار(ع)، آستان مقدس رضوی(ع) و حرم حضرت معصومه(س) از جمله اين تلاشهاست.
وی بيان كرد: مشاهده اماكن مذهبی دومين سطح بهرهگيری از فضای مجازی است كه در اين سطح با بهرهگيری از تصاوير پانوراما، سعی میشود تا ارتباط ملموستری ميان فناوری و كاربر ايجاد شود. گشت و گذار در سرزمين مقدس، بازديد مجازی از كنيسه مصداق بارز اين سطح است.
حجتالاسلام حسينی اظهار كرد: در سطح تسهيل در آئينهای حضوری به نوعی سعی میشود تا به صورت تصويری كاربر با فضای مجازی در ارتباط باشد كه نمونه بارز اين سطح ارسال الكترونيك دعا برای قرار گرفتن تتل(Tzetel) يا زيارت نيابی از حرم حضرت عباس(ع)، حضرت سيدالشهدا(ع) است.
وی يادآور شد: در سطح مناسك و مراسم الكترونيكی به نوعی كاربر در فضای مجازی به زيارت و عبادت میپردازد كه میتوان به مديتشين مجازی، روشن كردن شمع الكترونيكی، نمايش خودكار دعای روزانه در رايانه، اتاق دعا، فضايی برای نوشتن حوائج و دعا برای ديگران، عزاداری و دعای آنلاين در دانشكده مجازی علوم حديث، مشاركت در مراسم تدفين و سوگواری مجازی اشاره كرد.
مؤسس دانشكده مجازی تصريح كرد: در سطح خدمات علمی و فرهنگی به نوعی ارتباط يكطرفه است و در اين نوع ارتباط بيشتر بحث اطلاعرسانی و آگاهی مطرح است كه اديان مختلف برای معرفی و آگاهی كاربران از اين روش بهرهمند میشوند. پايگاه اينترنتی انجمن كليميان، كليساهای اينترنتی، كنيسههای مجازی، بخش كودكان در كليسای مجازی و خدمات تشرف به اسلام به 16 زبان مصداق بارز اين سطح به شمار میرود.
وی يادآور شد: مرحله پاسخگويی و مشاوره از ديگر سطحهای بهرهگيری فناوری از فضای مجازی است. راهاندازی مشاوره، پاسخگويی به پرسشهای دينی از طريق پيامك و اينترنت، مشاوره مذهبی در كنار مشاوره زمينههای مختلف مصداق بارز اين سطح به شمار میرود.
حجتالاسلام حسينی با اشاره به سطح آموزش و يادگيری اظهار كرد: اديان و نهادهای مذهبی تلاشهای بسياری میكنند تا از فضای مجازی برای انسانسازی و تربيت نيرو بهرهمند شوند. برای مثال سايت آموزش زبان «عبری» در تلاش است تا نيروهای متعهد به آئين يهود را پرورش دهد. همچنين سايتهای آموزشی و تالارهای گفتوگو به نوعی در اينباره برنامهريزی میكنند.
وی آموزشهای عمومی و تخصصی را در رديف آموزش الكترونيكی علوم اسلامی قرار داد و گفت: آموزشهای عمومی فعاليتهای پراكنده و مقطعی فراوان است كه نظامی جامع را پيگيری نمیكند و به مداركی معتبر منتهی نمیشود. در اين بخش شاهد اقداماتی مؤثر و جدی هستيم و برنامههايی كه بعضا از سوی سازمانهای فرهنگی اجرا میشود، معمولا از نوع خدمات فرهنگی است و جنبه آموزشی و يادگيری ندارد.
اين كارشناس دينی تصريح كرد: آموزشهای تخصصی، برنامههای نظاممند آموزشی است كه اهدافی مشخص و از پيش تعريف شده را پيگيری میكند و به مداركی دارای اعتبار منتهی میشود. در اين بخش تجربههای ارزشمندی در كشور وجود دارد اما همچنان تا نقطه مطلوب فاصلهای طولانی در پيش داريم.
وی با اشاره به مبانی آموزش دينی در فضای مجازی گفت: فطری و جهانی بودن دين، وابستگی دين به تعقل و آگاهی، انتخابی و اختياری بودن دين، استقبال دينی از پرسش و انتقاد، تدريجی و مادامالعمر بودن كسب معرفت دينی، ضرورت و رعايت اهليت و ظرفيت در فراگيران، تفاوت معرفت حقيقی با يادگيری مرسوم علمی و وابستگی معرفت حقيقی به اخلاق و تهذيب، فرصت و تهديد بودن فضای مجازی برای اخلاق، ضرورت حفظ ويژگیها و نقاط قوت آموزشهای حوزوی از مبانی آموزش دينی در فضای مجازی به شمار میرود.
