مسجد پايگاهی مؤثر در تربيت اسلامی جوانان و مصونيت ايشان از گزند حوادث است
امامجمعه شهرستان نيكشهر استان سيستان و بلوچستان در نشست مسجد و بهرهگيری از ظرفيتهای درونی و شكلگيری شخصيت، گفت: مسجد پايگاهی مؤثر در تربيت اسلامی جوانان و مصونيت ايشان از گزند حوادث است.
به گزارش خبرنگار افتخاری خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا)، حجتالاسلام والمسلمين احمد لطفيان، امامجمعه شهرستان نيكشهر استان سيستان و بلوچستان، دهم تيرماه در نشست مسجد و بهرهگيری از ظرفيتهای درونی و شكلگيری شخصيت طی سخنانی در رابطه با اهميت مسجد و نماز، مسجد را به عنوان يك پايگاه فرهنگی، اجتماعی و تربيتی معرفی كرد كه در تربيت اسلامی جوانان و مصونيت ايشان از گزند حوادث مؤثر است.
وی اظهار كرد: مسجد با ايجاد آرامش و پيوند ميان مؤمنان با نخبگان و صالحان جامعه بستری مناسب برای پرورش و تربيت روحی و اجتماعی فراهم میكند، مسجد با فراخوان پيوسته مسلمانان به جمع، روح جمعگرايی، انعطاف و نظمپذيری را در آنان تقويت میكند، مسجد معمولاً جايگاه طرح مشكلات و مباحث اجتماعی است و به طور طبيعی با حضور در چنين مكانی روح تعهد و دردمندی در افراد ايجاد میشود.
لطفيان ادامه داد: اهميت نماز تا بدين جاست كه خداوند متعال بلافاصله بعد از ايمان آوردن مؤمنان، ايشان را به نماز سفارش كرده است «الذين يؤمنون بالغيب و يقيمون الصلوه و ...» و دين مبين اسلام بدون نماز معنا و مفهوم ندارد و نيز اهميت نماز را تأثيرات گوناگون آن در ابعاد فردی، اجتماعی، روحی، روانی و ... و از منظر قرآن و احاديث معرفی كرده است.
وی تصريح كرد: اينكه دوران جوانی از چه جايگاهی برخوردار است؟ بايد گفت كه ايام جوانی از پربارترين و نيرومندترين دوران زندگی است كه میتواند انسان را به موفقيتهای عظيم برساند و نيز ياران جوان هستند كه میتوانند حامی اسلام و دين خدا باشند، جوانان به عنوان برناترين و عظيمترين اقشار جامعه میتوانند جامعه را به سعادت يا زوال سوق دهند.
امامجمعه نيكشهر در بيان ضرورت جذب جوانان به مسجد و نماز گفت: در دنيای امروز كه امواج تهاجمات به سمت و سوی جوامع اسلامی است و با اين همه دغدغه و نگرانیهايی كه در مورد نسل جوان احساس میشود، تنها راه مصونيت قشر جوان، پناه دادن ايشان در سايه اعتقادات، مذهب و دين خواهد بود.
وی ادامه داد: آنچه برضرورت جذب جوانان به نماز و مسجد در عصر حاضر میافزايد، توسعه و گسترش روزافزون جرايم، توسعه خطر انحراف و اعتياد، توسعه تبليغات دشمن در عرصههای جهانی برای فاسد كردن نسل جوان، وجود دوراهی و شك و ترديد در زمينه مذهب، نياز نسل جوان به پناهگاهی امن و مطمئن كه در تنگناها و تصادمات روانی، عاطفی وحتی اجتماعی بدان تمسك جويد و ... است.
لطفيان در ادامه اين نشست در پاسخ به اين سؤال كه مهمترين موانع حضور جوانان در مسجد چيست؟ گفت: بحران هويت، تهاجم فرهنگی، روحيات و خواستههای جوانان و مسجد، ناهنجاریها و دينگريزی از عوامل مهم وتأثيرگذار در اين زمينه است.
