حق معلوم چيزی غير از زكات است كه انسان بر خود لازم میشمارد به نيازمندان بدهد
امامجمعه نيكشهر با بيان اينكه گفت: حق معلوم چيزی غير از زكات است كه انسان بر خود لازم میشمارد به نيازمندان بدهد.
به گزارش خبرنگار افتخاری خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا)، حجتالاسلام والمسلمين احمد لطفيان سرگزی، امامجمعه نيكشهر در نشست «سبك زندگی نمازگزاران» كه در نيكشهر برگزار شد با اشاره به آيات 19 الی 35 سوره معارج گفت: خدای متعال در قرآن كريم، زمانی كه مؤمنان را به صفتی میخواند برای آن صفات شرايطی را برمیشمارد كه نكته شاخص سبك زندگی آنها و شرط ورود به آن صفت است. همچون زمانی كه ياد میكند از متقين، صالحين، محسنين، مخبتين، اولیاللباب، عبادالرحمن و مصلين كه برای همگی آنها صفاتی و شرايطی را آورده است.
وی افزود: در آيات 22 الی 35 سوره معارج زمانی كه از مصلين ياد میكند برای آنها صفاتی را برمیشمارد كه در حقيقت توصيف سبك زندگی نمازگزاران واقعی است. اين آيات، نماز را كلاس انسانسازی میداند كه نمازگزاران را از سه رذيله ناشكيبايی، ناراستی و بخل به دور میراند و آنان را به مقام مكروم میرساند.
استاد دانشگاه آزاد نيكشهر با اشاره به اينكه خداوند سبك زندگی نمازگزاران واقعی را در ابعاد متعدد به نمايش گذاشته؛ كه در سه بعد و ساحت يعنی ارتباط با خدا، ارتباط با خلق خدا و ارتباط با عالم غيب میتوان بيان كرد، گفت: ساحت ارتباط با خدای متعال در برگيرنده 1) مداومت بر نماز و 2) محافظت بر نماز است. «الَّذِينَ هُمْ عَلَىٰ صَلَاتِهِمْ دَائِمُونَ» نمازگزاران پيوسته در نماز مداومت دارند، در آيه شريفه خداوند نماز را به خود انسان نسبت میدهد «عَلَىٰ صَلَاتِهِمْ» يعنی نماز سرمايه خود انسانهاست. همچنين مَثل ما در ارتباط با نماز همچون دانشآموزی است كه چون در سال تحصيلی از اندوختههای علمیاش مراقبت نداشته در وقت امتحان، نمره پايينی میگيرد، چراكه مداومت و مراقبت بر آموختههايش نداشته است. زندگی ما نيز همين داستان را دارد، يعنی بر آنچه به دست میآوريم، محافظت لازم را نداريم.
حجتالاسلام لطفيان ادامه داد: به علت همين اهميت مداومت است كه اولين صفت مصلين را مداومت بر آن میداند «إِلَّا الْمُصَلِّينَ* الَّذِينَ هُمْ عَلَى صَلَاتِهِمْ دَائِمُونَ». مداومت بر نماز، بيانگر آن است كه اثر كامل نماز همچون هر عمل ديگری با مداومت بر آن به دست میآيد. نه تنها در نماز، بلكه در همه كارها مداومت هميشه راز موفقيت است، چنانچه امير مؤمنان علی(ع) فرمودهاند «قَلِيلٌ یَدُومُ خَیْرٌ مِنْ كَثِيرٍ یَنْقَطِعُ» عمل كمی كه استمراری باشد، بهتر است از زيادی كه مقطعی باشد. رسول خدا(ص) نيز میفرمايند «انّ احبّ الاعمال الی الله مادام و ان قلّ» محبوبترين اعمال نزد خداوند چيزی است كه مداومت داشته باشد هر چند كم باشد.
استاد دانشگاه پيام نور نيكشهر گفت: در جوامع روايی، آيه مذبور را به نمازهای مستحبی و نوافل تأويل كردهاند. امام باقر(ع) میفرمايد «منظور از آيه فوق نمازهای نافله است و مقصود از آيه (وَالَّذِينَ هُمْ عَلَىٰ صَلَاتِهِمْ یُحَافِظُونَ) نمازهای واجب است». اين دوام تكميلكننده محافظت است، يعنی انجام نوافل سبب تكميل نواقص نمازهای واجب است.
