قرآن، زندگی، روزمرگی/99
يكی نبودن زبان و فكر؛ زمينهساز تناقض در تصميمگيریها/ نفاق موجب بدگمانی اجتماع میشود
گروه اجتماعی: مدرس حوزه علميه آبادان با اشاره به آيه «كَبُرَ مَقْتاً عِنْدَ اللَّهِ أَنْ تَقُولُوا ما لا تَفْعَلُون؛ نزد خدا سخت ناپسند است كه چيزى را بگوييد و انجام ندهيد»، (صف/ 3) گفت: نفاق و دوگانگی و يكی نبودن زبان و فكر موجب تناقض در تصميمگيریهای فرد میشود.
زهره اميدیپور، مدرس حوزه علميه فاطمهالزهرا(س) آبادان در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) شعبه خوزستان، درباره آيه «كَبُرَ مَقْتاً عِنْدَ اللَّهِ أَنْ تَقُولُوا ما لا تَفْعَلُون؛ نزد خدا سخت ناپسند است كه چيزى را بگوييد و انجام ندهيد» (صف/3) گفت: خداوند در اين آيه به يكی از نكات ظريف اخلاقی ميان انسانها اشاره دارد. اكثر ما ممكن است صحبتهايی بكنيم، حرفهايی بزنيم كه به خاطر ضرورت موقعيت، تبيين جايگاه يا تحكيم موقعيتی باشد كه در آن هستيم و در اين موارد تنها در حد صحبت باشد و به مرحله عمل نرسد.
اميدیپور گفت: خداوند در اين آيه میفرمايد: اين گناه بزرگ و سنگينی نزد خداوند است كه حرفی را بزنيد و آن را انجام ندهيد. گاه در زندگی شخصی و كوچك خودمان، خطاب به اطرافيان، دوستان همكلاسی، حتی همسايهها و اجتماع دور و بر ما يك نصيحت يا يك انتقاد يا پيشنهاد میكنيم، گاه آمرانه و گاه دوستانه كه اگر چه نكته مفيد و مناسبی است و گاه مشكلی است كه در طرف مقابل وجود دارد، اما خودمان اصلاً به آن پايبند نيستم يعنی فقط لقلقه زبان است.
وی ادامه داد: شايد يكی از دلايلی كه اين مشكل اخلاقی در قرآن مطرح شده است، آن باشد كه انسانهايی كه اين گونه زندگی میكنند؛ يعنی در حد حرف زدن هستند و تنها مشكلات و نقاط ضعف ديگران را مشاهده میكنند اما خود چيزی برای عمل كردن ندارند، اثر سؤ آن است كه انسان به نفاق كشيده میشود و نفاق هم وقتی وارد دل میشود، ايمان را میسوزاند.
اين مدرس حوزه علميه گفت: در جامعه گاهی بيشتر با اين مشكل مواجه هستيم، به خصوص افرادی كه مسئوليتی بر عهده دارند يا قرار است در يك مسئوليت و جايگاهی قرار بگيرند، اينها بايد بيشتر به اين آيه قرآن دقت كنند زيرا سرنوشت افراد زيادی زير نظر آنها است و به تصميمات آنها بستگی دارد. اگر فردي ميان ديگران از نماز اول وقت، از فقر و ضرورت برطرف كردن آن سخن گويد، قطعاً خود بايد به اين سخنان مقيد باشد.
اميدیپور ادامه داد: تربيت شخصی انسان و دوری از نفاق تنها راه برای بهبود اجتماع است، چه اجتماع كوچك خانواده باشد، چه اجتماع شهری يا حتی در سطح كلان كشوری باشد. پايبندی به برخی از نكات اخلاقی، شخصی و اجتماعی راهگشای مشكلات ما است؛ از اين رو است كه قرآن كريم كتاب هدايت و راهنمايی انسانها ناميده شده است.
مدرس حوزه علميه فاطمهالزهرا(س) آبادان در ادامه به بيان تأثيرات فردی در ارتباط با آيه «كَبُرَ مَقْتاً عِنْدَ اللَّهِ أَنْ تَقُولُوا ما لا تَفْعَلُون» اشاره كرد و گفت: ايجاد نفاق و تأثير فردی اين موضوع اين است كه به ايجاد نفاق در شخص خاتمه نمييابد. از آنجا كه انسانها اجتماعی هستند هر كس به نوبه خود هم در ديگران تأثير میگذارد و هم از ديگران اثر میپذيرد. انسانی كه سخنی بگويد كه خود به آن عمل نكند چنانكه جايگاه خاصی در جامعه ندشته و يك فردی عادی باشد، نفاق چنين فردی گرچه آسيب میرساند ولی فقط در محيط كوچك اطرافش خواهد بود اما گاهی فرديت ما در جمع بودن منحل میشود، مثلاً فردی مسئوليت بزرگی در سطح بالايی پيدا میكند. در اينجا اين اختلال شخصيتی فردی كه همان نفاق و دوگانگی ست؛ يعنی يكی نبودن قول و قلب، زبان و فكر قطعاً به جمع سرايت میكند و چون تصميمگيریهای اين فرد تناقض دارد يعنی پشت تريبون سخنی میگويد كه در مرحله عمل نه به آن قائل است و نه آن را انجام میدهد، تصميمگيریهای كلان او آسيبهای زيادی میرساند.