حجتالاسلام حسينی با اشاره به پتانسيل موجود در حوزههای علميه اظهار كرد: نقاط قوتی در حوزههای علميه وجود دارد كه بايد به هر قيمت بشناسيم و آن را حفظ كنيم و سپس در برنامهريزی آموزش الكترونيكی روی اين نقاط متمركز شويم.
وی افزود: راهبردهای توسعه آموزش دينی در فضای مجازی شامل افزايش مهارت و آگاهی اساتيد و متوليان علوم اسلامی، حمايت از توليد محتوای آموزش دين، برگزاری دورههای آموزش تركيبی، اولويت بخشيدن به استفاده از اين فناوری به عنوان مكمل آموزشهای حضوری و همكاری و همافزايی مراكز فعال آموزش الكترونيكی دينی است.
اين كارشناس دينی ادامه داد: طراحی نظام رسمی آموزش الكترونيكی حوزوی متناسب با اقتضائات اين روش، تدوين ضوابط و الزامات تأسيس حوزههای علميه مجازی و شناسايی و تعريف ملاكهای ارزشيابی آموزش الكترونيك دروس حوزوی از ديگر راهبردهای توسعه آموزش دينی در فضای مجازی به شمار میرود.
وی بيان كرد: مديركل حوزههای علميه مخالفت خود را با آموزش الكترونيك اعلام كرده است و عنوان كرده كه در اين آموزش تهذيب رخ نمیدهد. چنين ديدگاههايی اشتباه است چرا كه آموزش الكترونيك صرفا آموزش مجازی نيست و بايد چنين نگرشهايی را تغيير داد و مسئوليتی بر گردن ائمه جماعت برای فعاليت در حوزه فضای مجازی گذاشت.
حجتالاسلام حسينی اظهار كرد: پس از هشت سال پيگيری، وزارت علوم، تحقيقات و فناوری، تأسيس حوزههای علميه مجازی را ابلاغ كرده است. بايد نگرشهای اشتباه را از سر راه برداشت تا بتوان مسير درستی را پيش راند. همچنين بايد شرايطی را برای تحقق اهدافمان فراهم كنيم در غير اين صورت چه بخواهيم و چه نخواهيم حوزههای علميه مجازی تأسيس خواهند شد.
وی افزود: فضای مجازی بر همه شئون زندگی غلبه میكرد و چارهای نيست كه از فرصتهای آن استفاده كنيم. در دانشكده مجازی واحد درسی به نام آداب و مهارتهای يادگيری الكترونيك توليد شد كه بر اساس آن دانشجو بتواند با اين مهارتها آشنا شود. به نوعی اين درس پيشنياز همه درسها در دانشكده مجازی شده است.
اين كارشناس دينی و مذهبی تصريح كرد: يكی از مشكلاتمان شكاف ديجيتالی بوده كه ميان ما و جوامع توسعهيافته ايجاد شده است. اين امر سبب شده تا بسياری از فرصتها از ميان برود. همچنين بايد نگاه منفی نسبت به فناوری نوين تغيير كند.
وی بيان كرد: وزارت علوم، تحقيقات و فناوری از دانشگاههای مجازی ارزشيابی ندارد كه اگر اين اتفاق صورت نمیگرفت و دانشگاهها مورد ارزشيابی قرار میگرفتند قطعا بسياری از مشكلات آموزش مجازی حل میشد.
حجتالاسلام والمسلمين سيدحميد حسينی، مؤسس دانشكده مجازی علوم حديث، با اشاره به استفاده از فناوریهای نوين در تبليغ دين اظهار كرد: اديان مختلف از فضای مجازی برای اهداف خود استفاده میكنند و اگر ما از دين و فناوری شناخت درستی داشته باشيم، قطعا میتوانيم از فرصتها و كاربردهای آن بهرهمند شويم.
