قلم حافظ علوم و معارف اسلامی است
گروه ادب: سرپرست معاونت فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد در مراسم اختتاميه يازدهمين جايزه «قلم زرين» و گراميداشت روز قلم كه روز گذشته، 15 تيرماه برگزار شد، اظهار كرد: قلم حافظ علوم و معارف اسلامی است.
به گزارش خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا)، سيدمحمد حسينی، وزير فرهنگ و ارشاد اسلامی در مراسم روز قلم ضمن تبريك اين روز گفت: قلم زدن از قلم، سهل و ممتنع است، به قلم از قلم گفتن و درّ قلم به قلم سفتن، آفتاب آمد دليل آفتاب را تداعی میكند و تازه با اهل قلم از قلم گفتن، آينه را به آه، آشفتن است!
وی افزود: خوب میدانيد قلم كه خود نمینگارد، آنچه آدمی میانگارد به دست، بر قلم انشاء میشود، پس قلم يعنی انديشه، گاه در قالب شعر، گاه نثر، داستان، پيام يا قانون، خودنمايی میكند.
حسينی در ادامه اظهار كرد: دنيای امروز به هيچ پديدهای به اندازه قلم مديون نيست، حافظه زوالپذير است. كم و زياد محفوظات بلای جان حقيقت و واقعيت است. قلم منجی حافظه است. گاه پيام قلم تنها برای اهلش مكشوف است، پس امين انديشه است: «من اين حروف نوشتم چنانكه غير ندانست/تو هم ز روی كرامت چنان بخوان كه تو دانی»
وی با بيان اينكه قلم واسطه آسمان و زمين شد، تصريح كرد: قلم جاده انديشههاست از گذشته تا حال! هر گاه سيل هجوم جاهلان و ظالمان زمان، بخشی از اين شاهراه را تخريب كرد، هر چند به وصله از انقطاع بيرون شد، ليك سست و فرو ريختنی بود. جاده قلم محكم است و زيرساختی با شالوده باور دارد.
حسينی اظهار كرد: اولين فرمان الهی خواندن است و تعليم تا قلم را در بردارد. «اقراء و ربك الاكرم؛ الذی عَلَّم بالقلم؛ عَلَّم الانسان ما لم يعلم»، علاوه بر اين از قلم چه بايد گفت؟! آنجا كه عقاب پر بريزد! غيرت قلم خداوندی، قرآنی میشود كه غير را در آن راه نيست «لايمسه الاالمطهرون»، پيامبر اكرم(ص) فرمود: «همانا مؤمن با شمشير و زبانش مجاهدت میكند. سوگند به كسی كه جان من در دست قدرت اوست، شعر شاعران مؤمن و متعهد مانند تيرهايی است كه به طرف دشمنان پرتاب میشود.»
وی ادامه داد: در محضر امام(ره) قلمها را به مسلسل تشبيه كردند. ايشان آرزو داشت روزی را دنيا ملاقات كند كه به جای مسلسلها قلم دستها را لمس كند. بخشی از اين آرزو برعهده اهل قلم است. تا زيبايیهای قلم روح عصيانزده آدميان را لطافت نبخشد، خشونت آنها را به سمت مسلسلها سوق میدهد. گاه نابودكنندهتر از مسلسل، تصلب است؛ تصلب انديشه! بر شماست كه با نازش لطف قلم به نوازش صلب انديشه بپردازيد و كار شدت و غلظت را در افكار و زبان و بيان بسازيد كه اگر میخواهيد مشمول داعيان الیالله شويد: «ادع الی سبيلِ ربك بالحكمة و الموعظة الحسن»، ترا به مســـتی ميخــــانه قلم خــوانم/كه بامداد خمارش ز دردسـر عاری است/ به دُردنوشی هر سطر نشئهای دگر است/ از آن كرامت عالم رهين ميخواری است. قلمتان علمدار معرفت باشد و مايه عزت و اعتبار اين ملت، توفيق، رفيق طريق ولايتمداريتان باد.