وی با اشاره به محافظت بر نماز بيان كرد: «وَالَّذِينَ هُمْ عَلَىٰ صَلَاتِهِمْ یُحَافِظُونَ» نمازگزاران بر نماز خويش مواظبت دارند و اوقات آن را حفظ میكنند. نمازگزاران واقعی چون واقف به بركات نماز هستند هم بر ادای آن اهتمام و هم بر مراقبت بر آن التزام دارند. اين حفاظت دو سويه و طرفينی است يعنی كسی كه نماز را مراقبت كند، نماز نيز از او محافظت میكند، نماز حد بندگی ما را نگاه میدارد، خوديت و منيت را از آدمی ستانده و خدا را به دلها میسپارد. البته اين محافظت نماز به همان مقداری است كه ما نيز از آن مراقبت كردهايم. امام صادق(ع) میفرمايد «إنّ العبد إذا صلّی الصلاة فی وقتها وحافظ عليها ارْتفعت بیْضاء نقیّة تقول حَفِظتنی، حفظك الله وإذا لم يصلّها لوقتها ولم یُحافِظ عليها ارْتفعت سوْداء مُظْلمة تقول ضیّعتنی، ضیّعك الله» هنگامی كه انسان نماز را در اول وقت خواند، نوری سفيد و پاكيزه به آسمان میرود و میگويد خدا تو را حفظ كند كه مرا حفظ كردی! اگر نماز را در وقت نخواند و وقت نماز را مراقبت نكند، سياههای تاريك بالا رفته و میگويد مرا ضايع كردی خدا تو را ضايع كند». اين روايت بيانگر آن است كه نماز اول وقت به صورت حقيقتی جلوه میكند و واقعيتی زنده و جاودانه دارد و برای مصلی دعايی مستجاب دارد.
امامجمعه نيكشهر عنوان كرد: دوام در عبادت باعث نشده است كه نمازگزاران واقعی به دستگيری و استمداد محرمان بیتوجه باشند. فعاليت آنان در اين عرصه به گونهای است كه خداوند سبحان میفرمايد «وَالَّذِينَ فِی أَمْوَالِهِمْ حَقٌّ مَّعْلُومٌ* لِّلسَّائِلِ وَالْمَحْرُومِ» نمازگزاران حقيقی، آنهايی هستند كه در اموالشان حق معلومی است برای تقاضاكنندگان و محرومان. حق معلوم، راجع به زكات و انفاق و ايثار واجب فقهی نيست، چون در مكه هنوز حكم زكات فقهی نيامده بود بلكه در مورد رسيدگی به امور پابرهنگان و محرومان و گرسنگان وحی رسيده بود. حق معلوم چيزی غير از زكات است كه انسان بر خود لازم میشمارد كه به نيازمندان بدهد.
استاد دانشگاه پيام نور نيكشهر يادآور شد: تفاوت ميان سائل و محروم اين است كه سائل كسی است كه حاجت خود را میگويد و تقاضا میكند و محروم كسی است كه شرم و حيا مانع تقاضای اوست و روی پرسش ندارد. اگر كسی روی درخواست بر ما آورد كه كارش به جايی رسيده است كه /دست بيچاره چون به جان نرسد/چاره جز پيرهن دريدن نبود/ بدين روی اينان را نبايد رد كرد و بايد از حق معلوم به آنها پرداخت.
وی افزود: در آيات 22 الی 35 سوره معارج زمانی كه از مصلين ياد میكند برای آنها صفاتی را برمیشمارد كه در حقيقت توصيف سبك زندگی نمازگزاران واقعی است. اين آيات، نماز را كلاس انسانسازی میداند كه نمازگزاران را از سه رذيله ناشكيبايی، ناراستی و بخل به دور میراند و آنان را به مقام مكروم میرساند.
استاد دانشگاه آزاد نيكشهر با اشاره به اينكه خداوند سبك زندگی نمازگزاران واقعی را در ابعاد متعدد به نمايش گذاشته؛ كه در سه بعد و ساحت يعنی ارتباط با خدا، ارتباط با خلق خدا و ارتباط با عالم غيب میتوان بيان كرد، گفت: ساحت ارتباط با خدای متعال در برگيرنده 1) مداومت بر نماز و 2) محافظت بر نماز است. «الَّذِينَ هُمْ عَلَىٰ صَلَاتِهِمْ دَائِمُونَ» نمازگزاران پيوسته در نماز مداومت دارند، در آيه شريفه خداوند نماز را به خود انسان نسبت میدهد «عَلَىٰ صَلَاتِهِمْ» يعنی نماز سرمايه خود انسانهاست. همچنين مَثل ما در ارتباط با نماز همچون دانشآموزی است كه چون در سال تحصيلی از اندوختههای علمیاش مراقبت نداشته در وقت امتحان، نمره پايينی میگيرد، چراكه مداومت و مراقبت بر آموختههايش نداشته است. زندگی ما نيز همين داستان را دارد، يعنی بر آنچه به دست میآوريم، محافظت لازم را نداريم.