وی در ادامه در پاسخ به سؤال اصلی يعنی راههای جذب جوانان به نماز و مسجد، بيان كرد: عوامل اصلی جذب شامل پنج دسته 1- عوامل انسانی، خانواده و دوستان، امام جماعت، هيئتامنا، خادمان مساجد و نمازگزاران، 2- امكانات و فعاليتها، 3- طرح و برنامهها از جمله ارتقای هويت دينی جوانان، پيوند مسجد با زندگی جوانان، ارائه الگوهای موفق نمازگزار به جوانان و ...، 4- رسانههای جمعی از جمله راديو و تلويزيون و 5- آموزش و پرورش، میشود كه هر كدام از اين موارد میتواند عامل مهمی در جذب جوانان به نماز و مسجد باشد.
استاد دانشگاه آزاد نيكشهر اظهار كرد: دين به عنوان سرمايه غير مادی مقولهای جداناپذير از فرهنگ هر جامعه است و جوانان به عنوان انتقالدهندگان فرهنگ، مهمترين سرمايه يك كشور محسوب میشوند. به همين دليل تلاش جهت توسعه آگاهیهای دينی آنان از اهميت بهسزايی برخوردار است.
وی ادامه داد: جوان در پی دستيافتن به بينشی پويا، متحول و جديد نسبت به زندگی بوده و برای دستيابی به آن هر تلاشی را پذيرا میشود، لذا اگر در مسير زندگیاش با رويكردی اينچنين مواجه شود به طور منطقی آن را میپذيرد و درونی میكند. بنابراين نياز به برنامهريزی گسترده در زمينه جذب جوانان و هدايت آنان به مساجد شناسايی شود تا بدين وسيله تهديدات دشمن بر اين قشر آسيبپذير بیاثر شود.
امامجمعه نيكشهر تصريح كرد: در اين زمينه والدين نيز بايد به تربيت دينی كودكان اهتمام ورزند تا در نوجوانی و جوانی شاهد گريز آنان از نماز و مسجد نباشيم. مسجد فوايد بیشماری دارد كه پررنگ كردن فوايد آن بر خانوادهها، نوجوانان و جوانان از اهميت بسزايی برخوردار است، از جمله، اثر مسجد بر زندگی مسلمانان شامل سحرخيزی، ارج نهادن به جمع، تعامل روان و تن، كاهش مشكلات روزانه، ايجاد آرامش خاطر، ايجاد رغبت در غلبه بر رنجها، بازپروری، شناخت و رشد استعدادها، ايجاد عواطف جمعی، تسهيل در امر مشورت. و توجه به تفريحات سالم برخی از اين موارد است.
وی در مورد نقش مسجد در ارائه خدمات بهداشت روانی نيز بيان كرد: برنامههای مسجد علاوه بر اينكه منجر به شكلگيری ايدئولوژی اسلامی میشود، از بروز مشكلات روانی چون تنهايی، افسردگی، خودكشی، انحرافات جنسی، مصرف مواد مخدر، طلاق، تبعيض، قتل و جنايت جلوگيری میكند.
لطفيان در ادامه در مورد نقش مسجــد به مثابه عاملی برانگيزاننده در كسب دانش و فهم شرايط محيطی و روانی نيز افزود: مسجـد میتواند اثری ژرف بر حيات عقلانی مسلمانان داشته و موجبات رشد فعاليتهای علمی آنان (بهويژه نسل جوان با توجه به مقتضای سنی) را در شاخههای متعددی همچون رياضيات، جبر، تاريخ، جغرافیـا، ادبيات، شيمی، روانشناسی، پزشكی و ... فراهم كند. آثار دانشمندانی چون ابن سينا، ابن بطوطه، ابن خلدون، غزالی و بسياری ديكر از علمای اسلامی گواه صادق آن هستند.