غلامعلی حدادعادل، رئيس فرهنگستان زبان و ادب فارسی سخنران ديگر اين مراسم بود كه با تبريك روز قلم گفت: ادبيات جنبه هنری زبان است، فرق يك اثر ادبی با يك اثری كه ادبی نيست، اين است كه زبان خالی، وقتی آراسته به هنر شود ادبيات نام میگيرد؛ هنر يك امری است كه به حسب موضوع خود شكلهای مختلف پيدا میكند. بسته به اينكه موضوع هنر چه باشد، با انواع هنر سر و كار داريم، هنگامی كه سنگتراشی، پيكرتراشی میكند اثری هنری خلق میكند.
وی افزود: موضوع و اشيائی در عالم نيست كه كار هنری روی آن صورت نگرفته باشد. سؤال اين است كه شرافت اين كار هنری اگر به موضوعش باشد و اگر اهميت موضوع در والايی هنر تأثير دارد، اما موضوع كار ادبيات چيست؟ فردی كه در عالم زبان ادبيات ايجاد میكند بر چه مطلبی كار هنری میكند؟ زبان، فكر، انديشه و ادراك عالیترين موضوع اين دنيا است، يعنی اگر موضوع كار ادبيات را با انواع هنرها مقايسه كنيم، میبينيم هنرمندی كه ادبيات از زير دست او بيرون میآيد با احوالات عميق و لطايف انسانی سر و كار دارد، از اين رو نويسندگان و اديبان شايد والاترين كار هنری را انجام میدهند، چرا كه لطيفترين حقيقت اين عالم را موضوع كار هنری قرار میدهند.
علی اسماعيلی، سرپرست معاونت فرهنگی وزير فرهنگ و ارشاد اسلامی، ماه مبارك رمضان را پربركت خواند و بيان كرد: 11 سال پيش در 14 تيرماه با پيشنهاد جمعی از نويسندگان و انجمن قلم و تصويب شورای فرهنگ عمومی، اين روز به نام قلم نامگذاری شد و امسال برای اولينبار اين مراسم با همكاری خانه كتاب و انجمن قلم ايران ترتيب داده شده است تا با حضور اهالی قلم تجليلی از فعاليتهای اين هنرمندان انجام شود و خدا را شاكريم كه در پايان دولت دهم توانستيم اين مراسم را برگزار كنيم؛ چرا كه حداقل كاری بود كه در حوزه معاونت فرهنگی انجام شده است.
وی ادامه داد: با برپايی اين روز يادی از مفاخر ايران اسلامی میكنيم و با تجليل از پيشكسوتان قلم و مقام آنان آنها را در رنگين ماندن جوهر قلمشان ياری میدهيم، انسانهايی كه با نوشتههايی برگرفته از سالها تلاش و رنج در راه دانش و تجربه و علماندوزی سرلوحه زندگی بسياری از جوانان، زنان و مردان جامعه اسلامی شدند، بايد مورد توجه باشند.
اسماعيلی با بيان اينكه قلم به دستانی كه اسطورههای اين سرزمين را جان تازهای بخشيدند و برای نسلهای پس از خود به ميراث گذاشتند مهم شمرده میشوند، اضافه كرد: قسم به قلم و آنچه مینويسد، در واقع قلم به زبان بيان عقل و معرفت انسانی، بيانگر فكر، انديشه و شخصيت صاحب آن است. قلم بيانگر فكر، فرهنگ و اتحاد ملتها است و ترسيمكننده خطوط فكری، سياسی، اجتماعی و ادبی ارباب ادب و قلم و انتقالدهنده فكر و فرهنگ به نسلهای حاضر و آينده همچنين حلقه وصل فرهنگ و انديشههای ترجمان فكر و هنر و انديشه و پردهگشای رازهای آفرينش و هدايتگر عقلها و مغزها است.