حجتالاسلام لطفيان ادامه داد: به علت همين اهميت مداومت است كه اولين صفت مصلين را مداومت بر آن میداند «إِلَّا الْمُصَلِّينَ* الَّذِينَ هُمْ عَلَى صَلَاتِهِمْ دَائِمُونَ». مداومت بر نماز، بيانگر آن است كه اثر كامل نماز همچون هر عمل ديگری با مداومت بر آن به دست میآيد. نه تنها در نماز، بلكه در همه كارها مداومت هميشه راز موفقيت است، چنانچه امير مؤمنان علی(ع) فرمودهاند «قَلِيلٌ یَدُومُ خَیْرٌ مِنْ كَثِيرٍ یَنْقَطِعُ» عمل كمی كه استمراری باشد، بهتر است از زيادی كه مقطعی باشد. رسول خدا(ص) نيز میفرمايند «انّ احبّ الاعمال الی الله مادام و ان قلّ» محبوبترين اعمال نزد خداوند چيزی است كه مداومت داشته باشد هر چند كم باشد.
استاد دانشگاه پيام نور نيكشهر گفت: در جوامع روايی، آيه مذبور را به نمازهای مستحبی و نوافل تأويل كردهاند. امام باقر(ع) میفرمايد «منظور از آيه فوق نمازهای نافله است و مقصود از آيه (وَالَّذِينَ هُمْ عَلَىٰ صَلَاتِهِمْ یُحَافِظُونَ) نمازهای واجب است». اين دوام تكميلكننده محافظت است، يعنی انجام نوافل سبب تكميل نواقص نمازهای واجب است.
وی با اشاره به محافظت بر نماز بيان كرد: «وَالَّذِينَ هُمْ عَلَىٰ صَلَاتِهِمْ یُحَافِظُونَ» نمازگزاران بر نماز خويش مواظبت دارند و اوقات آن را حفظ میكنند. نمازگزاران واقعی چون واقف به بركات نماز هستند هم بر ادای آن اهتمام و هم بر مراقبت بر آن التزام دارند. اين حفاظت دو سويه و طرفينی است يعنی كسی كه نماز را مراقبت كند، نماز نيز از او محافظت میكند، نماز حد بندگی ما را نگاه میدارد، خوديت و منيت را از آدمی ستانده و خدا را به دلها میسپارد. البته اين محافظت نماز به همان مقداری است كه ما نيز از آن مراقبت كردهايم. امام صادق(ع) میفرمايد «إنّ العبد إذا صلّی الصلاة فی وقتها وحافظ عليها ارْتفعت بیْضاء نقیّة تقول حَفِظتنی، حفظك الله وإذا لم يصلّها لوقتها ولم یُحافِظ عليها ارْتفعت سوْداء مُظْلمة تقول ضیّعتنی، ضیّعك الله» هنگامی كه انسان نماز را در اول وقت خواند، نوری سفيد و پاكيزه به آسمان میرود و میگويد خدا تو را حفظ كند كه مرا حفظ كردی! اگر نماز را در وقت نخواند و وقت نماز را مراقبت نكند، سياههای تاريك بالا رفته و میگويد مرا ضايع كردی خدا تو را ضايع كند». اين روايت بيانگر آن است كه نماز اول وقت به صورت حقيقتی جلوه میكند و واقعيتی زنده و جاودانه دارد و برای مصلی دعايی مستجاب دارد.
امامجمعه نيكشهر عنوان كرد: دوام در عبادت باعث نشده است كه نمازگزاران واقعی به دستگيری و استمداد محرمان بیتوجه باشند. فعاليت آنان در اين عرصه به گونهای است كه خداوند سبحان میفرمايد «وَالَّذِينَ فِی أَمْوَالِهِمْ حَقٌّ مَّعْلُومٌ* لِّلسَّائِلِ وَالْمَحْرُومِ» نمازگزاران حقيقی، آنهايی هستند كه در اموالشان حق معلومی است برای تقاضاكنندگان و محرومان. حق معلوم، راجع به زكات و انفاق و ايثار واجب فقهی نيست، چون در مكه هنوز حكم زكات فقهی نيامده بود بلكه در مورد رسيدگی به امور پابرهنگان و محرومان و گرسنگان وحی رسيده بود. حق معلوم چيزی غير از زكات است كه انسان بر خود لازم میشمارد كه به نيازمندان بدهد.
استاد دانشگاه پيام نور نيكشهر يادآور شد: تفاوت ميان سائل و محروم اين است كه سائل كسی است كه حاجت خود را میگويد و تقاضا میكند و محروم كسی است كه شرم و حيا مانع تقاضای اوست و روی پرسش ندارد. اگر كسی روی درخواست بر ما آورد كه كارش به جايی رسيده است كه /دست بيچاره چون به جان نرسد/چاره جز پيرهن دريدن نبود/ بدين روی اينان را نبايد رد كرد و بايد از حق معلوم به آنها پرداخت.