وی در ادامه در مورد عواملی كه در جذب جوانان به مسجد دخيل هستند از جمله بر نقش ويژگیهای امام جماعت اشاره كرد و گفت: ثابت بودن، توانايی علمی، نظم، بيان ساده و شيوا، ابتكار و خلاقيت، دوستی با جوانان و نوجوانان، احترام و تواضع، آراستگی ظاهری، توانايی جسمی، دارا بودن دانش لازم، درك موقعيت سنی جوانان و تهيه امكانات مالی از جمله اين ويژگیها است.
امامجمعه نيكشهر در مورد مسجد و امكانات آن در اين مسير نيز اظهار كرد: فضای مناسب و ظواهر خوب آن، نظافت، وسايل صوتی، گرمازا و سرمازا، تصميمگيری متمركز، ايجاد امكانات فرهنگی ورزشی، استفاده از افراد خوشصدا و ... نيز از اين امكانات است. همچنين، نحوه عملكرد هيئتامنای مسجد شامل همكاری جدی، تقسيم كار، علاقه به كار، تأمين بودجه، توجيه جوانان و نوجوانان، اهتمام به مسئله جوانان و نوجوانان، استفاده از تخصصهای گوناگون و ساير عوامل شامل ترجمه و توضيح دعاها و اذكار، آشنا كردن جوانان به فلسفه اعمال عبادی، اخلاق و رفتار نمازگزاران، جذب از طريق دوستان، انعكاس فعاليتها، رفع مشكلات جوانان و نوجوانان، نحوه برخورد خادمان مساجد و ... از عوامل مؤثر در اين رمينه است.
استاد دانشگاه آزاد نيكشهر در ادامه بيان كرد: بايد عواملی كه موجب كمرنگ شدن اهميت نماز در نوجوانان و جوانان میشوند و همچنين، موانعی كه از حضور جوانان در مسجد جلوگيری میكند شناسايی و رفع شوند. در اين راستا با آموزش مناسب والدين به وسيله هماهنگی آموزش و پرورش و مساجد میتوان تأثير موانع حضور جوانان در مسجد را كمرنگ كرد.
وی در پايان گفت: از جمله عناوين آموزش والدين در جلسات شامل اهميت نماز و مسئوليت والدين در قبال نماز فرزندان، آموزش شيوههای جذب فرزندان به نماز، بيان حقوق فرزندان بر والدين در خصوص تربيت آنها، نقش الگويی والدين در ترغيب فرزندان به نماز، شيوههای تربيت دينی فرزندان، بيان آثار بینمازی و پيامدهای نامطلوب آن، پيشقدم شدن والدين در امور عبادی بهويژه نماز، تحسين و تشويق فرزندان نمازگزار در جلو ديگران، بيان فلسفه، آثار، فوايد و اسرار نماز است.
وی اظهار كرد: مسجد با ايجاد آرامش و پيوند ميان مؤمنان با نخبگان و صالحان جامعه بستری مناسب برای پرورش و تربيت روحی و اجتماعی فراهم میكند، مسجد با فراخوان پيوسته مسلمانان به جمع، روح جمعگرايی، انعطاف و نظمپذيری را در آنان تقويت میكند، مسجد معمولاً جايگاه طرح مشكلات و مباحث اجتماعی است و به طور طبيعی با حضور در چنين مكانی روح تعهد و دردمندی در افراد ايجاد میشود.
لطفيان ادامه داد: اهميت نماز تا بدين جاست كه خداوند متعال بلافاصله بعد از ايمان آوردن مؤمنان، ايشان را به نماز سفارش كرده است «الذين يؤمنون بالغيب و يقيمون الصلوه و ...» و دين مبين اسلام بدون نماز معنا و مفهوم ندارد و نيز اهميت نماز را تأثيرات گوناگون آن در ابعاد فردی، اجتماعی، روحی، روانی و ... و از منظر قرآن و احاديث معرفی كرده است.
وی تصريح كرد: اينكه دوران جوانی از چه جايگاهی برخوردار است؟ بايد گفت كه ايام جوانی از پربارترين و نيرومندترين دوران زندگی است كه میتواند انسان را به موفقيتهای عظيم برساند و نيز ياران جوان هستند كه میتوانند حامی اسلام و دين خدا باشند، جوانان به عنوان برناترين و عظيمترين اقشار جامعه میتوانند جامعه را به سعادت يا زوال سوق دهند.