اسماعيلی با بيان اينكه قلم حافظ علوم و معارف اسلامی و پاسدار افكار انديشمندان و حلقه اتصال فكری علما و پل ارتباط گذشته با حال و آينده است، ادامه داد: قلم صنع حكمت و تقدير و تعليم و هدايت، عزت و استقامت در راه خدا است و وسيله حفظ و تداوم فرهنگ و تمدنهای بشری است؛ همچنين تكامل علوم و ابزار بيداری انديشهها و افكار و منشأ هدايت و آگاهی بشر است.
غلامرضا اعوانی، محقق و پژوهشگر در ادامه اين مراسم با بيان اينكه فرهنگ يكی از مشخصات ايران اسلامی است، گفت: اين نشانه در كمتر فرهنگی ديده میشود. ايران از فرهنگهای تأثيرگذار است، چرا كه فرهنگهای غير از اين، مرده محسوب میشوند؛ يعنی تنها در گذشته تأثير داشتند و ايران اسلامی يكی از فرهنگهايی بوده كه پيوسته در طول تاريخ به لحاظ فرهنگی، سياسی و حكومتی عظمت داشته است.
وی افزود: ايران از حيث انديشه و تفكر، فلسفه و حكمت در ميان تمام كشورهای دنيا موقعيت ممتاز دارد و از حيث علمی و نظری هم ويژه است؛ چرا كه عمل خود نوعی حكمت شمرده میشود.
اعوانی ادامه داد: ايران از حيث فرهنگی دارای خصوصياتی است كه در ميان فرهنگهای باستانی چون چين و غرب ديده نمیشود، در بين كشورهای اسلامی پرچمداران معارف وجود داشتند و همه علوم و فنون را شامل میشد. بزرگان تمام علوم ايرانی بودند و در انتقال فرهنگی به فرهنگ ديگر ايرانيان عملكردی بینظير دارند.
اين پژوهشگر تصريح كرد: بنا به گفته بزرگان ايرانیها دين بودا و كتابهای بودايی را پيش از اسلام از سانسكريت به چينی ترجمه كردند و همچنين ايران اسلامی در حكمت وارث حكمتهای باستان بوده است و از اين طريق به غرب منتقل شده است؛ چرا كه در آن زمان غرب حكمت نداشت.
محمدرضا سرشار، نويسنده در ادامه اين مراسم چگونگی نامگذاری روز قلم را مورد اشاره قرار داد و بيان كرد: بنده به نمايندگی از انجمن قلم ايران كه از اولين سالروز قلم، جايزه قلم زرين را در همين روز برگزار كرده است، مطالبی را پيرامون نامگذاری اين روز و جايزه عنوان میكنم.
وی افزود: در جستجوی اينترنتی 310 هزار پست الكترونيكی يافتم كه اخبار اين مراسم را پوشش داده بودند، حتی در برخی شبكههای خبری خارجی كه با نظام هم راستا نيستند، به شيوه خاص خود يادی از اين روز كردهاند.
اين نويسنده با اشاره به روند نامگذاری 14 تير به نام روز قلم اظهار كرد: پيشنهاد ما برای ثبت روز قلم روز نزول سوره قلم بود كه میتوانست روز مشتركی ميان همه كشورهای اسلامی باشد، اما پس از آنكه پيگير شديم مطالبی درباره جشن تيرگان يافتيم كه چهاردهم تير را روز قلم نهاده و در اين روز پادشاهان پيشدادی از نويسندگان تجليل میكردند، اما اميدواريم آرزوی انجمن قلم كه برگزاری يك روز بينالمللی در جهان اسلام است محقق شود تا در سطح وسيعتری فعاليت اهل قلم معرفی شود.
در پايان رضا اسماعيلی، دبير جشنواره قلم زرين بيانيه پايانی دوره يازدهم اين جايزه را برای حاضران قرائت كرد و سپس از سوی مؤسسه خانه كتاب از دو پيشكسوت فرهنگ مكتوب با نامهای «حجتالاسلام علی كورانی» و «غلامرضا اعوانی» به پاس سالها مجاهدت و تأليف آثار فراوان تجليل شد.