وی به دستهبندی سطوح بهرهگيری از فضای مجازی برای اهداف مذهبی پرداخت و تصريح كرد: اگر بخواهيم مراحل بهرهگيری از فضای مجازی را دستهبندی كنيم از سطحیترين مرحله میتوان اين موضوع را تقسيمبندی كرد كه آموزش و يادگيری، پاسخگويی و مشاوره خدمات علمی و فرهنگی، مناسك و مراسم الكترونيكی، تسهيل در آئينهای حضوری، مشاهده اماكن مذهبی، معرفی و اطلاعرسانی از جمله آن است.
اين كارشناس دينی و مذهبی تصريح كرد: مذاهب مختلف تلاش كردند تا از طريق ايجاد پايگاههای اطلاعرسانی به معرفی و تبليغ بپردازند. معرفی كليساها، پخش زنده نيايش، خبرنامه كليساها و پايگاههای اطلاعرسانی مسجدالحرام و مسجدالنبی، حرم اميرالمؤمنين(ع)، حرم ائمه اطهار(ع)، آستان مقدس رضوی(ع) و حرم حضرت معصومه(س) از جمله اين تلاشهاست.
وی بيان كرد: مشاهده اماكن مذهبی دومين سطح بهرهگيری از فضای مجازی است كه در اين سطح با بهرهگيری از تصاوير پانوراما، سعی میشود تا ارتباط ملموستری ميان فناوری و كاربر ايجاد شود. گشت و گذار در سرزمين مقدس، بازديد مجازی از كنيسه مصداق بارز اين سطح است.
حجتالاسلام حسينی اظهار كرد: در سطح تسهيل در آئينهای حضوری به نوعی سعی میشود تا به صورت تصويری كاربر با فضای مجازی در ارتباط باشد كه نمونه بارز اين سطح ارسال الكترونيك دعا برای قرار گرفتن تتل(Tzetel) يا زيارت نيابی از حرم حضرت عباس(ع)، حضرت سيدالشهدا(ع) است.
وی يادآور شد: در سطح مناسك و مراسم الكترونيكی به نوعی كاربر در فضای مجازی به زيارت و عبادت میپردازد كه میتوان به مديتشين مجازی، روشن كردن شمع الكترونيكی، نمايش خودكار دعای روزانه در رايانه، اتاق دعا، فضايی برای نوشتن حوائج و دعا برای ديگران، عزاداری و دعای آنلاين در دانشكده مجازی علوم حديث، مشاركت در مراسم تدفين و سوگواری مجازی اشاره كرد.
مؤسس دانشكده مجازی تصريح كرد: در سطح خدمات علمی و فرهنگی به نوعی ارتباط يكطرفه است و در اين نوع ارتباط بيشتر بحث اطلاعرسانی و آگاهی مطرح است كه اديان مختلف برای معرفی و آگاهی كاربران از اين روش بهرهمند میشوند. پايگاه اينترنتی انجمن كليميان، كليساهای اينترنتی، كنيسههای مجازی، بخش كودكان در كليسای مجازی و خدمات تشرف به اسلام به 16 زبان مصداق بارز اين سطح به شمار میرود.
وی يادآور شد: مرحله پاسخگويی و مشاوره از ديگر سطحهای بهرهگيری فناوری از فضای مجازی است. راهاندازی مشاوره، پاسخگويی به پرسشهای دينی از طريق پيامك و اينترنت، مشاوره مذهبی در كنار مشاوره زمينههای مختلف مصداق بارز اين سطح به شمار میرود.
حجتالاسلام حسينی با اشاره به سطح آموزش و يادگيری اظهار كرد: اديان و نهادهای مذهبی تلاشهای بسياری میكنند تا از فضای مجازی برای انسانسازی و تربيت نيرو بهرهمند شوند. برای مثال سايت آموزش زبان «عبری» در تلاش است تا نيروهای متعهد به آئين يهود را پرورش دهد. همچنين سايتهای آموزشی و تالارهای گفتوگو به نوعی در اينباره برنامهريزی میكنند.
وی آموزشهای عمومی و تخصصی را در رديف آموزش الكترونيكی علوم اسلامی قرار داد و گفت: آموزشهای عمومی فعاليتهای پراكنده و مقطعی فراوان است كه نظامی جامع را پيگيری نمیكند و به مداركی معتبر منتهی نمیشود. در اين بخش شاهد اقداماتی مؤثر و جدی هستيم و برنامههايی كه بعضا از سوی سازمانهای فرهنگی اجرا میشود، معمولا از نوع خدمات فرهنگی است و جنبه آموزشی و يادگيری ندارد.