وی افزود: اين دوگانگی ممكن است يك اجتماع را بدگمان كند، ممكن است يك اجتماع اميدوار را نااميد كند. حتی ممكن است باعث شود كه مردم نتوانند بين جوهر حقيقی و كاذب را تشخيص دهند.
اين مدرس حوزه علميه تصريح كرد: در زمان حضرت علی(ع)، كسانی در مقابل ايشان ايستادند كسانی بودند كه در زمان پيامبر(ص) جزء افراد مؤمن محسوب میشدند ولی نفاق درونی آنها كه در اين آيه به آن اشاره شده است، موجب شد كه آسيبهای اجتماعی اين ويژگی بعداً مشخص شود و آثار آن تاكنون نيز ادامه داشته باشد برای همين است كه قرآن فرمود: «كبر» يعنی سخت ناپسند است.
اميدیپور گفت: خداوند در اين آيه میفرمايد: اين گناه بزرگ و سنگينی نزد خداوند است كه حرفی را بزنيد و آن را انجام ندهيد. گاه در زندگی شخصی و كوچك خودمان، خطاب به اطرافيان، دوستان همكلاسی، حتی همسايهها و اجتماع دور و بر ما يك نصيحت يا يك انتقاد يا پيشنهاد میكنيم، گاه آمرانه و گاه دوستانه كه اگر چه نكته مفيد و مناسبی است و گاه مشكلی است كه در طرف مقابل وجود دارد، اما خودمان اصلاً به آن پايبند نيستم يعنی فقط لقلقه زبان است.
وی ادامه داد: شايد يكی از دلايلی كه اين مشكل اخلاقی در قرآن مطرح شده است، آن باشد كه انسانهايی كه اين گونه زندگی میكنند؛ يعنی در حد حرف زدن هستند و تنها مشكلات و نقاط ضعف ديگران را مشاهده میكنند اما خود چيزی برای عمل كردن ندارند، اثر سؤ آن است كه انسان به نفاق كشيده میشود و نفاق هم وقتی وارد دل میشود، ايمان را میسوزاند.
اين مدرس حوزه علميه گفت: در جامعه گاهی بيشتر با اين مشكل مواجه هستيم، به خصوص افرادی كه مسئوليتی بر عهده دارند يا قرار است در يك مسئوليت و جايگاهی قرار بگيرند، اينها بايد بيشتر به اين آيه قرآن دقت كنند زيرا سرنوشت افراد زيادی زير نظر آنها است و به تصميمات آنها بستگی دارد. اگر فردي ميان ديگران از نماز اول وقت، از فقر و ضرورت برطرف كردن آن سخن گويد، قطعاً خود بايد به اين سخنان مقيد باشد.
اميدیپور ادامه داد: تربيت شخصی انسان و دوری از نفاق تنها راه برای بهبود اجتماع است، چه اجتماع كوچك خانواده باشد، چه اجتماع شهری يا حتی در سطح كلان كشوری باشد. پايبندی به برخی از نكات اخلاقی، شخصی و اجتماعی راهگشای مشكلات ما است؛ از اين رو است كه قرآن كريم كتاب هدايت و راهنمايی انسانها ناميده شده است.
مدرس حوزه علميه فاطمهالزهرا(س) آبادان در ادامه به بيان تأثيرات فردی در ارتباط با آيه «كَبُرَ مَقْتاً عِنْدَ اللَّهِ أَنْ تَقُولُوا ما لا تَفْعَلُون» اشاره كرد و گفت: ايجاد نفاق و تأثير فردی اين موضوع اين است كه به ايجاد نفاق در شخص خاتمه نمييابد. از آنجا كه انسانها اجتماعی هستند هر كس به نوبه خود هم در ديگران تأثير میگذارد و هم از ديگران اثر میپذيرد. انسانی كه سخنی بگويد كه خود به آن عمل نكند چنانكه جايگاه خاصی در جامعه ندشته و يك فردی عادی باشد، نفاق چنين فردی گرچه آسيب میرساند ولی فقط در محيط كوچك اطرافش خواهد بود اما گاهی فرديت ما در جمع بودن منحل میشود، مثلاً فردی مسئوليت بزرگی در سطح بالايی پيدا میكند. در اينجا اين اختلال شخصيتی فردی كه همان نفاق و دوگانگی ست؛ يعنی يكی نبودن قول و قلب، زبان و فكر قطعاً به جمع سرايت میكند و چون تصميمگيریهای اين فرد تناقض دارد يعنی پشت تريبون سخنی میگويد كه در مرحله عمل نه به آن قائل است و نه آن را انجام میدهد، تصميمگيریهای كلان او آسيبهای زيادی میرساند.
وی افزود: اين دوگانگی ممكن است يك اجتماع را بدگمان كند، ممكن است يك اجتماع اميدوار را نااميد كند. حتی ممكن است باعث شود كه مردم نتوانند بين جوهر حقيقی و كاذب را تشخيص دهند.
اين مدرس حوزه علميه تصريح كرد: در زمان حضرت علی(ع)، كسانی در مقابل ايشان ايستادند كسانی بودند كه در زمان پيامبر(ص) جزء افراد مؤمن محسوب میشدند ولی نفاق درونی آنها كه در اين آيه به آن اشاره شده است، موجب شد كه آسيبهای اجتماعی اين ويژگی بعداً مشخص شود و آثار آن تاكنون نيز ادامه داشته باشد برای همين است كه قرآن فرمود: «كبر» يعنی سخت ناپسند است.