در پايان اين مراسم برگزيدگان يازدهمين دوره جايزه قلم زرين تجليل شدند كه اسامی برگزيدگان به شرح ذيل است: در بخش شعر، عليرضا قزوه و حسنی محمدزاده به صورت مشترك، در بخش نقد و پژوهش، سميرا بامشكی و بخش داستان هم هيچ برگزيدهای نداشته است.
وی افزود: خوب میدانيد قلم كه خود نمینگارد، آنچه آدمی میانگارد به دست، بر قلم انشاء میشود، پس قلم يعنی انديشه، گاه در قالب شعر، گاه نثر، داستان، پيام يا قانون، خودنمايی میكند.
حسينی در ادامه اظهار كرد: دنيای امروز به هيچ پديدهای به اندازه قلم مديون نيست، حافظه زوالپذير است. كم و زياد محفوظات بلای جان حقيقت و واقعيت است. قلم منجی حافظه است. گاه پيام قلم تنها برای اهلش مكشوف است، پس امين انديشه است: «من اين حروف نوشتم چنانكه غير ندانست/تو هم ز روی كرامت چنان بخوان كه تو دانی»
وی با بيان اينكه قلم واسطه آسمان و زمين شد، تصريح كرد: قلم جاده انديشههاست از گذشته تا حال! هر گاه سيل هجوم جاهلان و ظالمان زمان، بخشی از اين شاهراه را تخريب كرد، هر چند به وصله از انقطاع بيرون شد، ليك سست و فرو ريختنی بود. جاده قلم محكم است و زيرساختی با شالوده باور دارد.
حسينی اظهار كرد: اولين فرمان الهی خواندن است و تعليم تا قلم را در بردارد. «اقراء و ربك الاكرم؛ الذی عَلَّم بالقلم؛ عَلَّم الانسان ما لم يعلم»، علاوه بر اين از قلم چه بايد گفت؟! آنجا كه عقاب پر بريزد! غيرت قلم خداوندی، قرآنی میشود كه غير را در آن راه نيست «لايمسه الاالمطهرون»، پيامبر اكرم(ص) فرمود: «همانا مؤمن با شمشير و زبانش مجاهدت میكند. سوگند به كسی كه جان من در دست قدرت اوست، شعر شاعران مؤمن و متعهد مانند تيرهايی است كه به طرف دشمنان پرتاب میشود.»
وی ادامه داد: در محضر امام(ره) قلمها را به مسلسل تشبيه كردند. ايشان آرزو داشت روزی را دنيا ملاقات كند كه به جای مسلسلها قلم دستها را لمس كند. بخشی از اين آرزو برعهده اهل قلم است. تا زيبايیهای قلم روح عصيانزده آدميان را لطافت نبخشد، خشونت آنها را به سمت مسلسلها سوق میدهد. گاه نابودكنندهتر از مسلسل، تصلب است؛ تصلب انديشه! بر شماست كه با نازش لطف قلم به نوازش صلب انديشه بپردازيد و كار شدت و غلظت را در افكار و زبان و بيان بسازيد كه اگر میخواهيد مشمول داعيان الیالله شويد: «ادع الی سبيلِ ربك بالحكمة و الموعظة الحسن»، ترا به مســـتی ميخــــانه قلم خــوانم/كه بامداد خمارش ز دردسـر عاری است/ به دُردنوشی هر سطر نشئهای دگر است/ از آن كرامت عالم رهين ميخواری است. قلمتان علمدار معرفت باشد و مايه عزت و اعتبار اين ملت، توفيق، رفيق طريق ولايتمداريتان باد.
غلامعلی حدادعادل، رئيس فرهنگستان زبان و ادب فارسی سخنران ديگر اين مراسم بود كه با تبريك روز قلم گفت: ادبيات جنبه هنری زبان است، فرق يك اثر ادبی با يك اثری كه ادبی نيست، اين است كه زبان خالی، وقتی آراسته به هنر شود ادبيات نام میگيرد؛ هنر يك امری است كه به حسب موضوع خود شكلهای مختلف پيدا میكند. بسته به اينكه موضوع هنر چه باشد، با انواع هنر سر و كار داريم، هنگامی كه سنگتراشی، پيكرتراشی میكند اثری هنری خلق میكند.