اين كارشناس دينی تصريح كرد: آموزشهای تخصصی، برنامههای نظاممند آموزشی است كه اهدافی مشخص و از پيش تعريف شده را پيگيری میكند و به مداركی دارای اعتبار منتهی میشود. در اين بخش تجربههای ارزشمندی در كشور وجود دارد اما همچنان تا نقطه مطلوب فاصلهای طولانی در پيش داريم.
وی با اشاره به مبانی آموزش دينی در فضای مجازی گفت: فطری و جهانی بودن دين، وابستگی دين به تعقل و آگاهی، انتخابی و اختياری بودن دين، استقبال دينی از پرسش و انتقاد، تدريجی و مادامالعمر بودن كسب معرفت دينی، ضرورت و رعايت اهليت و ظرفيت در فراگيران، تفاوت معرفت حقيقی با يادگيری مرسوم علمی و وابستگی معرفت حقيقی به اخلاق و تهذيب، فرصت و تهديد بودن فضای مجازی برای اخلاق، ضرورت حفظ ويژگیها و نقاط قوت آموزشهای حوزوی از مبانی آموزش دينی در فضای مجازی به شمار میرود.
حجتالاسلام حسينی با اشاره به پتانسيل موجود در حوزههای علميه اظهار كرد: نقاط قوتی در حوزههای علميه وجود دارد كه بايد به هر قيمت بشناسيم و آن را حفظ كنيم و سپس در برنامهريزی آموزش الكترونيكی روی اين نقاط متمركز شويم.
وی افزود: راهبردهای توسعه آموزش دينی در فضای مجازی شامل افزايش مهارت و آگاهی اساتيد و متوليان علوم اسلامی، حمايت از توليد محتوای آموزش دين، برگزاری دورههای آموزش تركيبی، اولويت بخشيدن به استفاده از اين فناوری به عنوان مكمل آموزشهای حضوری و همكاری و همافزايی مراكز فعال آموزش الكترونيكی دينی است.
اين كارشناس دينی ادامه داد: طراحی نظام رسمی آموزش الكترونيكی حوزوی متناسب با اقتضائات اين روش، تدوين ضوابط و الزامات تأسيس حوزههای علميه مجازی و شناسايی و تعريف ملاكهای ارزشيابی آموزش الكترونيك دروس حوزوی از ديگر راهبردهای توسعه آموزش دينی در فضای مجازی به شمار میرود.
وی بيان كرد: مديركل حوزههای علميه مخالفت خود را با آموزش الكترونيك اعلام كرده است و عنوان كرده كه در اين آموزش تهذيب رخ نمیدهد. چنين ديدگاههايی اشتباه است چرا كه آموزش الكترونيك صرفا آموزش مجازی نيست و بايد چنين نگرشهايی را تغيير داد و مسئوليتی بر گردن ائمه جماعت برای فعاليت در حوزه فضای مجازی گذاشت.
حجتالاسلام حسينی اظهار كرد: پس از هشت سال پيگيری، وزارت علوم، تحقيقات و فناوری، تأسيس حوزههای علميه مجازی را ابلاغ كرده است. بايد نگرشهای اشتباه را از سر راه برداشت تا بتوان مسير درستی را پيش راند. همچنين بايد شرايطی را برای تحقق اهدافمان فراهم كنيم در غير اين صورت چه بخواهيم و چه نخواهيم حوزههای علميه مجازی تأسيس خواهند شد.
وی افزود: فضای مجازی بر همه شئون زندگی غلبه میكرد و چارهای نيست كه از فرصتهای آن استفاده كنيم. در دانشكده مجازی واحد درسی به نام آداب و مهارتهای يادگيری الكترونيك توليد شد كه بر اساس آن دانشجو بتواند با اين مهارتها آشنا شود. به نوعی اين درس پيشنياز همه درسها در دانشكده مجازی شده است.
اين كارشناس دينی و مذهبی تصريح كرد: يكی از مشكلاتمان شكاف ديجيتالی بوده كه ميان ما و جوامع توسعهيافته ايجاد شده است. اين امر سبب شده تا بسياری از فرصتها از ميان برود. همچنين بايد نگاه منفی نسبت به فناوری نوين تغيير كند.
وی بيان كرد: وزارت علوم، تحقيقات و فناوری از دانشگاههای مجازی ارزشيابی ندارد كه اگر اين اتفاق صورت نمیگرفت و دانشگاهها مورد ارزشيابی قرار میگرفتند قطعا بسياری از مشكلات آموزش مجازی حل میشد.