امامجمعه نيكشهر در بيان ضرورت جذب جوانان به مسجد و نماز گفت: در دنيای امروز كه امواج تهاجمات به سمت و سوی جوامع اسلامی است و با اين همه دغدغه و نگرانیهايی كه در مورد نسل جوان احساس میشود، تنها راه مصونيت قشر جوان، پناه دادن ايشان در سايه اعتقادات، مذهب و دين خواهد بود.
وی ادامه داد: آنچه برضرورت جذب جوانان به نماز و مسجد در عصر حاضر میافزايد، توسعه و گسترش روزافزون جرايم، توسعه خطر انحراف و اعتياد، توسعه تبليغات دشمن در عرصههای جهانی برای فاسد كردن نسل جوان، وجود دوراهی و شك و ترديد در زمينه مذهب، نياز نسل جوان به پناهگاهی امن و مطمئن كه در تنگناها و تصادمات روانی، عاطفی وحتی اجتماعی بدان تمسك جويد و ... است.
لطفيان در ادامه اين نشست در پاسخ به اين سؤال كه مهمترين موانع حضور جوانان در مسجد چيست؟ گفت: بحران هويت، تهاجم فرهنگی، روحيات و خواستههای جوانان و مسجد، ناهنجاریها و دينگريزی از عوامل مهم وتأثيرگذار در اين زمينه است.
وی در ادامه در پاسخ به سؤال اصلی يعنی راههای جذب جوانان به نماز و مسجد، بيان كرد: عوامل اصلی جذب شامل پنج دسته 1- عوامل انسانی، خانواده و دوستان، امام جماعت، هيئتامنا، خادمان مساجد و نمازگزاران، 2- امكانات و فعاليتها، 3- طرح و برنامهها از جمله ارتقای هويت دينی جوانان، پيوند مسجد با زندگی جوانان، ارائه الگوهای موفق نمازگزار به جوانان و ...، 4- رسانههای جمعی از جمله راديو و تلويزيون و 5- آموزش و پرورش، میشود كه هر كدام از اين موارد میتواند عامل مهمی در جذب جوانان به نماز و مسجد باشد.
استاد دانشگاه آزاد نيكشهر اظهار كرد: دين به عنوان سرمايه غير مادی مقولهای جداناپذير از فرهنگ هر جامعه است و جوانان به عنوان انتقالدهندگان فرهنگ، مهمترين سرمايه يك كشور محسوب میشوند. به همين دليل تلاش جهت توسعه آگاهیهای دينی آنان از اهميت بهسزايی برخوردار است.
وی ادامه داد: جوان در پی دستيافتن به بينشی پويا، متحول و جديد نسبت به زندگی بوده و برای دستيابی به آن هر تلاشی را پذيرا میشود، لذا اگر در مسير زندگیاش با رويكردی اينچنين مواجه شود به طور منطقی آن را میپذيرد و درونی میكند. بنابراين نياز به برنامهريزی گسترده در زمينه جذب جوانان و هدايت آنان به مساجد شناسايی شود تا بدين وسيله تهديدات دشمن بر اين قشر آسيبپذير بیاثر شود.
امامجمعه نيكشهر تصريح كرد: در اين زمينه والدين نيز بايد به تربيت دينی كودكان اهتمام ورزند تا در نوجوانی و جوانی شاهد گريز آنان از نماز و مسجد نباشيم. مسجد فوايد بیشماری دارد كه پررنگ كردن فوايد آن بر خانوادهها، نوجوانان و جوانان از اهميت بسزايی برخوردار است، از جمله، اثر مسجد بر زندگی مسلمانان شامل سحرخيزی، ارج نهادن به جمع، تعامل روان و تن، كاهش مشكلات روزانه، ايجاد آرامش خاطر، ايجاد رغبت در غلبه بر رنجها، بازپروری، شناخت و رشد استعدادها، ايجاد عواطف جمعی، تسهيل در امر مشورت. و توجه به تفريحات سالم برخی از اين موارد است.
