نقد متقابل رقبا در مناظرهها؛ زمينهساز حضور حماسیتر مردم در انتخابات
گروه سياسی: مهمترين موردی كه در مناظرههای نامزدهای رياستجمهوری نيازمند اصلاح است، پررنگتر كردن بعد نقادی و چالشی آن است كه علاوه بر تمايز اصلح از غير اصلح، مانند دهمين دوره انتخابات رياستجمهوری نقش بارزی در حضور گستردهتر و حماسیتر مردم پای صندوقهای رأی خواهد داشت.
مناظرههای هشت نامزد يازدهمين دوره انتخابات رياستجمهوری بهعنوان نقطه عطفی در مبارزات محسوب میشود كه در عين حال با خاطرهای كه از اين نوع مناظرهها در سال 1388 در اذهان مردم باقی مانده است، پيشبينی میشد نقطه اوج و هيجانیترين فصل مبارزههای انتخاباتی نيز باشد.
هرچند مناظره روز جمعه 10 خردادماه، اولين دور سلسله مناظرهها و تنها مربوط به برنامههای اقتصادی كانديداها بود و هنوز برای قضاوت در خصوص تأثيرگذاری آن بر روی مردم جهت شركت بيشتر در انتخابات زود است اما از آنجا كه دغدغه امروز بيشتر مردم ناشی از تقارن زمانی بحثانگيز شدن چند موضوع عمده اقتصادی از قبيل هدفمندسازی يارانهها، تورم، اشتغال، مسكن و تحريمهای بينالمللی مباحث اقتصادی است، انتظار میرفت، مباحث بهطور جدیتر و چالشیتر از سوی كانديداها طرح شده تا مردم بتوانند با مقايسه دقيقتر ميان برنامهها و اهداف ميانمدت آنان، بهترين برنامه را انتخاب كنند.
در اين خصوص نكاتی چند به ذهن میرسد كه ذيلاً به عرض میرسد:
- اگر مصاحبه را به دو بخش پاسخهای مفصل و پاسخهای كوتاه تقسيم كنيم، بخش اول كه بهصورت پاسخ به پرسش توسط يك نامزد و نقد پاسخ از سوی هفت نامزد ديگر بود خيلی خوب طراحی شده بود، اما در عمل به اين صورت پيش نرفت و كانديداهايی كه بايد در مقام نقد جواب سؤال فرد پاسخگو در میآمدند، بيشتر به ذكر پاسخهای خود پرداختند؛ هرچند در ظاهر، اين بیدقتی از سوی نامزدهای محترم صورت گرفت، اما به نظر میرسد، بيشتر معلول بیاطلاعی و توجيه نبودن قبلی آنان از روش مناظره بود. با اين حال، مجری محترم میتوانست با تذكرات مداوم خود، روال صحيح كار را به آنان گوشزد كند.
وا داشتن كانديداها به نقد بیتعارف يكديگر سبب میشد تا مردم شاهد نقد جدیتر ايدههای رقبای انتخاباتی باشند و نامزدهايی را كه صرفاً به كلیگويی و يا حتی تكرار ايدههای ديگران میپردازند و اصطلاحاً با چنته خالی و صرفاً با انگيزههايی چون بیرقيب نماندن گفتمانهای مقابل يا اعاده حيثيت از خود وارد گود رقابت شدهاند از نامزدهای صاحب ايده و توانا تميز داده و بتوانند برنامه كارآمدتر را برگزينند.
- بهتر بود چند روز پيش از برگزاری مناظره، شيوه ابتكاری آن به اطلاع نامزدها يا ستادهای آنان میرسيد تا اگر نقد و پيشنهادی نسبت به آن دارند به آگاهی صدا و سيما میرساندند در فرصت كافی نسبت به اعمال اصلاحات اقدام شود. بگو مگويی كه روز جمعه در آغاز بخش دوم مناظره زنده تلويزيونی كه به پرسش و پاسخهای كوتاه اختصاص داشت، در برابر ديدگان ميليونها بيننده داخلی و خارجی بهويژه رسانههای خبری منطقهای و جهانی رخ داد به هيچ وجه در شأن نظام جمهوری اسلامی نبود.
اين عدم شأنيت در ذهن هموطنانمان در داخل و خارج از كشور و و رسانههای خارجی و مخاطبان آنها كه بهطور مستقيم شاهد پخش مناظره بودند يا از طريق خبرها در جريان محتوای آن قرار گرفتند و هنوز خاطره مناظرههای سال 88 در ذهن آنها زنده است، با طرح اين پرسش بروز میيابد كه آيا جمهوری اسلامی پس از برگزاری ده دوره انتخابات رياستجمهوری هنوز از برپايی يك مناظره بیحاشيه تلويزيونی ناتوان است؟
- فارغ از قصور صدا و سيما در اطلاعرسانی بهموقع به ستادهای كانديداها در مورد شيوه مناظره، تفاوت مواجهه نامزدهای محترم با اين موضوع و واكنشی كه نشان دادند در نوع جالب توجه بود.
