قرآنهای خطی در عين وفور، از ارزشمندترين ميراث فرهنگی به جای مانده از گذشتگان ايران است علاقهمندی مسلمانان به داشتن قرآن در خانههايشان را میتوان از دلايل اين وفور عنوان كرد. نعمتی كه اگر مراقب نباشيم به نقمت تبديل میشود. تقصيری در ميراث گذشتگان كه دودش در چشم آيندگان خواهد رفت.
با ظهور و رونق هر پديده جديدی پديدههای قديمی جايگاه خود را از دست داده، كنار گذاشته میشوند، اما صنعت چاپ اگر چه رونق نوشتن قرآنهای خطی را كمرنگ كرد، اما بر ارزش و جايگاه قرآنهای نفيس افزود و اين قرآنها همچنان در خانههای مردم، مساجد، بقاع متبركه و ... مورد استفاده بود تا اينكه كم كم ارزش مادی آنها ارزش معنوی آنها را تحتالشعاع قرار داد.
مردم كم كم دانستند كه میتوانند با فروش اين قرآنهای نفيس پولی بيش از آنچه تصور میكنند به دست آورند و همين مسئله موجب رونق فروش قرآنهای نفيس خطی شد، خريد و فروشی كه ميراث فرهنگی هيچ نقشی در آن نداشت و تنها زمانی نقش اين سازمان مشخص میشد كه خيری تصميم میگرفت قرآن خود را (به هر دليلی) به موزهای هديه كند و يا از تعدادی از قاچاقچيان عتيقه قرآن خطی كشف و ضبط میشد.
تا اينكه بالاخره سازمان ميراث فرنگی تصميم گرفت به عنوان رقيبی جدی وارد ميدان خريد قرآنهای خطی شود و با قيمتگذاری قرآنهايی كه در دست مردم است، به خريد، مرمت، حفاظت و البته در معرض ديد عموم قرار دادن اين قرآنها اقدام كند.
اما در اين ميان يك مشكل اساسی بروز كرد. كارشناسان ميراث فرهنگی تقريباً هميشه قيمتی كمتر از بازار سياه و خريداران عرب و غير عرب اين قرآنها بر روی نفيسترين و ارزشمندترين هنرنمايی مردم ايران زمين تعيين میكردند و صاحبان اين قرآنها نيز با آگاهی از اين مسئله به راحتی مشتری دست به نقدتری از سازمان ميراث فرهنگی يافته و قرآن خود را به آنها میفروختند. قرآنی كه اگر چه مالك مادی آن يك خانواده و يك فرد است اما مالك معنوی آن يقيناً ملت ايران هستند.
هنر خطاطی يكی از اصيلترين هنرهايی ايران زمين است، هنری كه مديركل موزههای كشور آن را بيشتر مختص ايرانيان و نه اعراب عنوان میكند و اصلاً عجيب نيست كه زيبايی اين هنر مجموعهداران شخصی و يا مسئولان موزههای كشورهای عربی را به بازار داغ فروش قرآنهای خطی ايرانی جذب كند.
بازاری كه نبود بودجه برای خريد قرآنهای خطی در سازمان ميراث فرهنگی و تعيين قيمت كمتر برای اين قرآنها در ايران موجب آسودگی خيال خريداران ثروتمند و متمكن غير ايرانی شده است تا اين آثار ارزشمند ايرانی حظی وافر برايشان به ارمغان بياورد و برای ما سرشكستگی در برابر آيندگان.
كارشناسان ميراث فرهنگی در گفتوگو با ايكنا به موارد بسياری از اين خريد و فروشها اشاره میكنند، معاملهای كه برنده آن نه ميراث فرهنگی به عنوان مسئول حفظ آثار ارزشمند ايران بلكه يك مجموعهدار از كشورهای جنوب خليج هميشه فارس است.
و توجه دارندگان نسخ خطی قرآن كريم را به نكتهای جلب میكنيم كه نگاه مالكانه شخصی به داشتههای معنوی يك ملت، نگاهی اشتباه است و معاوضه اين سرمايه معنوی با پول نفت عملكردی اشتباهتر است.
و در پايان توجه مسئولان را به مقوله فرهنگسازی و صرف هزينه به عنوان راهكار حل اين معضل خواستاريم.