وی در مورد نقش مسجد در ارائه خدمات بهداشت روانی نيز بيان كرد: برنامههای مسجد علاوه بر اينكه منجر به شكلگيری ايدئولوژی اسلامی میشود، از بروز مشكلات روانی چون تنهايی، افسردگی، خودكشی، انحرافات جنسی، مصرف مواد مخدر، طلاق، تبعيض، قتل و جنايت جلوگيری میكند.
لطفيان در ادامه در مورد نقش مسجــد به مثابه عاملی برانگيزاننده در كسب دانش و فهم شرايط محيطی و روانی نيز افزود: مسجـد میتواند اثری ژرف بر حيات عقلانی مسلمانان داشته و موجبات رشد فعاليتهای علمی آنان (بهويژه نسل جوان با توجه به مقتضای سنی) را در شاخههای متعددی همچون رياضيات، جبر، تاريخ، جغرافیـا، ادبيات، شيمی، روانشناسی، پزشكی و ... فراهم كند. آثار دانشمندانی چون ابن سينا، ابن بطوطه، ابن خلدون، غزالی و بسياری ديكر از علمای اسلامی گواه صادق آن هستند.
وی در ادامه در مورد عواملی كه در جذب جوانان به مسجد دخيل هستند از جمله بر نقش ويژگیهای امام جماعت اشاره كرد و گفت: ثابت بودن، توانايی علمی، نظم، بيان ساده و شيوا، ابتكار و خلاقيت، دوستی با جوانان و نوجوانان، احترام و تواضع، آراستگی ظاهری، توانايی جسمی، دارا بودن دانش لازم، درك موقعيت سنی جوانان و تهيه امكانات مالی از جمله اين ويژگیها است.
امامجمعه نيكشهر در مورد مسجد و امكانات آن در اين مسير نيز اظهار كرد: فضای مناسب و ظواهر خوب آن، نظافت، وسايل صوتی، گرمازا و سرمازا، تصميمگيری متمركز، ايجاد امكانات فرهنگی ورزشی، استفاده از افراد خوشصدا و ... نيز از اين امكانات است. همچنين، نحوه عملكرد هيئتامنای مسجد شامل همكاری جدی، تقسيم كار، علاقه به كار، تأمين بودجه، توجيه جوانان و نوجوانان، اهتمام به مسئله جوانان و نوجوانان، استفاده از تخصصهای گوناگون و ساير عوامل شامل ترجمه و توضيح دعاها و اذكار، آشنا كردن جوانان به فلسفه اعمال عبادی، اخلاق و رفتار نمازگزاران، جذب از طريق دوستان، انعكاس فعاليتها، رفع مشكلات جوانان و نوجوانان، نحوه برخورد خادمان مساجد و ... از عوامل مؤثر در اين رمينه است.
استاد دانشگاه آزاد نيكشهر در ادامه بيان كرد: بايد عواملی كه موجب كمرنگ شدن اهميت نماز در نوجوانان و جوانان میشوند و همچنين، موانعی كه از حضور جوانان در مسجد جلوگيری میكند شناسايی و رفع شوند. در اين راستا با آموزش مناسب والدين به وسيله هماهنگی آموزش و پرورش و مساجد میتوان تأثير موانع حضور جوانان در مسجد را كمرنگ كرد.
وی در پايان گفت: از جمله عناوين آموزش والدين در جلسات شامل اهميت نماز و مسئوليت والدين در قبال نماز فرزندان، آموزش شيوههای جذب فرزندان به نماز، بيان حقوق فرزندان بر والدين در خصوص تربيت آنها، نقش الگويی والدين در ترغيب فرزندان به نماز، شيوههای تربيت دينی فرزندان، بيان آثار بینمازی و پيامدهای نامطلوب آن، پيشقدم شدن والدين در امور عبادی بهويژه نماز، تحسين و تشويق فرزندان نمازگزار در جلو ديگران، بيان فلسفه، آثار، فوايد و اسرار نماز است.