پنج تن از نامزدها روش بخش دوم مناظره را پذيرفته و اعتراضی دستكم به زبان نياوردند. از سه نامزد محترمی كه در اين مرحله لب به اعتراض گشودند، دو نفر با ابراز انتقاد خود بهصورت متين و منطقی در نهايت، سعه صدر نشان داده و به احترام مردمی كه تماشاگر مناظره بودند پرسشهای كوتاه را پاسخ گفتند.
يكی از نامزدهای محترم هم با اعتراضات مكرر، نهايتاً حاضر به پاسخگويی به سؤالات كوتاه نشد و جالب اينجا كه او هم تحت عنوان «به احترام مردم» از ارائه جواب خودداری میكرد.
- البته از زاويه ديگر اين غافلگيری، خود ملاكی خوب، جهت مقايسه ميان كانديداهاست چرا كه ديروز، شاهد بوديم هر كدام از آنها كه با مطالعه كافی و برنامه منسجم و اعتماد به نفس حقيقی ناشی از تجارب و مشاورههای متعدد به عرصه رقابت پا گذاشته است در مرحله پاسخ كوتاه به پرسشها، بدون مكث و تأنی اضافه، پاسخی مختصر و موجز و حتیالمقدور راهگشا و جامع ارائه میكرد. مطلبی كه عكس آن به روشنی در خصوص نامزدهايی كه فاقد ويژگیهای فوق بودند، خود را نشان داد.
- در بخش پرسشهای تصويری نيز بهتر بود مراعات بيشتری در خصوص شأنيت كانديداهايی كه به هر حال هر كدام رئيسجمهور محتمل آينده هستند، صورت میگرفت و تصاوير گوياتری بهنمايش گذاشته میشد تا اين فاصله زياد در برداشتها كه بعضاً مضحك هم شد پيش نمیآمد.
با توجه به حواشی كه در اولين دور از مناظرات پيش آمد بهنظر میرسد كه دستاندركاران برگزاری اين برنامه در صدا و سيما اصلاحاتی در شيوه و محتوای آن در دو دور بعدی كه به حوزههای فرهنگی ـ اجتماعی و سياسی اختصاص خواهد داشت، انجام دهند.
اما مهمترين موردی كه به نظر نگارنده نيازمند اصلاح است، پررنگتر كردن بعد نقادی و چالشی مناظرات است كه علاوه بر تمايز اصلح از غير اصلح، مانند دهمين دوره انتخابات رياستجمهوری نقش بارزی در حضور گسترده مردم پای صندوقهای رأی خواهد داشت.
هرچند مناظره روز جمعه 10 خردادماه، اولين دور سلسله مناظرهها و تنها مربوط به برنامههای اقتصادی كانديداها بود و هنوز برای قضاوت در خصوص تأثيرگذاری آن بر روی مردم جهت شركت بيشتر در انتخابات زود است اما از آنجا كه دغدغه امروز بيشتر مردم ناشی از تقارن زمانی بحثانگيز شدن چند موضوع عمده اقتصادی از قبيل هدفمندسازی يارانهها، تورم، اشتغال، مسكن و تحريمهای بينالمللی مباحث اقتصادی است، انتظار میرفت، مباحث بهطور جدیتر و چالشیتر از سوی كانديداها طرح شده تا مردم بتوانند با مقايسه دقيقتر ميان برنامهها و اهداف ميانمدت آنان، بهترين برنامه را انتخاب كنند.
در اين خصوص نكاتی چند به ذهن میرسد كه ذيلاً به عرض میرسد:
- اگر مصاحبه را به دو بخش پاسخهای مفصل و پاسخهای كوتاه تقسيم كنيم، بخش اول كه بهصورت پاسخ به پرسش توسط يك نامزد و نقد پاسخ از سوی هفت نامزد ديگر بود خيلی خوب طراحی شده بود، اما در عمل به اين صورت پيش نرفت و كانديداهايی كه بايد در مقام نقد جواب سؤال فرد پاسخگو در میآمدند، بيشتر به ذكر پاسخهای خود پرداختند؛ هرچند در ظاهر، اين بیدقتی از سوی نامزدهای محترم صورت گرفت، اما به نظر میرسد، بيشتر معلول بیاطلاعی و توجيه نبودن قبلی آنان از روش مناظره بود. با اين حال، مجری محترم میتوانست با تذكرات مداوم خود، روال صحيح كار را به آنان گوشزد كند.