وی افزود: موضوع و اشيائی در عالم نيست كه كار هنری روی آن صورت نگرفته باشد. سؤال اين است كه شرافت اين كار هنری اگر به موضوعش باشد و اگر اهميت موضوع در والايی هنر تأثير دارد، اما موضوع كار ادبيات چيست؟ فردی كه در عالم زبان ادبيات ايجاد میكند بر چه مطلبی كار هنری میكند؟ زبان، فكر، انديشه و ادراك عالیترين موضوع اين دنيا است، يعنی اگر موضوع كار ادبيات را با انواع هنرها مقايسه كنيم، میبينيم هنرمندی كه ادبيات از زير دست او بيرون میآيد با احوالات عميق و لطايف انسانی سر و كار دارد، از اين رو نويسندگان و اديبان شايد والاترين كار هنری را انجام میدهند، چرا كه لطيفترين حقيقت اين عالم را موضوع كار هنری قرار میدهند.
علی اسماعيلی، سرپرست معاونت فرهنگی وزير فرهنگ و ارشاد اسلامی، ماه مبارك رمضان را پربركت خواند و بيان كرد: 11 سال پيش در 14 تيرماه با پيشنهاد جمعی از نويسندگان و انجمن قلم و تصويب شورای فرهنگ عمومی، اين روز به نام قلم نامگذاری شد و امسال برای اولينبار اين مراسم با همكاری خانه كتاب و انجمن قلم ايران ترتيب داده شده است تا با حضور اهالی قلم تجليلی از فعاليتهای اين هنرمندان انجام شود و خدا را شاكريم كه در پايان دولت دهم توانستيم اين مراسم را برگزار كنيم؛ چرا كه حداقل كاری بود كه در حوزه معاونت فرهنگی انجام شده است.
وی ادامه داد: با برپايی اين روز يادی از مفاخر ايران اسلامی میكنيم و با تجليل از پيشكسوتان قلم و مقام آنان آنها را در رنگين ماندن جوهر قلمشان ياری میدهيم، انسانهايی كه با نوشتههايی برگرفته از سالها تلاش و رنج در راه دانش و تجربه و علماندوزی سرلوحه زندگی بسياری از جوانان، زنان و مردان جامعه اسلامی شدند، بايد مورد توجه باشند.
اسماعيلی با بيان اينكه قلم به دستانی كه اسطورههای اين سرزمين را جان تازهای بخشيدند و برای نسلهای پس از خود به ميراث گذاشتند مهم شمرده میشوند، اضافه كرد: قسم به قلم و آنچه مینويسد، در واقع قلم به زبان بيان عقل و معرفت انسانی، بيانگر فكر، انديشه و شخصيت صاحب آن است. قلم بيانگر فكر، فرهنگ و اتحاد ملتها است و ترسيمكننده خطوط فكری، سياسی، اجتماعی و ادبی ارباب ادب و قلم و انتقالدهنده فكر و فرهنگ به نسلهای حاضر و آينده همچنين حلقه وصل فرهنگ و انديشههای ترجمان فكر و هنر و انديشه و پردهگشای رازهای آفرينش و هدايتگر عقلها و مغزها است.
اسماعيلی با بيان اينكه قلم حافظ علوم و معارف اسلامی و پاسدار افكار انديشمندان و حلقه اتصال فكری علما و پل ارتباط گذشته با حال و آينده است، ادامه داد: قلم صنع حكمت و تقدير و تعليم و هدايت، عزت و استقامت در راه خدا است و وسيله حفظ و تداوم فرهنگ و تمدنهای بشری است؛ همچنين تكامل علوم و ابزار بيداری انديشهها و افكار و منشأ هدايت و آگاهی بشر است.
