محمود خدادوست، معاون طب سنتی وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشكی در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) در بخش اول سخنان خود به تحليل دو نظر رايج در خصوص ارتباط طب سنتی و طب اسلامی پرداخت و با اشاره به اينكه شكوفايی طب سنتی ايران از زمان ورود تمدن اسلامی به كشور آغاز شد، اظهار كرد: اطبای ما از افرادی بودند كه مبانی دينی و فقهی را به طريق اولی میدانستند، پس میتوان مطمئن بود كه پايههای طب سنتی ما ريشه اسلامی دارد و اين بُعد آن كاملاً قوی است.
وی در ادامه ديدگاه حكيم عقيل خراسانی در خصوص فايده طب را عنوان كرد و گفت: اين حكيم مسلمان معتقد است فايده طب برای اين است كه جسم را سالم كند تا جسم سالم عبادت خدا كند. يعنی اطبای ما مبنای خلقت را به عبوديت وصل میكردند و بعد عنوان میكردند كه وظيفه آنها به عنوان طبيب اين است جسم مردم را برای عبوديت خدا سالم كنم.
خدادوست در ادامه تشريح ديدگاههای اسلامی اطبای سنتی، اضافه كرد: پايه طب سنتی بر اساس خشك و تر، گرم و سرد و ... است، حكيم گيلانی مطرح میكند كه در طب بحث خشكی و تری، گرمی و سردی و ... برای اين است كه از گرمی و سردی روزگار عبور كنيم تا به وحدانيت خدا برسيم و اگر اين نگاه حكيمانه، خداگونه و خدا را در وجود آدمی ديدن، در نظام سلامت ما وارد و عملياتی شود و در آموزش، پژوهش و درمان ما وجود داشته باشد، سبك زندگی ما عوض میشود.
وی در پاسخ به اين سؤال كه چرا وقتی احاديث مربوط به طب را بررسی میكنيم بيشتر به نظر میآيد مباحث پيشگيرانه است، اما در طب سنتی بيشتر درمان مطرح میشود؛ آيا اين نشاندهنده تناقض اين دو نيست، گفت: اين نگاه افراطی است. تعريفی كه بوعلیسينا و ابوبكر ربيع اخوين بخارايی در كتاب هدايتالمطلبين تعريفی از طب ارائه كرده، اينگونه است كه است «پزشكی پيشهای بُوَد كه با سلامتی آدميان كار دارد» و در تعريف طبيب میگويد: «وظيفه طبيب در قدم اول حفظ سلامتی است، اگر رفته بُوَد بازآرد به علم و عمل»؛ يعنی قدم اول در طب سنتی پيشگيری و حفظ سلامتی است. اما اگر امروز طور ديگری عمل میشود، نمیتوان طب سنتی اصيل را زير سؤال برد.
معاون طب سنتی وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشكی به روند درمان از ديدگاه طب سنتی نيز اشاره و عنوان كرد: اسماعيل جرجانی 700 سال پيش مطرح میكند كه اسباب تندرستی و اسباب بيماری شش بود، و وقتی میخواهی بيماری را معاينه كنی قدم اول اين است كه اين شش مورد را بررسی كنی كه شامل آب و هوا(محل زندگی)، خواب و بيداری، حركت و سكون، احتباس و استفراغ، خوردنی و آشاميدنی و اعراض نفسانی(مباحث روانشناسی) است. وقتی مبنای يك طب اين شش اصل است طبيب چگونه میتواند اول به سراغ درمان برود؟
وی تشريح كرد: قدم اول علاج برای كسی كه بيمار شد، التدبير است يعنی دخل و تصريف در اين شش مورد و بعد رازی میگويد تا زمانی كه میتوانی با غذا درمان كن و اگر میخواهی به سراغ دارو بروی يك غذای مفرد بده(نه تركيبی). اگر اكنون عدهای به اسم طب سنتی كار ديگری انجام میدهند، اين طب سنتی نيست و متأسفانه به شدت از طب سنتی اصل خودمان دور شدهايم.
معاون طب سنتی وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشكی در پاسخ به اين سؤال كه چه كسی بايد طب سنتی را به اصل خود بازگرداند، گفت: پيامها بايد رسانده شود. ظرفيتها وجود دارد، اين قابليت و نگاه مورد توجه قرار دارد، مقام معظم رهبری و دولت توجه جدی به طب سنتی دارد و وزارت بهداشت برای اينكه بتواند اين كار را انجام دهد معاونت طب سنتی را تأسيس كرده است.
وی در پايان سخنانش اعلام كرد: ما هم در اين زمينه برنامههايی در دست اجرا داريم كه با تأكيد بر حفظ سلامتی(پيشگيری) توصيههای پزشكی را از ديدگاه طب سنتی استخراج كرده، رواج دهيم و وارد سيستم شبكه بهداشت و درمان كشور كنيم و بعد مراحل طب سنتی را گام به گام به پيش ببريم.