وا داشتن كانديداها به نقد بیتعارف يكديگر سبب میشد تا مردم شاهد نقد جدیتر ايدههای رقبای انتخاباتی باشند و نامزدهايی را كه صرفاً به كلیگويی و يا حتی تكرار ايدههای ديگران میپردازند و اصطلاحاً با چنته خالی و صرفاً با انگيزههايی چون بیرقيب نماندن گفتمانهای مقابل يا اعاده حيثيت از خود وارد گود رقابت شدهاند از نامزدهای صاحب ايده و توانا تميز داده و بتوانند برنامه كارآمدتر را برگزينند.
- بهتر بود چند روز پيش از برگزاری مناظره، شيوه ابتكاری آن به اطلاع نامزدها يا ستادهای آنان میرسيد تا اگر نقد و پيشنهادی نسبت به آن دارند به آگاهی صدا و سيما میرساندند در فرصت كافی نسبت به اعمال اصلاحات اقدام شود. بگو مگويی كه روز جمعه در آغاز بخش دوم مناظره زنده تلويزيونی كه به پرسش و پاسخهای كوتاه اختصاص داشت، در برابر ديدگان ميليونها بيننده داخلی و خارجی بهويژه رسانههای خبری منطقهای و جهانی رخ داد به هيچ وجه در شأن نظام جمهوری اسلامی نبود.
اين عدم شأنيت در ذهن هموطنانمان در داخل و خارج از كشور و و رسانههای خارجی و مخاطبان آنها كه بهطور مستقيم شاهد پخش مناظره بودند يا از طريق خبرها در جريان محتوای آن قرار گرفتند و هنوز خاطره مناظرههای سال 88 در ذهن آنها زنده است، با طرح اين پرسش بروز میيابد كه آيا جمهوری اسلامی پس از برگزاری ده دوره انتخابات رياستجمهوری هنوز از برپايی يك مناظره بیحاشيه تلويزيونی ناتوان است؟
- فارغ از قصور صدا و سيما در اطلاعرسانی بهموقع به ستادهای كانديداها در مورد شيوه مناظره، تفاوت مواجهه نامزدهای محترم با اين موضوع و واكنشی كه نشان دادند در نوع جالب توجه بود.
پنج تن از نامزدها روش بخش دوم مناظره را پذيرفته و اعتراضی دستكم به زبان نياوردند. از سه نامزد محترمی كه در اين مرحله لب به اعتراض گشودند، دو نفر با ابراز انتقاد خود بهصورت متين و منطقی در نهايت، سعه صدر نشان داده و به احترام مردمی كه تماشاگر مناظره بودند پرسشهای كوتاه را پاسخ گفتند.
يكی از نامزدهای محترم هم با اعتراضات مكرر، نهايتاً حاضر به پاسخگويی به سؤالات كوتاه نشد و جالب اينجا كه او هم تحت عنوان «به احترام مردم» از ارائه جواب خودداری میكرد.
- البته از زاويه ديگر اين غافلگيری، خود ملاكی خوب، جهت مقايسه ميان كانديداهاست چرا كه ديروز، شاهد بوديم هر كدام از آنها كه با مطالعه كافی و برنامه منسجم و اعتماد به نفس حقيقی ناشی از تجارب و مشاورههای متعدد به عرصه رقابت پا گذاشته است در مرحله پاسخ كوتاه به پرسشها، بدون مكث و تأنی اضافه، پاسخی مختصر و موجز و حتیالمقدور راهگشا و جامع ارائه میكرد. مطلبی كه عكس آن به روشنی در خصوص نامزدهايی كه فاقد ويژگیهای فوق بودند، خود را نشان داد.
- در بخش پرسشهای تصويری نيز بهتر بود مراعات بيشتری در خصوص شأنيت كانديداهايی كه به هر حال هر كدام رئيسجمهور محتمل آينده هستند، صورت میگرفت و تصاوير گوياتری بهنمايش گذاشته میشد تا اين فاصله زياد در برداشتها كه بعضاً مضحك هم شد پيش نمیآمد.
با توجه به حواشی كه در اولين دور از مناظرات پيش آمد بهنظر میرسد كه دستاندركاران برگزاری اين برنامه در صدا و سيما اصلاحاتی در شيوه و محتوای آن در دو دور بعدی كه به حوزههای فرهنگی ـ اجتماعی و سياسی اختصاص خواهد داشت، انجام دهند.
اما مهمترين موردی كه به نظر نگارنده نيازمند اصلاح است، پررنگتر كردن بعد نقادی و چالشی مناظرات است كه علاوه بر تمايز اصلح از غير اصلح، مانند دهمين دوره انتخابات رياستجمهوری نقش بارزی در حضور گسترده مردم پای صندوقهای رأی خواهد داشت.