غلامرضا اعوانی، محقق و پژوهشگر در ادامه اين مراسم با بيان اينكه فرهنگ يكی از مشخصات ايران اسلامی است، گفت: اين نشانه در كمتر فرهنگی ديده میشود. ايران از فرهنگهای تأثيرگذار است، چرا كه فرهنگهای غير از اين، مرده محسوب میشوند؛ يعنی تنها در گذشته تأثير داشتند و ايران اسلامی يكی از فرهنگهايی بوده كه پيوسته در طول تاريخ به لحاظ فرهنگی، سياسی و حكومتی عظمت داشته است.
وی افزود: ايران از حيث انديشه و تفكر، فلسفه و حكمت در ميان تمام كشورهای دنيا موقعيت ممتاز دارد و از حيث علمی و نظری هم ويژه است؛ چرا كه عمل خود نوعی حكمت شمرده میشود.
اعوانی ادامه داد: ايران از حيث فرهنگی دارای خصوصياتی است كه در ميان فرهنگهای باستانی چون چين و غرب ديده نمیشود، در بين كشورهای اسلامی پرچمداران معارف وجود داشتند و همه علوم و فنون را شامل میشد. بزرگان تمام علوم ايرانی بودند و در انتقال فرهنگی به فرهنگ ديگر ايرانيان عملكردی بینظير دارند.
اين پژوهشگر تصريح كرد: بنا به گفته بزرگان ايرانیها دين بودا و كتابهای بودايی را پيش از اسلام از سانسكريت به چينی ترجمه كردند و همچنين ايران اسلامی در حكمت وارث حكمتهای باستان بوده است و از اين طريق به غرب منتقل شده است؛ چرا كه در آن زمان غرب حكمت نداشت.
محمدرضا سرشار، نويسنده در ادامه اين مراسم چگونگی نامگذاری روز قلم را مورد اشاره قرار داد و بيان كرد: بنده به نمايندگی از انجمن قلم ايران كه از اولين سالروز قلم، جايزه قلم زرين را در همين روز برگزار كرده است، مطالبی را پيرامون نامگذاری اين روز و جايزه عنوان میكنم.
وی افزود: در جستجوی اينترنتی 310 هزار پست الكترونيكی يافتم كه اخبار اين مراسم را پوشش داده بودند، حتی در برخی شبكههای خبری خارجی كه با نظام هم راستا نيستند، به شيوه خاص خود يادی از اين روز كردهاند.
اين نويسنده با اشاره به روند نامگذاری 14 تير به نام روز قلم اظهار كرد: پيشنهاد ما برای ثبت روز قلم روز نزول سوره قلم بود كه میتوانست روز مشتركی ميان همه كشورهای اسلامی باشد، اما پس از آنكه پيگير شديم مطالبی درباره جشن تيرگان يافتيم كه چهاردهم تير را روز قلم نهاده و در اين روز پادشاهان پيشدادی از نويسندگان تجليل میكردند، اما اميدواريم آرزوی انجمن قلم كه برگزاری يك روز بينالمللی در جهان اسلام است محقق شود تا در سطح وسيعتری فعاليت اهل قلم معرفی شود.
در پايان رضا اسماعيلی، دبير جشنواره قلم زرين بيانيه پايانی دوره يازدهم اين جايزه را برای حاضران قرائت كرد و سپس از سوی مؤسسه خانه كتاب از دو پيشكسوت فرهنگ مكتوب با نامهای «حجتالاسلام علی كورانی» و «غلامرضا اعوانی» به پاس سالها مجاهدت و تأليف آثار فراوان تجليل شد.
در پايان اين مراسم برگزيدگان يازدهمين دوره جايزه قلم زرين تجليل شدند كه اسامی برگزيدگان به شرح ذيل است: در بخش شعر، عليرضا قزوه و حسنی محمدزاده به صورت مشترك، در بخش نقد و پژوهش، سميرا بامشكی و بخش داستان هم هيچ برگزيدهای نداشته است.
